Έντυπη Έκδοση

Πυρασφάλεια: ένα θέμα που καίει

Το μικρό, συμπαθητικό μουσείο του Μαραθώνα με το στεγασμένο μεσοελλαδικό νεκροταφείο και ο πανέμορφος αρχαιολογικός χώρος του Ραμνούντα απειλήθηκαν σοβαρά από τις τελευταίες πυρκαγιές και σώθηκαν στο παρά πέντε -με εντατικές προσπάθειες και τη βοήθεια της τύχης- από την πύρινη λαίλαπα.

Πυροσβεστικό όχημα μπροστά στο ναό του Παντοκράτορα. Πυροσβεστικό όχημα μπροστά στο ναό του Παντοκράτορα. Αυτήν που απείλησε και τον ναό του Παντοκράτορα του 11ου αι., και τη Μονή Πεντέλης, η οποία ήδη από τον 10ο αιώνα έχει υποστεί πολλές καταστροφές.

Μία ακόμη φορά αρχαιότητες κινδύνευσαν, μία ακόμα φορά το θέμα της πυρασφάλειας και της σωστής και έγκαιρης αντιμετώπισης καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης ήρθαν στο προσκήνιο. Σαν τρέιλερ πέρασαν από μπροστά μας οι εικόνες με τις φωτιές στην αρχαία Ολυμπία, ο «μαύρος» Κρόνιος λόφος, οι κωμικοτραγικές σκηνές από τη «λειτουργία» των υπερσύγχρονων συστημάτων πυρόσβεσης του μουσείου και το διεθνές ρεζιλίκι που επακολούθησε.

Ο Μαραθώνας βρέθηκε και πάλι την περασμένη εβδομάδα στο επίκεντρο των ξένων μέσων ενημέρωσης, που ανησυχούσαν γι' αυτή την ιστορική τοποθεσία, από όπου κάθε χρόνο ξεκινούν οι αγώνες Μαραθώνιου Δρόμου.

Οσο για το αρχαιολογικό μουσείο της που ανακαινίστηκε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, δεν ξεχωρίζει μόνο για τη λιτή, μοντέρνα αρχιτεκτονική αλλά και για τα μοναδικά εκθέματά του που προσφέρουν ταξίδι 5.000 χρόνων: από τη νεολιθική εποχή και τα ευρήματα του Σπηλαίου του Πανός, μέχρι τα τρόπαια από τη μάχη του Μαραθώνα και το άγαλμα της Ισιδας της ρωμαϊκής περιόδου.

Ο περιβάλλων χώρος του μουσείου του Μαραθώνα είχε καθαριστεί από την αρμόδια εφορεία αρχαιοτήτων ήδη από το τέλος της άνοιξης και αντιπυρικές ζώνες είχαν γίνει γύρω του, ωστόσο οι πύρινες γλώσσες έφτασαν πολύ κοντά. Αλλο τόσο άγγιξαν και τον απομονωμένο αρχαιολογικό χώρο του Ραμνούντα με την ιδιαίτερη μορφολογία του εδάφους, που δυσκολεύει τόσο την αποψίλωση όσο και την προσέγγιση των πυροσβεστών. Αλλωστε, «ραμνός» είναι ένας αγκαθωτός θάμνος που αφθονεί στην περιοχή και θεωρείται εύφλεκτος...

Σε ήρεμες ημέρες ο Ραμνούντας γοητεύει τους επισκέπτες με τη μοναδική, πανοραμική θέα που προσφέρει από τα φρούρια της αρχαίας πόλης μέχρι τη θάλασσα. Τον 5ο και 4ο π.Χ. αιώνα υπήρξε σημαντικό στρατηγικό οχυρό, ενώ κυριαρχούν δύο σημαντικά σωζόμενα λείψανα, οι ναοί της Θέμιδος και της Νέμεσης: μετά τη μάχη της Σαλαμίνας οι Ελληνες πήραν το μάρμαρο που είχαν φέρει οι Πέρσες για να φτιάξουν το τρόποιο της νίκης τους και ο Αγοράκριτος λάξευσε το άγαλμα της Νέμεσης.

Δεν είναι δύσκολο να αποτελέσουν «εκρηκτική ύλη» τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι που είναι κοντά σε δάση ή σε αλσύλια κι αυτό το επιβεβαιώνουν όχι μόνο οι φετινές φωτιές αλλά και οι περσινές στην Εύβοια, τη Ρόδο, την Αιτωλοακαρνανία. Σε μια χώρα όπου σε κάθε βήμα σκοντάφτεις πάνω σε αρχαιότητες, ενώ οι αυγουστιάτικες φωτιές έχουν καταντήσει αποτρόπαιο έθιμο, τα εσωτερικά συστήματα πυρασφάλειας και το απλό ξεχορτάριασμα αποδεικνύονται πολύ λίγα. Συχνά τα μέτρα που λαμβάνονται δεν λειτουργούν αποτελεσματικά απέναντι σε μια μεγάλη, εξωτερική πυρκαγιά. Σε πολλές περιπτώσεις ο πατριωτισμός των πυροσβεστών αλλά και των αρχαιολογόγων είναι που σώζει την κατάσταση.

Τι πρέπει να γίνει

Η πρόληψη, όπως έχει επισημανθεί, είναι η καλύτερη θωράκιση. Εγκαίρως πρέπει να εξασφαλίζονται τα κονδύλια από το υπουργείο Πολιτισμού και να γίνονται οι απαραίτητες ενέργειες από τις εφορείες αρχαιοτήτων και τους δήμους για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Επανειλημμένα έχουν γίνει προτάσεις για συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία όμως δεν εφαρμόζονται εκτεταμένα: πρώτα απ' όλα, να υπάρχει ειδικό σχέδιο ανάσχεσης της πυρκαγιάς. Ακόμα εγκατάσταση δεξαμενών νερού, χάραξη ζωνών πυρασφάλειας, σωστή διαχείριση της βλάστησης με υλοτόμηση των δέντρων που είναι «άρρωστα» ή σε επικίνδυνη απόσταση από το μνημείο. Μέχρι και αντικατάσταση των δέντρων με άλλα που δεν είναι τόσο εύφλεκτα. Δεν είναι τυχαίο ότι το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο εισηγήθηκε την αντικατάσταση των πεύκων στους Δελφούς με άλλα φυτά όπως δάφνη, ελιά, κουτσουπιά, βαλανιδιά, κ.λπ.

Δεν είναι δύσκολο μια πυρκαγιά να καταστρέψει ακόμα και ολοσχερώς ένα μνημείο, χωρίς να υπολογίσουμε τις φθορές από την αιθάλη. Οταν φλεγόμενα ξύλα και χόρτα πέφτουν πάνω σε ένα αιωνόβιο μάρμαρο αναπτύσσονται τέτοιες θερμοκρασίες που το υλικό ραγίζει ή ακόμα και θρυμματίζεται. Η κατάστασή του, τότε, δεν είναι αναστρέψιμη ούτε από τους πλέον έμπειρους συντηρητές. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Περιβάλλον & οικολογία
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου
Αρχαία νομίσματα γύρισαν στην Κρήτη
Βιβλίο
Oh! χάπι days
Ο Λέων βρυχάται στο Βυζάντιο
Τα άνθη του καλού
Εικαστικά
Ο Μιρό μετακομίζει
Κινηματογράφος
Δύο μήνες, δέκα φεστιβάλ
Βιομηχανία θανάτου
Κόμικς
Οιδίπους επί Σόχο
Μεταπτυχιακό στη δημιουργική γραφή
Συγγραφείς με μάστερ
Μουσεία & Αρχαιολογικοί χώροι
Πυρασφάλεια: ένα θέμα που καίει
Μπιγκ Μπεν
Για ποιον χτυπά η καμπάνα
Ο νόμος για τον ελληνικό κινηματογράφο
Τοπίο στην ομίχλη
Συνέντευξη Ερίκ Καντονά
Από τα γήπεδα στο σινεμά
Συνέντευξη Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας
«Ηρωές μας είναι οι φωτεινές ψυχές»
Συνέντευξη Χοσέ Καρέρας
«Χωρίς πειθαρχία, καριέρα δεν χτίζεται»
Φεστιβάλ Επιδαύρου
Ματαιώσεις, γιούχα και ανατροπές
Κραυγές και ψίθυροι
Φωτογραφία
Ο δρόμος του Ντούτσε