Έντυπη Έκδοση

Ο Λέων βρυχάται στο Βυζάντιο

Ενας σινολόγος, συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων που εξελίσσονται στη μεσαιωνική Κίνα, ο Ρόμπερτ Βαν Γκούλικ, ήταν ο άνθρωπος που ώθησε τον Παναγιώτη Αγαπητό να σκεφτεί την πιθανότητα να γράψει και ο ίδιος κάτι αντίστοιχο με θέμα το Βυζάντιο.

Ο Αγαπητός, βυζαντινολόγος ο ίδιος στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, λέει πως ήξερε ευθύς εξαρχής ότι, εφόσον προχωρούσε στη συγγραφή, ο «ντετέκτιβ» του θα λεγόταν Λέων, ο τίτλος του βιβλίου θα ήταν το «Εβένινο λαούτο» και η πλοκή θα εξελισσόταν στα χρόνια του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842 μ.Χ.). Επιχείρησε να γράψει το βιβλίο, δεν τα κατάφερε και το άφησε στην άκρη.

Ανασυνθέτοντας το παρελθόν

Εντέλει το «Λαούτο» γράφτηκε δέκα χρόνια αργότερα, για να το ακολουθήσει ο «Χάλκινος οφθαλμός» και πριν από λίγες μέρες η «Μέδουσα από σμάλτο» (όλα από τις εκδόσεις «Αγρα»).

«Ονομάζω τα ιστορικά αστυνομικά μυθιστορήματα που γράφω», λέει ο ίδιος, «βυζαντινές ιστορίες μυστηρίου», γιατί δεν είναι ακριβώς ιστορικά, ούτε και ακριβώς αστυνομικά. Η συγγραφή τους μου φαίνεται σαν την πλαστογράφηση ενός έργου τέχνης. Ο πλαστογράφος ανασυνθέτει έναν καινούργιο -με άλλα λόγια, ανύπαρκτο- πίνακα ενός διάσημου ζωγράφου, μεταφέροντας στη σύνθεση όλη τη γνώση του για τον συγκεκριμένο καλλιτέχνη και το συνολικό έργο του, βάζοντας όμως και κάτι από τη δική του εποχή. Ετσι κι εγώ ανασυνθέτω ένα συγκεκριμένο ιστορικό παρελθόν, αλλά μέσα από τους προβληματισμούς για το δικό μου παρόν και τον κόσμο μέσα στον οποίο ζω».

Για την επιλογή της χρονικής περιόδου στην οποία τοποθετεί και τα τρία του μυθιστορήματα, επισημαίνει: «Μ' ενδιαφέρει ο 9ος αιώνας, όταν οι Βυζαντινοί υποχρεώνονται στη στρατιωτική αναδίπλωση και ανασυγκρότηση. Τότε προσπαθούν πλέον επιθετικά να περιορίσουν τις συνεχείς επιδρομές των Αράβων από τη μία πλευρά και των Βουλγάρων από την άλλη.

Συνειδητοποιούν ότι, για να το πραγματοποιήσουν αυτό, χρειάζονται στρατιωτική πολιτική, η οποία ταυτόχρονα να μπορεί να λειτουργήσει και ως εκπαιδευτική. Το κράτος δηλαδή περνά μια διαδικασία εξαιρετικά μεγάλης πνευματικής μεταρρύθμισης και αποστρατιωτικοποιείται. Δεν είναι οι στρατιωτικοί που διοικούν πια και αυτή η αλλαγή είναι στενά συνδεδεμένη με μια σύγκρουση των Βυζαντινών με τους Αραβες, στην οποία οι Αραβες διεκδικούν -και αυτό εμφανίζεται στις πηγές και είναι μάλιστα εξαιρετικά ενδιαφέρον- την αρχαία ελληνική κληρονομιά».

Και προσθέτει: «Στα κείμενα τότε εμφανίζονται οι Αραβες να επισημαίνουν πως οι Βυζαντινοί δεν ήταν πραγματικοί αρχαίοι Ελληνες αλλά Ρωμαίοι και να διεκδικούν τα αρχαία ελληνικά. Και οι Βυζαντινοί να τους απαντούν ότι μόνον αυτοί μιλούσαν τα ελληνικά και προωθούσαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό».

Παρατηρητής ηθών

Στη «Μέδουσα από σμάλτο» ο Αγαπητός αναφέρεται στην εποχή όπου οι Αραβες έχουν ήδη κατακτήσει την Κρήτη, ενώ οι επιδρομές τους στα παράλια του Αιγαίου θέτουν σε κίνδυνο τους τοπικούς πληθυσμούς και αποδυναμώνουν τον έλεγχο του κράτους. Τον Νοέμβριο του 835 μ.Χ., ο πρωτοσπαθάριος (τίτλος που δινόταν αποκλειστικά σε αξιωματούχους με άμεση πρόσβαση στον αυτοκράτορα) Λέων επιστρέφει απογοητευμένος στην Κωνσταντινούπολη μετά την αδιέξοδη πρεσβεία του στην Κρήτη.

Ομως μια ξαφνική τρικυμία αναγκάζει το πολεμικό πλοίο που τον μεταφέρει ν' αράξει στην απομονωμένη Σκύρο. Κι εκεί ο θάνατος ενός νεαρού χτίστη θα τον κάνει να διακρίνει τις φιλοδοξίες, τα πάθη και τα μίση που κρύβονται πίσω από τη φαινομενικά γαλήνια όψη της μικρής κοινωνίας.

Ο Αγαπητός δεν θα αρκεστεί και στη «Μέδουσα» στην καθαρή αστυνομική πλοκή, το ενδιαφέρον του δεν αφορά μόνο τη διαλεύκανση δύο φόνων. Πέραν της περιγραφής των ηθών και των εθίμων ενός απομονωμένου κόσμου, θα φέρει στο προσκήνιο και το άρωμα μιας Ελλάδας που φεύγει ανεπιστρεπτί. Μπορεί το Δωδεκάθεο να ήταν εδώ και αιώνες παρελθόν στα χρόνια που εξελίσσεται η ιστορία, όμως ο απόηχός του υπήρχε κυρίως στις επιστήμες, την αστρολογία και την ιατρική.

Και ακριβώς ένας από τους ήρωες του βιβλίου θα συνδέσει τον αρχαίο κόσμο με εκείνους που επέμεναν πως τον κληρονόμησαν, δηλαδή με τους Αραβες. Ο συγγραφέας δημιουργεί ως χαρακτήρα έναν ερημίτη, σπουδαγμένο αστρολόγο στην Αραβία, που από το παρατηρητήριό του παρακολουθεί την κίνηση των πλανητών, ενώ η σύντροφός του έχει σαφή γνώση της ιαματικής ικανότητας ων βοτάνων.

Στο φινάλε του μυθιστορήματος η κάθαρση επέρχεται, οι δολοφόνοι όμως μένουν ατιμώρητοι γιατί με τον τρόπο τους έπραξαν το σωστό. Και έτσι τίθεται ένα ακόμα ερώτημα περί του δικαιώματος της αυτοδικίας. Ο Λέων, ως (και) φιλόσοφος ντετέκτιβ, δεν έχει αυταπάτες για την ανθρώπινη φύση. Παρατηρητής που εμπλέκεται άθελά του θα αποχωρήσει από τη Σκύρο και από τη ζωή του αναγνώστη μέχρις ότου ο πνευματικός του πατέρας τον επαναφέρει στις προθήκες των βιβλιοπωλείων με μία ακόμα περιπέτειά του. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Oh! χάπι days
Τα άνθη του καλού
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογικό Μουσείο Αγίου Νικολάου
Αρχαία νομίσματα γύρισαν στην Κρήτη
Βιβλίο
Oh! χάπι days
Ο Λέων βρυχάται στο Βυζάντιο
Τα άνθη του καλού
Εικαστικά
Ο Μιρό μετακομίζει
Κινηματογράφος
Δύο μήνες, δέκα φεστιβάλ
Βιομηχανία θανάτου
Κόμικς
Οιδίπους επί Σόχο
Μεταπτυχιακό στη δημιουργική γραφή
Συγγραφείς με μάστερ
Μουσεία & Αρχαιολογικοί χώροι
Πυρασφάλεια: ένα θέμα που καίει
Μπιγκ Μπεν
Για ποιον χτυπά η καμπάνα
Ο νόμος για τον ελληνικό κινηματογράφο
Τοπίο στην ομίχλη
Συνέντευξη Ερίκ Καντονά
Από τα γήπεδα στο σινεμά
Συνέντευξη Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας
«Ηρωές μας είναι οι φωτεινές ψυχές»
Συνέντευξη Χοσέ Καρέρας
«Χωρίς πειθαρχία, καριέρα δεν χτίζεται»
Φεστιβάλ Επιδαύρου
Ματαιώσεις, γιούχα και ανατροπές
Κραυγές και ψίθυροι
Φωτογραφία
Ο δρόμος του Ντούτσε