Έντυπη Έκδοση

Η μεγαλύτερη φιλοφρόνηση στο θέατρο

«Φρεναπάτη» στο Εθνικό Θέατρο - Κεντρική Σκηνή

Θέατρο «ο Παράδεισος»... Στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού ανεβαίνει η «Φρεναπάτη» του Κορνέιγ, η νέα παραγωγή μετά την ανακαίνιση της Αγίου Κωνσταντίνου. Ως παράσταση η «Φρεναπάτη» θέλει να εξαντλήσει τις τεχνικές δυνατότητες της σκηνής που την ανεβάζει. Και ως έργο θέλει να της χαρίσει τη στιγμή που η τέχνη του θεάτρου βλέπει τον εαυτό της να γίνεται είδωλο του κόσμου όλου.

Χρήστος Λούλης και Γιώργος Γάλλος σε σκηνή της παράστασης Χρήστος Λούλης και Γιώργος Γάλλος σε σκηνή της παράστασης Σπουδαία και παράξενη στιγμή θεάτρου. Μια νησίδα εξεγερμένης ελευθερίας (ή ελευθεριότητας), την οποία εκπροσωπεί ο Κλίνδωρας, στη μέση του διατεταγμένου ορθολογισμού της εποχής (ή αυταρχισμού), που εκπροσωπεί ο πατέρας Πριδαμάντης. Μια ρομαντική καταιγίδα στο μέσον του κλασικισμού, που διασπά διά μιας την ενότητα, τη συνέπεια και το ήθος των προσώπων.

Ο Δημήτρης Μαυρίκιος καταπιάστηκε με την παραβολή του Κορνέιγ από τρεις πλευρές: ως μεταφραστής, διασκευαστής και σκηνοθέτης. Τριπλός αγώνας που θέτει πολλά προβλήματα: πρώτον, σχετικά με την έμμετρη μετάφραση. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν ειδικευτεί στον αυστηρό γαλλικό στίχο και οι οποίοι θα μπορούσαν να δοκιμαστούν και τώρα. Δεν αμφιβάλλει κανείς για τα εφόδια του Μαυρίκιου. Το αποτέλεσμα όμως -όχι κακό, αλλά οπωσδήποτε μέτριο- αποδεικνύει ότι μια περισσότερο επαγγελματική προσέγγιση θα ωφελούσε την παράσταση. Τώρα, οι όποιες καλές μεταφραστικές στιγμές χάνονται σε χασμωδίες, εκβιαστικές επιλογές, καθώς και σε μια αύρα... Μποστ, που φυσάει από το ανοιχτό παράθυρο της μετάφρασης.

Γυναικοκρατία χωρίς νόημα

Επειτα, είναι η ίδια η διασκευή, που θέλει την ανδροκρατία του έργου να αντικαθίσταται από τη γυναικοκρατία, με αλλαγή μάλιστα των ονομάτων στο θηλυκό τους αντίστοιχο. Αν η παρέμβαση είχε στόχο (αν στόχευε λόγου χάριν σε μια ερμηνευτική υπόδειξη για την αχαλίνωτη σεξουαλικότητα του ήρωα) θα είχε και νόημα. Καθώς όμως στέκει εσωτερικά αδικαιολόγητη, δημιουργεί έναν ενοχλητικό μετεωρισμό, ιδίως στην περίπτωση της... Πριδαμάντας. Ποια είναι τέλος πάντων αυτή η μητέρα που διώχνει το παιδί της από το σπίτι; Και ποιος είναι εκείνος που θα έπαιζε φάρσα με τον πόνο της;

Οταν ο Μαυρίκιος επικεντρώνεται στη σκηνοθεσία, τα πράγματα βαίνουν ασφαλώς καλύτερα. Υπάρχει και εδώ αντίλογος, τουλάχιστον από όσους δεν παρασύρονται από τη δεξιοτεχνία του σκηνοθέτη. Υπάρχει εμφανώς κατάχρηση των εφέ, πολύ ανεβοκατέβασμα του ριντό, πολλή φασαρία. Δημιουργεί ωστόσο με αυτά το ζητούμενο: έναν κόσμο όχι μόνο ρευστό αλλά και ρέοντα. Διωγμένος από τη μητέρα του, ο Κλίνδωρας ζει ένα βίο που ρυθμίζει η ανάγκη, καθοδηγεί η τύχη και καθορίζει το ήθος. Υπηρέτης και πρίγκιπας, επαναστάτης και υποταγμένος, πρόσωπο αντάξιο της πιο τραγικής φαντασίας και του κωμικότερου οίστρου, ο Κλίνδωρας παίζει σε θέση λίμπερο του θεάτρου. Ερωτεύεται με τον υψηλό τόνο της τραγωδίας και τον πριαπισμό του λαϊκού θεάτρου. Το τέλος του έργου κρύβει βέβαια τη μεγάλη έκπληξη. Δεν έχουμε να κάνουμε εδώ απλά με την περίπτωση του θεάτρου εν θεάτρω. Ο Κορνέιγ, χαρίζοντας στην τέχνη του την πιο σπουδαία -μαζί με τη σεξπιρική «Τρικυμία»- φιλοφρόνηση, της δίδει μαζί και το ελεύθερο να απλωθεί πέρα από τη σκηνή που την ορίζει. Την καθιστά αληθινότερη της πραγματικότητας. Είναι ο Πιραντέλο που οδηγεί τον θεατρικαλισμό του Μαυρίκιου, την πεποίθησή του ότι, πέρα από σπουδαίο έργο, η «Φρεναπάτη» αποτελεί την επιτομή του κόσμου.

Καλοί ηθοποιοί

Εχει την τύχη ο σκηνοθέτης να κατευθύνει ένα επιτελείο καλών ηθοποιών. Λίγοι μπορούσαν να ερμηνεύσουν το εκκρεμές του Κορνέιγ με αυτόν τον γοητευτικά ακαθόριστο τρόπο του Χρήστου Λούλη. Ο ηθοποιός, όμως, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στο προφίλ του νεανία: είναι πλέον ώριμος καλλιτέχνης και έτσι πρέπει να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Κοντά του η Εμιλυ Κολινδρή δίνει στην Ισαβέλλα χάρη, χωρίς όμως αξιόλογα ευρήματα. Ο Μάγος του Γιάννη Βογιατζή επιβάλλει το αργασμένο από τη μαγεία των χρόνων πρόσωπό του. Η Εύα Κοταμανίδου χαρίζει στην Πριδαμάντα το καλοκουρδισμένο φωνητικό της όργανο, μένει όμως, όπως και η Γεροντία της Βαγγελιώς Ανδρεαδάκη, μετέωρη. Ο Ματαμόρος του Γιώργου Γάλλου είναι έξοχος: αποτελεί από μόνος του εμβολή του προσωπείου στο θέατρο, φιγούρα που σχολιάζει τον εαυτό της. Η δισδιάστατη φιγούρα της Λίζας αποκτά από την Ευγενία Αποστόλου όγκο και προοπτική. Ο Αδραστος του Γιάννη Κότσιδα και η Ροζίνα της Λουίζας Ζούζια είναι απλώς ικανοποιητικοί.

Τα κοστούμια της Ελένης Μανωλοπούλου έχουν τη δική τους αυτόνομη θεατρικότητα. Η εμφάνιση όμως του «χορού» των σκιών με τα ξέφτια και τη σχολική χορογραφία κρίνεται επιεικώς απαράδεκτη. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Κριτική θεάτρου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Στάθης Σταμουλακάτος
Ο «Μαχαιροβγάλτης» δεν θα 'ξερε ποιος κυβερνά τη χώρα
Κριτική θεάτρου
Η μεγαλύτερη φιλοφρόνηση στο θέατρο
Συνέντευξη: Στάθης Λιβαθινός
Είμαστε όλοι παιδιά που μεγαλώνουν δύσκολα
Μουσείο Μπενάκη
Εργα τέχνης από χάρτινες τσάντες
Βιβλίο
Ο Εμφύλιος στοιχειώνει το μυθιστόρημα
Ποιοι θέλουν να καταστρέψουν τον Παρθενώνα;
Εικαστικά
Κόμικς από την ύλη των ονείρων του
Κομικςοδρόμιο
Οι νέοι «γονείς» του Spirou