Έντυπη Έκδοση

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ ΣΑΡΕΪ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ

«Παζαρέψτε εκ νέου το χρέος σας»

Συνέντευξη

Ο Tim Jackson είναι καθηγητής Αειφόρου Ανάπτυξης στο Πανεπιστήμιο του Σάρεϊ και συμμετείχε στην επιτροπή της βρετανικής κυβέρνησης για τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Ο Tim Jackson, δρ Αειφόρου Ανάπτυξης, συγγραφέας του βιβλίου «Ευημερία χωρίς ανάπτυξη», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος» Ο Tim Jackson, δρ Αειφόρου Ανάπτυξης, συγγραφέας του βιβλίου «Ευημερία χωρίς ανάπτυξη», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κέδρος» Στη συνέντευξή του στην «Ε» επισημαίνει τα όρια του μέχρι σήμερα οικονομικού μοντέλου και υπογραμμίζει την ανάγκη να επαναδιαπραγματευτούν οι κυβερνήσεις τη σχέση τους με το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ενώ προειδοποιεί για μεγαλύτερη κοινωνική αναταραχή εάν δεν αλλάξει ριζικά ο προσανατολισμός της κοινωνίας. Για την Ελλάδα προτείνει επαναδιαπραγμάτευση των συνθηκών του χρέους και καταλογίζει ιδεοληψία στους πιστωτές της.

- Για έναν τεράστιο αριθμό ανθρώπων η συζήτηση για «τα όρια της ανάπτυξης» ακούγεται ως ένα παράδοξο, σε μια περίοδο μαζικής ανεργίας και έλλειψης ακόμη και βασικών αγαθών για δισεκατομμύρια σε όλο τον κόσμο. Τι ακριβώς εννοείτε με τον όρο αυτό;

Οριακά ο πλανήτης

«Νομίζω ότι έχουμε να κάνουμε με ένα ιδεολογικό θέμα. Η συνεχόμενη επέκταση της υλικής οικονομίας οδηγεί τον πλανήτη στα όριά του. Τέτοια όρια έχουμε ήδη δει, με το τέλος του φθηνού πετρελαίου για παράδειγμα ή των αυξανόμενων κλιματικών αλλαγών, οπότε ακόμη και οι απλοί άνθρωποι προσεγγίζουν την ιδέα αυτή της παραδοξότητας της συνεχούς επέκτασης σχεδόν πριν τη συλλάβουν οι πολιτικοί».

- Είναι εφικτή μια «οικονομία πέρα από την ανάπτυξη», δεδομένου ότι ακόμη και οι φτωχότερες χώρες πάσχουν από το σύνδρομο «θέλουμε να γίνουμε σαν εσάς», όπως το περιέγραψε πριν από τριάντα χρόνια ο Εντουάρντο Γκαλεάνο;

«Εγώ θέτω το θέμα του βασισμένου στην ανάπτυξη μοντέλου στις πλούσιες οικονομίες. Δεν αποτελεί επιχείρημα κατά των φτωχότερων χωρών. Εάν εξετάσετε τα στοιχεία, θα δείτε ότι το μέρισμα της κρίσης είναι μεγαλύτερο για τις πιο φτωχές χώρες. Αυτές έχουν τις βαρύτερες συνέπειες σε επίπεδο βελτίωσης του προσδόκιμου ζωής, της εκπαίδευσης, της μείωσης των θανάτων κατά τη γέννηση και της βελτίωσης της ζωής. Και την ίδια ώρα στις αναπτυγμένες χώρες πρέπει να ανακοπεί ο καταναλωτισμός, ο οποίος δεν βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων».

- Υπάρχουν βέβαια και οι ενδιάμεσες.

«Ναι, έχουμε την ταχεία εκβιομηχάνιση και το μαζικό πληθυσμό στην Κίνα, την Ινδία ή τη νοτιοανατολική Ασία, οι οποίες προσβλέπουν σε έναν καταναλωτισμό δυτικού τύπου. Αυτό εμπεριέχει μια μεγάλη δυσκολία, γιατί δεν μπορείς να πεις τίποτα σε ανθρώπους των οποίων το εισόδημα βρίσκεται στο 10%-20% του δυτικού μέσου όρου. Δεν μπορείς να τους πεις να μην έχουν τέτοιες φιλοδοξίες. Απλώς στη Δύση πρέπει να αναρωτηθούμε εάν η υλική ανάπτυξη μας προσφέρει πραγματικά κοινωνική πρόοδο».

Εκπαίδευση και ατομισμός

- Δίνετε έμφαση στην ανάγκη να αναστοχαστούμε την ιδέα ενός συστήματος βασισμένου στη διαρκή ανάπτυξη. Είναι κατάλληλη μια τεχνοκρατική και προσανατολισμένη στην αγορά εκπαίδευση για μια τέτοια κολοσσιαία αλλαγή στον τρόπο σκέψης;

«Σαφώς δεν επαρκεί. Και βέβαια δεν είναι ότι δεν χρειαζόμαστε την τεχνολογία. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν μια οικολογική τεχνολογική γνώση, που θα μας επιτρέψει να έχουμε πρόσβαση σε εναλλακτικές προτάσεις. Το σημαντικό είναι η εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που θα μας επιτρέπει να επενδύουμε περιβαλλοντικά και με όρους κοινωνικής προόδου. Το ίδιο αφορά και τις ατομικές μας ανάγκες, για την κατανόηση των οποίων χρειαζόμαστε την κοινωνιολογία, την ψυχολογία και τις πολιτικές επιστήμες.

Οικοδομούμε μια πολύ επικίνδυνη κοινωνία, διότι εκπαιδεύουμε ανθρώπους που πρέπει να είναι ατομιστές, άπληστοι και εξαρτημένοι από τα υλικά αγαθά. Οι αξίες που μεταδίδονται διαχέουν τον υπερ -ατομικισμό, ώστε να υπερισχύουν οι ατομικές έναντι των κοινωνικών προσδοκιών».

- Ποια είναι η σχέση μεταξύ του νεοφιλελευθερισμού και της αύξησης των εξόδων που επωμιζόμαστε για να διατηρήσουμε το βιοτικό μας επίπεδο (σε υγεία, παιδεία, περιβάλλον, ασφάλεια κ.λπ.);

«Ο νεοφιλελευθερισμός πριμοδοτεί τις ανοιχτές αγορές και την απορρύθμιση και αυτά με τη σειρά τους αυξάνουν τις δαπάνες για την προστασία της ποιότητας ζωής από τις επιπτώσεις των αγορών. Ολο αυτό μοιάζει με ό,τι συνέβη στην "Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων": Τρέχουμε όλο και γρηγορότερα, αλλά μένουμε στο ίδιο σημείο».

Ταχύτητα και παράδοση

- Ο Μίλαν Κούντερα γράφει ότι υπάρχει ένας μυστικός δεσμός μεταξύ ταχύτητας και λήθης.

«Πολύ όμορφο αυτό. Εγώ κάνω τη διάκριση ανάμεσα στις δύο διαφορετικές τάσεις στην ανθρώπινη ψυχή. Η μία είναι ανάμεσα σ' εμάς και τους άλλους, τον εγωισμό και τον αλτρουισμό, και η άλλη ανάμεσα στους νεωτερισμούς και τη συνεχή κίνηση προς τα εμπρός και τις συνθήκες της παράδοσης και της διατήρησης. Φτιάχνουμε τους θεσμούς μας με βάση αυτό τον εγωισμό και την ταχύτητα και χάνουμε την άλλη πλευρά μας, την παράδοση και το χρόνο για σκέψη».

Τράπεζες και κυβερνήσεις

- Βλέπουμε τον χρηματοπιστωτικό τομέα να επιβάλει τη θέλησή του στις κυβερνήσεις. Τι μπορεί να περιμένουν οι λαοί στο πεδίο της αλλαγής;

«Εχουμε τέτοια στοιχεία, όπως η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Το επιχείρημα ήταν ότι "οι τράπεζες είναι πολύ μεγάλες για να αποτύχουν" και άρα πρέπει να τις ανακεφαλαιοποιήσουμε. Ετσι τους δόθηκε χρήμα μέσω των κυβερνήσεων για τα χρέη τους. Οι συνθήκες αυτής της υπερχρέωσης και της ανακεφαλαιοποίησης ήταν πράγματι μια ευκαιρία να διεκδικήσει το Δημόσιο κάποια από τα προνόμια του χρηματοπιστωτικού τομέα και όχι απλώς να αναλάβει τους κινδύνους. Υπάρχει ένα μεγάλο ηθικό ερώτημα για τη σχέση μεταξύ των κυβερνήσεων και του χρηματοπιστωτικού τομέα και εγείρει το θέμα της επαναδιαπραγμάτευσης. Αυτό το αίτημα βλέπουμε εν μέρει και στα κινήματα διαμαρτυρίας τύπου "Καταλάβετε τη Γουόλ Στριτ"».

Γιατί καθυστερεί η εξέγερση;

- Ποια είναι η γνώμη σας για τις αντιδράσεις αυτές;

«Ηταν αναμενόμενες ήδη από το 2008, όταν αποφασίστηκε για πρώτη φορά ότι ορισμένες τράπεζες ήταν "πολύ μεγάλες για να αποτύχουν". Οταν, παρά αυτή τη διάσωση, οι τράπεζες συνέχισαν να πληρώνουν τεράστια μπόνους στα στελέχη τους, οι άνθρωποι άρχισαν να αναρωτιούνται πώς γίνεται να επιβραβεύουμε τους αρχιτέκτονες της κατάρρευσης και την ίδια στιγμή να μεταφέρουμε το βάρος των δανείων στους φορολογουμένους. Το ερώτημα είναι: πώς και δεν υπάρχει μεγαλύτερη κοινωνική οργή και εξέγερση;» *

«Η Ελλάδα τιμωρείται με αφαίρεση κυριαρχίας»

Τι λέτε για την Ελλάδα; Μπορεί να υπάρξει μια βιώσιμη λύση;

«Οσον αφορά την Ελλάδα, αυτή τιμωρείται ιδεολογικά με στρατηγικές που ώς ένα βαθμό αφαιρούν μέρος της κυριαρχίας της, αφού δεν μπορεί να θέσει τις δικές της προτεραιότητες. Τα χρέη της Ελλάδας έχουν γίνει όντως μη βιώσιμα. Οι πιστωτές θέτουν όρους για την αναδιοργάνωση της ελληνικής οικονομίας, οι οποίοι είναι δικής τους ιδεολογικής επιλογής και όχι κατ' ανάγκην προς όφελος της χώρας. Προτείνουν τα θέσφατα του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος λέει ότι πρέπει να έχεις μικρό κράτος και να ανοίξεις τις αγορές σου. Η Ελλάδα βρίσκεται πραγματικά σε μια πολύ δύσκολη θέση και απαιτείται μια συζήτηση για το πού πάει η οικονομία, αλλά και επαναδιαπραγμάτευση για τις συνθήκες του χρέους».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομική κρίση
Οικονομικές έρευνες και μελέτες
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Παράνομες μεταμοσχεύσεις
Μαφίες παράνομων μεταμοσχεύσεων και κοινωνίες του ενός νεφρού
ΔΕΗ
Νέα χαστούκια στο χαράτσι
Δήμος Αθηναίων
Κα-μίνι Χριστούγεννα
Ηλέκτωρ
Τα ερωτηματικά της «Ηλέκτωρ» και τα έργα προς ανάθεση
Ναρκωτικά
Ξεπουλάει η «κόκα των φτωχών»
Μετανάστες
Μεθαύριο στο ΣτΕ ο νόμος περί ιθαγένειας
«Δεν γίνεται κοινωνική ένταξη μεταναστών χωρίς ιθαγένεια»
Χρέος Ελλάδας
«Παζαρέψτε εκ νέου το χρέος σας»
ΑΓΝΟ
Ανακάλεσαν απολύσεις συνδικαλιστών
Κτηματολόγιο
Υποθηκοφύλακες: Αστοχίες και λάθη στο Κτηματολόγιο
Λιμενικό Σώμα
Αναδιπλώνεται το Λιμενικό για τα σχέδια κατά της πειρατείας
3ο Φεστιβάλ Ελληνικού Μελιού
Φεστιβάλ που στάζει μέλι
Απεργία
Γενική απεργία κατά του μνημονιακού προϋπολογισμού
Αστυνομικό ρεπορτάζ
Γκαζάκια
Μήνυμα- απάτη σε κινητά
Πυρκαγιές σε οχήματα στο Χαλάνδρι
ΕΥΔΑΠ
Ιδρύθηκε η ΕΥΔΑΠ Νήσων
Θέματα ζώων
Φλαμίνγκο ετών 21
Υπουργείο Περιβάλλοντος
Καλούν για εκπαίδευση ενεργειακών επιθεωρητών
Άλλες ειδήσεις
Προσεχώς η διάλεξη
Εκαναν «φτερά» 700 σχάρες χυτοσίδηρου από τα φρεάτια της ΕΥΑΘ
Για το ακαδημαϊκό μποϊκοτάζ του ισραηλινού απαρτχάιντ