Έντυπη Έκδοση

Με ακουστική χάρη

Edward Lear

Τα γραπτά της α-νοησίας: Ποιήματα, ιστορίες, συνταγές μαγειρικής

μτφρ. Νίκος Σταμπάκης

εκδόσεις Φαρφουλάς, σ. 93, ευρώ 10,03

Ο Εντουαρντ Ληρ (1812-1888), ταξιδευτής, ζωγράφος και συγγραφέας, περιπλανήθηκε στην αγαπημένη του Μεσόγειο, αλλά και έξω από αυτή, αρκετά χρόνια. Στην Ελλάδα διέμεινε κυρίως στην Κέρκυρα και στα Ιόνια νησιά. Ο Ληρ έφτιαξε φυτολόγια, βιβλία ζωολογικού ενδιαφέροντος και τοπιογραφίες, αλλά έγινε γνωστός για τα nonsense -ανόητα σύμφωνα με την κατάταξή τους όχι όμως τελικώς δίχως νόημα- κείμενά του, και κυρίως για τα λίμερικς που συνέγραψε. Το λίμερικ [limerick], πεντάστιχο ποίημα, τυπικά με ομοιοκαταληξία ααββα, «ανάλαφρο» περιεχόμενο και μακρινή καταγωγή, καθιερώθηκε λίγο πριν από τη βικτοριανή εποχή, αλλά κατέστη ιδιαιτέρως δημοφιλές από τον Ληρ στα μέσα του 19ου αι. Εμπλουτισμένα με ιστορίες και σκίτσα φανταστικών πλασμάτων καθώς και παράδοξα αλφάβητα, τα ποιήματα του Ληρ, όπως λ.χ. Η κουκουβάγια και η Ψιψίνα, συγκαταλέγονται στους θησαυρούς της αγγλόφωνης παιδικής λογοτεχνίας χωρίς, εν τούτοις, ο ίδιος ο Ληρ να συγκαταλέγεται στους μεγάλους κλασικούς συγγραφείς.

Η nonsense ποίηση δεν μπόλιασε την ελληνική ποιητική παράδοση. Ο Σεφέρης υπήρξε από τους ελάχιστους που αποπειράθηκαν να γράψουν παιδικά και πρόστυχα λίμερικς, παρόλο που θεωρούσε πως το συγκεκριμένο είδος δεν ταιριάζει στην ελληνική ψυχοσύνθεση.

Η επιλογή των κειμένων, η εισαγωγή και η μετάφραση είναι του Νίκου Σταμπάκη, ποιητή με ιδία nonsense παραγωγή (Το μπαούλο με τις μπίλιες, 2007). Ενα επαρκές αφιέρωμα για τα λίμερικς κυκλοφορεί στο τρίτο τεύχος του νέου ποιητικού περιοδικού Τεφλόν.

Στα Γραπτά της Α-νοησίας απαντώνται ποιήματα-ιστορίες και συνταγές μαγειρικής. Ειδολογικά, θα λέγαμε πως διακρίνονται σε λίμερικς, ποιήματα με ποικίλες ποιητικές φόρμες, πεζά και σκίτσα ζωγραφικής. Και τι δεν γίνεται μέσα στο βιβλίο: από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα, όπως λέει και το γνωστό παραδοξολόγημα! Στο Γκρομπούλειο Πεδίο, στα Βουνά της Τσιγλώδους Οπής, στην Ακτή της Χορομάνδλης, στη λίμνη Πιπλ-Ποπλ εκτυλίσσονται οι περιπέτειες των Φυρμημηγδών, του Γιόγκι-Μπόγκι-Μπο, της οικογένειας Δισκοβόλου, των Εφτά Οικογενειών. Τι είναι όλοι αυτοί; Λογής-λογής ανθρωπόμορφα και ζωικής προέλευσης όντα. Τι κάνουν; Ταξιδεύουν, χαριετίζονται, μπλέκονται σε ιστορίες επιβίωσης και γνωριμίας τους με τη Φύση και τη φύση τους. Συνηθέστερα διακυβεύεται η ελευθερία τους. Τη συλλογή κλείνουν συνταγές μαγειρικής, που δεν πρέπει βέβαια κανείς να ακολουθήσει, και ένα αλλοπρόσαλλο αλφάβητο.

Στα κείμενα του Ληρ, παρά την κατάχρηση σχημάτων υπερβολής [adynaton] ή ηχοποιητών λέξεων, εξυφαίνεται μια στοιχειώδης πλοκή από τις δράσεις των πρωταγωνιστών. Το σόφισμα των λύσεων όμως, υπερκεράζεται, σχεδόν πάντοτε, από την ακουστική χάρη και την εικονοποιία των κειμένων. Προς τέρψιν του αναγνώστη, οι ιστορίες με τους απροσδόκητους λεκτικούς συνδυασμούς ενεργοποιούν με τον τροπισμό τους αισθητικές ποιότητες της γλώσσας που συνήθως υπνώττουν. Συνολικά, το nonsense κείμενο και το αλλόκοτο στοιχείο δεν αναπέμπεται ως απότοκο της αυτόματης γραφής και της κατάδυσης στο ασυνείδητο (βλ. σουρεαλισμός), ούτε ως λετριστική ηχητική άσκηση ή ως lorem ipsum παράθεση λέξεων (βλ. Text Generator), αλλά ως υλικό χάριν μιας ιδιαίτερης αισθητικής εμπειρίας, η οποία για πολλούς συμφύεται με την παιδική φαντασία και, κατά συνέπεια, μόνο με την παιδική λογοτεχνία... το οποίο, εκ του αποτελέσματος, έχει νόημα!

Τα Γραπτά της Α-νοησίας, με ευρηματικές μεταφραστικές λύσεις, μας ξεναγούν στις πηγές μιας λογοτεχνίας σχετικά παρασιωπημένης στην ελληνική βιβλιοπαραγωγή - με εξαίρεση την άρδευση ορισμένων παιδικών παραμυθιών. Ισως η παρουσία του αγγλικού πρωτοτύπου σε μία δίγλωσση, επόμενη, έκδοση να καθιστούσε ακόμη πλουσιότερη την πρόσληψη του ήχου και κατά συνέπεια του nonsense φαινομένου της γραφής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Αν θες να ζήσεις ...τρεις φορές
Μια ποίηση με ένα είδος ηρωισμού
Λογική και περιεχόμενο στην ανάλυση της κοινωνίας
Βίος και πολιτεία σε ερείπια
Η μαγική βιογραφία του Μπέργκμαν
Ανήσυχες ψυχές στον Αδη
Η εν-σωμάτωση του Αλλου
Ηλεκτρονικές εκδόσεις: θα κυκλοφορούν και... δερματόδετες;
Η πουλημένη και λεηλατημένη «ευτυχία» μιας παθιασμένης...
Ο επιστήθιος φίλος του Νέλσον Μαντέλα
Το κυβιστικό πορτρέτο ενός δημιουργού μετά το «θάνατό» του
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Τέλος δεν υπάρχει στη μουσική
Φανατικός φίλος της μελωδίας
Κριτική βιβλίου
Αν θες να ζήσεις ...τρεις φορές
Μια ποίηση με ένα είδος ηρωισμού
Λογική και περιεχόμενο στην ανάλυση της κοινωνίας
Με ακουστική χάρη
Βίος και πολιτεία σε ερείπια
Η μαγική βιογραφία του Μπέργκμαν
Ανήσυχες ψυχές στον Αδη
Η εν-σωμάτωση του Αλλου
Ηλεκτρονικές εκδόσεις: θα κυκλοφορούν και... δερματόδετες;
Η πουλημένη και λεηλατημένη «ευτυχία» μιας παθιασμένης...
Ο επιστήθιος φίλος του Νέλσον Μαντέλα
Το κυβιστικό πορτρέτο ενός δημιουργού μετά το «θάνατό» του
Συνέντευξη: Διαμαντής Καράβολας
Το περιοδικό και οι εκδόσεις Φαρφουλάς
Φιλοσοφία
Η «ελληνική μοίρα» του Κώστα Αξελού
Άλλες ειδήσεις
Παρουσίαση βιβλίου
Συνταγές επιβίωσης για αλλιώτικα παιδιά
Χώρα
Του σκοταδιού τη ζάχαρη
Η κόρνα