Έντυπη Έκδοση

Η πουλημένη και λεηλατημένη «ευτυχία» μιας παθιασμένης...

Το βιβλίο για την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου

Με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του Σπύρου Κουρκουνάκη, Το παραμύθι της Ευτυχίας, από τις εκδόσεις «Ιανός»

Κρατάω στα χέρια μου το καινούριο μυρωδάτο βιβλίο των 560 σελίδων, με τη φωτογραφία της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου στο εξώφυλλο. Τη δείχνει μεγάλη σε ηλικία, με σάλι πλεκτό από βελονάκι γύρω στον λαιμό της, με ένα μπικ στο δεξί να γράφει και με τα μάτια της να κοιτάνε κουρασμένα τον φωτογράφο. Βάζω τον αντίχειρα του αριστερού μου χεριού στο επάνω 1/3 του πάχους του βιβλίου, όπως κάνουμε όταν ξεφυλλίζουμε κάτι εν τάχει, και ανοίγω στην τύχη μια σελίδα. Διαβάζω: Ασπρο πουκάμισο φορώ και μαύρο θα το βάψω..., ξανακάνω το ίδιο και αυτή τη φορά πέφτω πάνω στο Πήρα τη στράτα κι έρχομαι μες στη βροχή και βρέχομαι... και στη συνέχεια Στ' Αποστόλη το κουτούκι μπήκα κι άκουσα μπουζούκι... Και δεν ήταν μόνο τα τραγούδια, αυτά καθεαυτά που σφράγισαν εποχές, αλλά και οι εικόνες που σέρνουν και που για τον καθένα είναι εικόνες προσωπικές, μοναδικές, «αιώνιες» και εν τέλει ...ακριβές, αφού κουβαλάνε βιώματα.

Το παραμύθι της Ευτυχίας λέγεται λοιπόν το καινούριο βιβλίο του Σπύρου Κουρκουνάκη, αφιερωμένο στο συνολικό στιχουργικό έργο της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Ο συγγραφέας έχει ειδικευτεί στο είδος, αφού έχει επιμεληθεί βιβλία με στίχους και άλλων δημιουργών. Ετσι έχουμε, πλέον, τα περισσότερα στιχάκια της Ευτυχίας που έγιναν τραγούδια και δίσκοι. Τα στιχάκια της παθιασμένης αυτής γυναίκας, που ήξερε καλά ότι χωρίς κάποια, έστω και ...ακριβοπληρωμένα πάθη, η ζωή έχει γεύση ρηχή και ανάλατη, καταντάει ξενέρωτη και θυμίζει «μεσαίο» πολιτικό χώρο. Η ίδια ηδονιζόταν, παίζοντας χαρτιά, να ακροβατεί ανάμεσα στη χασούρα και στο κέρδος, στον ουρανό και στην άβυσσο. «Νύχτα πέρασε το τρένο και το χάσαμε...», λέει ένα στιχάκι της Ευτυχίας Ν. Χατζηγεωργίου - Παπαγιαννοπούλου (1894; - 1972), από το Αϊδίνι της Μικρασίας, που για τα πάθη της πούλαγε ό,τι μπορούσε να πουληθεί. Στα δεκάξι της πούλησε το στασίδι της μάνας της, στην εκκλησία, για ν' αγοράσει ένα φανταχτερό φόρεμα που της άρεσε. Στα εξήντα και στα εβδομήντα της πουλούσε πάμφθηνα (για 100 - 200 δραχμές) τα «ακριβά» στιχάκια της, σε ...εμπόρους τραγουδιών, για να πάει με τα λεφτά να παίξει και να ακροβατήσει αγκαλιά με την τύχη της. Εγώ γράφω τραγούδια και τα πουλώ... και ...απαρνούμαι τα πνευματικά μου τέκνα..., είχε δηλώσει η Ευτυχία.

Κάποια στιγμή πούλησε και το «Δυο πόρτες έχει η ζωή», αλλά όχι για τον ίδιο λόγο. Να μείνουμε λίγο σ' αυτό το τραγούδι της. Ο αυθεντικός τίτλος του είναι «Τώρα που φεύγω απ' τη ζωή». Οι στίχοι είναι, βέβαια, δικοί της και η μουσική του Βασίλη Καραπατάκη, άσχετα τι γράφει η ετικέτα του δίσκου. Πρωτοηχογραφήθηκε το 1959 από τον Καζαντζίδη και τη Μαρινέλλα. Το 1956 έχασε τον άντρα της και λίγο μετά την κόρη της, Μαίρη Λαΐδου. Τους στίχους από τις «Δυο πόρτες...» τους έγραψε λίγο πριν τη χάσει. Η Ευτυχία είχε πει ότι ...μέσα σ' αυτό το τραγούδι ένιωσα για πρώτη φορά την οδύνη να χάνεις μια αγαπημένη ύπαρξη κι ύστερα να μένεις μόνη... Για τους στίχους είπε ότι ...τους αγόρασε ο Καζαντζίδης. Φτηνά! Πολύ φτηνά! Βλέπεις, το δάκρυ δεν πληρώνεται... Συμφωνώ, όπως λένε, ότι οι νεκροί δεδικαίωνται, αλλά βλέπεις υπάρχει και η σκρόφα η μνήμη. Και κυρίως υπάρχει το ύφος της γραφής στους στίχους και στη μουσική, τα οποία επίσης ...δεδικαίωνται.

Και έτσι τελικά μπαίνει το ερώτημα: πόσα είναι όλα τα δισκογραφημένα δικά της στιχάκια; Αγνωστο. Δεν βαριέστε, καρντάσια! Κάμποσοι, σίγουρα, βγάλανε πλέντι μάνεϊ στη ράχη της «γριάς», αφού τη λεηλάτησαν, ξέροντας ότι αυτή πλήρωνε ευχαρίστως για τα πάθη της. Οι αιώνιοι ...Ελληνες, οι «κλέφτες και ...αμαρτωλοί», μέσα στο ζουμί της μιζέριας τους. Αφήστε πια που πολλές φορές, ακόμα και όταν έπαιρνε τα ποσοστά της, δεν έμπαινε τ' όνομά της στις ετικέτες των δίσκων. Ετσι, είναι εντελώς αδύνατο να βρεθεί, σήμερα, πόσοι στίχοι της Παπαγιαννοπούλου έγιναν τραγούδια. Ο Κουρκουνάκης, πάντως, κατέγραψε σχεδόν 360 στιχάκια της, τα οποία μελοποιήθηκαν και ηχογραφήθηκαν σε δίσκους.

Η Ευτυχία, αφού παράτησε τις γύρες με τα θεατρικά μπουλούκια, μπήκε δυνατά στο λαϊκό τραγούδι, από το 1950, και κυριάρχησε σ' αυτό μέχρι τον θάνατό της. Εχει πει ...πάντα έγραφα ποιήματα, ποτέ όμως δεν σκέφτηκα να τα κάνω τραγούδια αν δεν άκουγα τη «Συννεφιασμένη Κυριακή»... Αρκετές φράσεις από στιχάκια εμβληματικών τραγουδιών της, και πανελλήνιων επιτυχιών για πολλά χρόνια, έχουν γίνει πασίγνωστες, έχουν πολυχρησιμοποιηθεί στην καθημερινότητα και τελικά έχουν «καθαγιαστεί» στο στόμα του κόσμου, ενώ κάποιες χρησιμοποιούνται ακόμα μέχρι σήμερα.

Και τελευταία μεγάλη επιτυχία της πριν πεθάνει; Το «Σβήσε με, κυρά μου, απ' τα δευτέρια σου...».

Το βιβλίο, εκτός από τους στίχους της, περιέχει πολλά και ενδιαφέροντα, σχετικά με τη δημιουργό και τα τραγούδια της. Ιδού τα σημαντικότερα:

* Στίχους ανά συνθέτη κι έτσι μαθαίνουμε με ποιους είχε (επισήμως...) συνεργασία η Ευτυχία. Από τα μεγάλα ονόματα, ο Τσιτσάνης, ο Καλδάρας, ο Καπλάνης, ο Χρυσίνης, ο Μπακάλης, ο Πετσάς, ο Δερβενιώτης, ο Χιώτης, αλλά και συνθέτες του ελαφρού, του αποκαλούμενου «έντεχνου» (τρομάρα μας, αφού οι μόλις προηγούμενοι δημιουργοί γίνονται έτσι ...άτεχνοι) και του «μοντέρνου» τραγουδιού. Υπάρχουν ακόμα και χρήσιμες αναφορές για τη συνεργασία κάθε συνθέτη μαζί της.

* Κατάλογο των τραγουδιών της ανά θέμα, όπως «Η μάνα», «Η οικογένεια», «Η ξενιτιά», «Η αρρώστια και ο Χάρος», «Η φτώχεια και το χρήμα», «Οι φυλακές και τα κελιά» κ.ά. Επίσης, υπάρχει κατάλογος με τα τραγούδια που υπακούουν στις αγαπημένες της πλοκές των στίχων, όπως «πεντάστιχα» και «δίστιχα ρεφρέν».

* Χρονολογικό κατάλογο των τραγουδιών, από το 1950 που πρωτοξεκίνησε με τον Τσιτσάνη και τον Καπλάνη και με ανελλιπή παρουσία ώς τον θάνατό της, αλλά και τα στιχάκια της που μελοποιήθηκαν «μετά».

* Κείμενα των Λ. Παπαδόπουλου, Μ. Ελευθερίου, Γ. Τσάμπρα, Κ. Γεωργουσόπουλου, Α. Παπαϊωάννου αλλά και του συγγραφέα.

* Ενα κείμενο για το αγαπημένο λεξιλόγιο της Ευτυχίας και τη γλώσσα που πέρασε στα τραγούδια της.

* Μια ποιητική συλλογή της με τίτλο Πνοές, από το 1931, αφιερωμένη στον δεύτερο σύζυγό της, Γιώργο Παπαγιαννόπουλο.

* Χρήσιμη βιβλιογραφία με αναφορές στην Ευτυχία: εφημερίδες, περιοδικά και δισκογραφία.

Τελικά, πρόκειται για μία έκδοση που θα ικανοποιήσει τόσο αυτούς που αγαπάνε τα τραγούδια με στιχάκια της Παπαγιαννοπούλου όσο και αυτούς που δείχνουν ευαισθησία και ενδιαφέρον για το ελληνικό λαϊκό τραγούδι.

Σπύρο Κουρκουνάκη, μπράβο σου και γι' αυτή την έκδοση. Αλλά δίπλα σ' όλα τα στιχάκια της που διέσωσες καταγράφοντάς τα, χάθηκε να μπουν κι όσες φωτογραφίες της βρέθηκαν; Ελπίζω να τις δούμε στη (σίγουρη) επόμενη έκδοση. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Αν θες να ζήσεις ...τρεις φορές
Μια ποίηση με ένα είδος ηρωισμού
Λογική και περιεχόμενο στην ανάλυση της κοινωνίας
Με ακουστική χάρη
Βίος και πολιτεία σε ερείπια
Η μαγική βιογραφία του Μπέργκμαν
Ανήσυχες ψυχές στον Αδη
Η εν-σωμάτωση του Αλλου
Ηλεκτρονικές εκδόσεις: θα κυκλοφορούν και... δερματόδετες;
Ο επιστήθιος φίλος του Νέλσον Μαντέλα
Το κυβιστικό πορτρέτο ενός δημιουργού μετά το «θάνατό» του
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Τέλος δεν υπάρχει στη μουσική
Φανατικός φίλος της μελωδίας
Κριτική βιβλίου
Αν θες να ζήσεις ...τρεις φορές
Μια ποίηση με ένα είδος ηρωισμού
Λογική και περιεχόμενο στην ανάλυση της κοινωνίας
Με ακουστική χάρη
Βίος και πολιτεία σε ερείπια
Η μαγική βιογραφία του Μπέργκμαν
Ανήσυχες ψυχές στον Αδη
Η εν-σωμάτωση του Αλλου
Ηλεκτρονικές εκδόσεις: θα κυκλοφορούν και... δερματόδετες;
Η πουλημένη και λεηλατημένη «ευτυχία» μιας παθιασμένης...
Ο επιστήθιος φίλος του Νέλσον Μαντέλα
Το κυβιστικό πορτρέτο ενός δημιουργού μετά το «θάνατό» του
Συνέντευξη: Διαμαντής Καράβολας
Το περιοδικό και οι εκδόσεις Φαρφουλάς
Φιλοσοφία
Η «ελληνική μοίρα» του Κώστα Αξελού
Άλλες ειδήσεις
Παρουσίαση βιβλίου
Συνταγές επιβίωσης για αλλιώτικα παιδιά
Χώρα
Του σκοταδιού τη ζάχαρη
Η κόρνα