Έντυπη Έκδοση

Τέλος δεν υπάρχει στη μουσική

Το τέλος, ως λέξη, έχει... ατελείωτες ερμηνείες στην καθημερινότητά μας και ενώ συχνά αποτελεί τη λέξη που προσδιορίζει το τέλος μιας συγκεκριμένης κατάστασης, παράλληλα, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποτελεί την αρχή μιας άλλης.

Ως έννοια, όμως, είναι πιο ελκυστική από την αρχή και... τελικά, ως λέξη, αυτή και τα παράγωγά της έχουν σημαντική απήχηση στους μουσικοσυνθέτες όλου του πλανήτη.

Το τέλος μιας σχέσης, το τελείωμα μιας συγκεκριμένης κατάστασης σε μια ζωή όπου ουσιαστικά κανείς δεν μπορεί να προσδιορίσει τι είναι τέλος και τι είναι αρχή, αφού δεν υπάρχει το απόλυτα ταυτόχρονο στον χρόνο, δίνει αρκετά ερείσματα για τη δημιουργία τραγουδιών που μπορεί να μην οριοθετούν πραγματικά το τέλος αλλά, ουσιαστικά, μας οδηγούν σε μια νέα αρχή και αναζήτηση ενός... νέου τέλους.

Υπάρχει βέβαια και το τέλος με συγκεκριμένη έννοια, όπως το τέλος του χρόνου που διανύουμε και μοιραία θα μας οδηγήσει σε μια νέα χρονιά, που ελπίζουμε να είναι καλύτερη από το 2010, χρονιά για την οποία το πιο κατάλληλο τραγούδι είναι μάλλον το Με τελείωσες του Γιάννη Καραλή, τραγουδισμένο από την Πίτσα Παπαδοπούλου, Με τελείωσες κι ας γινόμουνα για σένα μια ζωή θυσία, με τελείωσες κι έγινε η αγάπη ψέμα και υποκρισία.

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου στο Πριν το τέλος, που αποτελεί διασκευή στο τραγούδι του Lucio Battisti Il Giardini Di Marzo, μας κάνει μια σαφή περιγραφή των συναισθημάτων που μας δημιουργεί το τέλος μιας σχέσης: Μια φορά μου 'χες πει δεν μπορεί θα το νιώσανε κι άλλοι, πριν το τέλος πως μοιάζει η σιωπή σαν αγάπη μεγάλη.

Πραγματικά, λίγοι θα πρέπει να είναι αυτοί που δεν έχουν βιώσει αυτή τη σιωπή λίγο πριν από το τέλος μιας σχέσης, τότε που οι λέξεις βγαίνουν δύσκολα από το στόμα μας, αλλά έστω και αργά οδηγούν σ' αυτό.

Το ίδιο θέμα με άλλα λόγια θα πρέπει να είχε στο μυαλό του και ο Γιάννης Αγγελάκας στο Υπέροχο τίποτα:

Είν' αυτή η παγωνιά που ζεσταίνει

το πρωινό μετά τη γιορτή τ' αλλόκοτο βλέμμα σου που δεν με χορταίνει

κι η λέξη που κρατάς για το τέλος εσύ.

Πραγματικά είναι ατελείωτα τα τραγούδια που αναφέρονται σε ένα συγκεκριμένο τέλος: το τέλος μιας αγάπης. Από τα καλύτερα τραγούδια σ' αυτό το είδος, το Προδομένη μου αγάπη του Μίκη Θεοδωράκη με τη Βέρα Ζαβιτσιάνου από Το τραγούδι του νεκρού αδελφού:

Τα μεσάνυχτα που σμίγουνε οι ώρες

Προδομένη μου αγάπη. Τα μεσάνυχα που σμίγουν οι καρδιές μας

Προδομένη μου αγάπη. Νταν νταν νταν νταν σημαίνει Νταν το τέλος της αγάπης.

Ο Κώστας Τουρνάς, το 1976, είχε αντιληφθεί τις συνέπειες του τέλους στις ερωτικές σχέσεις και στο Αν το τέλος είναι αυτό μάς αποκάλυπτε:

Λεν πως οι έρωτες δεν ζουν, κι αυτοί που αγαπούν μια μέρα θα ξεχάσουν. Λεν ακόμα πως μπορεί

συνήθεια να γινεί η αγάπη σαν χορτάσουν.

Αν το τέλος είναι αυτό δε θέλω να το δω, δε θέλω καν ν' αρχίσω.

Ο Νότης Σφακιανάκης ήταν ένας από τους λίγους τραγουδιστές μας που μετά το 1990 προσπάθησαν να κρατήσουν ζωντανό το λαϊκό μας τραγούδι· από το 1998 είναι το Αγάπη, τι δύσκολο πράγμα:

Σωρός αναμνήσεις δεν πάει καιρός

αγάπη και γέλιο και κλάμα. Στο τέλος δεν ήμουν πολύ τυχερός, αγάπη, τι δύσκολο πράγμα.

Οι αγάπες χάνονται σβήνουν σαν τ' αστέρια φεύγουν σαν τα καλοκαίρια.

Το συγκρότημα Διάφανα Κρίνα είναι μέσα στα 2-3 σημαντικότερα που παρουσιάστηκαν στη χώρα μας και οι στίχοι των τραγουδιών τους, που κινούνται στα όρια της ποίησης, δύσκολα θα βρουν αντίπαλο στο ελληνικό ροκ - και αν κάποιος μπορεί να τους ανταγωνιστεί, αυτός είναι ο Γιάννης Αγγελάκας.

Μπαίνω στον πειρασμό να παραθέσω όλη τη στροφή από το Τελευταίο ποτό με το Διάβολο, του 2003, γραμμένο από τον Παντελή Ροδοστόγλου, που μαζί με τον εξίσου καλό Θάνο Ανεστόπουλο έγραφαν τα περισσότερα από τα τραγούδια τους:

Σου στέλνω αυτό το γράμμα βγαλμένο

Απ' τα πιο σκοτεινά υλικά του θανάτου της ψυχής μου.

Το σώμα μου, ένα κοχύλι που κάποτε μέσα του πλάγιαζες

Αργεί τώρα, κάτω από βρώμικα σεντόνια

Αποζητώντας τα μέλη του στ' απομεινάρια μιας θυσίας.

Οι μέρες εδώ κυλούν σαν μικρά πεπρωμένα του τίποτα

Που κατεργάζονται την εκμηδένισή μου

Θρυμματίζουν όλα μου τα άστρα

Και μ' αποδίδουν ξανά στο κενό διάστημα

Στα ερωτηματικά και τους τρόμους

Σ' τα γράφω όλα αυτά, αυτή τη νύχτα

Καθώς πίνω το τελευταίο μου ποτό με το Διάβολο

Και φυσάει μι' αργόσυρτη βροχή

Φορτωμένη μ' αναμνήσεις κι αποχαιρετισμούς

Και την ανία της ζωής χωρίς εσένα

Τώρα ξέρεις γιατί δεν απαντώ

Ξέρεις το τίμημα που πληρώνω

Στο ξένο τραγούδι δύσκολα θα συναντήσει κάποιος μια σύνθεση που να έχει προκαλέσει περισσότερες συζητήσεις από το The End των Doors, στο οποίο το συγκρότημα περιγράφει τη συμπεριφορά ενός δολοφόνου και για 12 λεπτά σοκάρει πραγματικά τον ακροατή με τον τολμηρό στίχο του.

Για το τέλος του κόσμου έχουν τραγουδήσει οι Aphrodite's Child στο End of the world και οι R.Ε.Μ. στο It's the end of the world as we know it (And Ι feel fine), το τέλος του δρόμου οι Boyz ΙΙ Men, το τέλος της αθωότητας ο Don Henley των Eagles, την πίκρα του τέλους οι Placebo στο The bitter end και το τέλος του ουράνιου τόξου ο Earl Grant πριν από αρκετές δεκαετίες.

Τη στενή σχέση μεταξύ αρχής και τέλους τραγουδούν οι Smashing Pumpkins σε ένα από τα τραγούδια της σειράς ταινιών του Batman, The end is the beginning is the end.

Η Σάνυ Μπαλτζή, που έγραψε τους στίχους για την επιτυχία του Μιχάλη Χατζηγιάννη Οι τίτλοι του τέλους, συνδυάζει κινηματογράφο και μουσική και δίνει την αφορμή να τελειώσει η αναφορά σε μια λέξη που η χρήση της δεν έχει πραγματικά τέλος στο τραγούδι:

Είμαι ο ήρωας που μένει μόνος του, τώρα οι τίτλοι του τέλους θα πέσουν για μένα

οι τίτλοι του τέλους θα γράψουν το θέμα.

Μα εγώ για σένα έπαιξα.

Ο Σταμάτης Κραουνάκης έγραψε για το συγκρότημα Σπείρα-Σπείρα τη δικιά του Δυσδαιμόνα:

Παίζω τα βράδια τη Δυσδαιμόνα σε επαρχία το χειμώνα

σβήνουν τα φώτα, το πλήθος ξένο κι εγώ στο τέλος να πεθαίνω, να πεθαίνω

Τον έρωτά σου πώς να ξεχάσω, πες μου πώς να σε ξεπεράσω

με τον Οθέλλο να με σκοτώνει νιώθω πάντοτε μόνη, πάντοτε μόνη.

Στην Απογοήτευση, ο Παύλος Σιδηρόπουλος από το 1985 είχε επισημάνει αρκετά από αυτά που συμβαίνουν στις μέρες μας:

Κανένα δεν πειράζω και εγώ πάντα προσπαθώ να μην ενοχλώ τον άλλο και μονάχος να τη βρω

μα πάντα κάτι θα μου τύχει, πια δεν ξέρω τι να πω!

Σε όλα όσ' αρχίζω κάτι δεν πάει καλά,

ενώ στην αρχή είν' ωραία, στο τέλος παν στραβά!

Και βάφονται όλα μαύρα, αχ κι εγώ απ' την αρχή ξανά

Κοντεύει να μου στρίψει, τι 'ναι τούτο το κακό

μ' αρρωσταίνει, με πειράζει και δεν ξέρω τι να πω!

Στο τέλος θα πιστέψω πως για όλα φταίω εγώ!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Σχετικά θέματα: Από τις 4:00 στις 6:00
Φανατικός φίλος της μελωδίας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Από τις 4:00 στις 6:00
Τέλος δεν υπάρχει στη μουσική
Φανατικός φίλος της μελωδίας
Κριτική βιβλίου
Αν θες να ζήσεις ...τρεις φορές
Μια ποίηση με ένα είδος ηρωισμού
Λογική και περιεχόμενο στην ανάλυση της κοινωνίας
Με ακουστική χάρη
Βίος και πολιτεία σε ερείπια
Η μαγική βιογραφία του Μπέργκμαν
Ανήσυχες ψυχές στον Αδη
Η εν-σωμάτωση του Αλλου
Ηλεκτρονικές εκδόσεις: θα κυκλοφορούν και... δερματόδετες;
Η πουλημένη και λεηλατημένη «ευτυχία» μιας παθιασμένης...
Ο επιστήθιος φίλος του Νέλσον Μαντέλα
Το κυβιστικό πορτρέτο ενός δημιουργού μετά το «θάνατό» του
Συνέντευξη: Διαμαντής Καράβολας
Το περιοδικό και οι εκδόσεις Φαρφουλάς
Φιλοσοφία
Η «ελληνική μοίρα» του Κώστα Αξελού
Άλλες ειδήσεις
Παρουσίαση βιβλίου
Συνταγές επιβίωσης για αλλιώτικα παιδιά
Χώρα
Του σκοταδιού τη ζάχαρη
Η κόρνα