Έντυπη Έκδοση

Το γυάλινο αγόρι

Μια μυθιστορηματική βιογραφία για τον Τσαϊκόφσκι μας ξεναγεί όχι μόνο στην προσωπική ζωή και το έργο του μεγάλου συνθέτη αλλά και σε μια ολόκληρη εποχή

Ως παιδί τού ήταν αδύνατο να ξεκολλήσει από το πιάνο, που στη συνέχεια απώθησε για να σπουδάσει νομικά. Ομως, επειδή στη ζωή κάποια πράγματα είναι μοιραία, ο Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι δεν μπόρεσε παρά να ακολουθήσει τη φύση του, εγκαταλείποντας σύντομα τη σιγουριά της εργασίας του ως κρατικού υπαλλήλου για να μπει στην περιπέτεια της μουσικής.

Και είναι αυτή ακριβώς η περιπέτεια που αφηγείται η Νίνα Νικολάεβνα Μπερμπέροβα στη βιογραφία του Τσαϊκόβσκι (όπως τον προτιμά ο μεταφραστής Γιώργος Π. Πλουμπίδης) με τίτλο «Τσαϊκόβσκι, η ιστορία μιας μοναχικής ζωής» (εκδόσεις «Μουσαίο»).

Το μεγάλο μυστικό

Η Μπερμπέροβα εγκατέλειψε την ΕΣΣΔ το 1922 για να εγκατασταθεί στη Γαλλία και στη συνέχεια να μεταναστεύσει στις ΗΠΑ όπου δίδαξε ρωσική λογοτεχνία στο Γέιλ και στο Πρίνστον. Εγραψε τη βιογραφία του συνθέτη το 1936 στο Παρίσι, για να τη δει να εκδίδεται τον επόμενο χρόνο στη μητρική της γλώσσα, ενώ στα γαλλικά κυκλοφόρησε το 1948. Στη Ρωσία το βιβλίο εκδόθηκε μόλις το 1993.

Από τον πρόλογό της ήδη η συγγραφέας τοποθετεί το πρόβλημα που στοίχειωσε τη ζωή του Τσαϊκόφσκι, την ομοφυλοφιλία του, το «μυστικό», όπως τη χαρακτηρίζει, που δεν μπορούσε να παρακάμψει, αφού ήδη από το 1923 είχε αποκαλυφθεί επίσημα όταν ο αδελφός του συνθέτη αλλά και λιμπρετίστας του Ιπολίτ Ιλιτς δημοσίευσε το ημερολόγιο που έγραφε εκείνος κατά τη δεκαετία τού 1880.

Ασφαλώς, ό,τι θεωρείται αυτονόητο σήμερα, στην αυτοκρατορική Ρωσία ήταν καταδικαστέο από το νόμο, που χαριζόταν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις που αφορούσαν ευγενείς (υπάρχουν καταγραμμένες περιπτώσεις ομοφυλοφιλίας και στην τσαρική οικογένεια) ή πασίγνωστα δημόσια πρόσωπα. Ενας κοινός θνητός, όμως, όντας ανύπαντρος δημιουργούσε υποψίες σε σχέση με τις σεξουαλικές του προτιμήσεις. Κάτι που οδήγησε και τον Τσαϊκόφσκι στο να κάνει ένα γάμο με καταστροφικά αποτελέσματα για την ψυχική υγεία του, όπως αποδείχτηκε. Τη μοναδική φορά που ερωτεύτηκε και αρραβωνιάστηκε μια γυναίκα, την τραγουδίστρια της όπερας Ντεζιρέ Αρτό, την έχασε όταν εκείνη προτίμησε να παντρευτεί έναν συνάδελφό της.

Πάντως η Μπερμπέροβα δεν έγραψε ένα βιβλίο επικεντρωμένο στην ερωτική ταυτότητα του μεγάλου συνθέτη. Στη μυθιστορηματική αυτή βιογραφία δίνει ολοκληρωμένη την προσωπικότητά του και αριστοτεχνικά παρουσιάζει τον περίγυρο και την εποχή του. Από τον καιρό που ο Τσαϊκόφσκι δεν ήταν παρά το «γυάλινο αγόρι», όπως τον αποκαλούσε η γκουβερνάντα του Φανή, και από τις πρώτες του απόπειρες να γράψει μουσική ώς τις θριαμβευτικές του εμφανίσεις και το θάνατό του το 1893 από χολέρα (από την οποία είχε πεθάνει και η μητέρα του), είναι πλήθος οι άνθρωποι και οι ιστορίες που εναλλάσσονται εδώ. Αίφνης αποκαλύπτεται πως ο Πιότρ Ιλιτς μπορούσε να φάει μια... κόλλα χαρτί, όντας αφηρημένος και με την ίδια άνεση να σπαράξει μέχρι τελευταίου καπικιού τόσο το μηνιαίο επίδομα με το οποίο τον επιχορηγούσε η πάμπλουτη ευεργέτιδά του Ναντιέζντα Φιλαρέτοβνα, όσο και τις δικές του απολαβές.

Η «Ιστορία μιας μοναχικής ζωής» διαβάζεται με την ίδια άνεση από τον ειδικό αλλά και από εκείνον που αναζητεί σε μια μυθιστορηματική βιογραφία την ισχυρή προσωπικότητα και τον κόσμο της - επί του συγκεκριμένου τη Ρωσία των τσάρων, που όμως ήδη λάμβανε τα πρώτα μηνύματα των ιστορικών αλλαγών που θα άρχιζαν το 1917.

Και σίγουρα έχει γούστο να ανακαλύπτει κανείς πως ένας συνθέτης της εποχής μπορούσε να εργαστεί σε μια εφημερίδα ως μουσικοκριτικός, αλλά και τις εκλεκτικές συγγένειές του με γίγαντες της τέχνης του (Βάγκνερ, Μπετόβεν, Μότσαρτ κ.ά.).

Ηταν μια ειδική περίπτωση αυτός ο μεγάλος ρομαντικός, ο συνθέτης του «Ευγένιου Ονέγκιν», της «Λίμνης των Κύκνων», της «Οβερτούρας 1812», αυτός που περιπλανήθηκε από τη μουσική μπαλέτου ώς την όπερα και από τη μουσική δωματίου ώς τη μεγάλη συμφωνική. Ομως και ποιος από τους υψηλούς ομοτέχνους του δεν ήταν;

Η Μπερμπέροβα δεν γνώρισε διά ζώσης τον Τσαϊκόφσκι. Αφέθηκε στις μαρτυρίες, τις οποίες διασταύρωσε και επαλήθευσε με την επιμονή καλού ρεπόρτερ. Το αποτέλεσμα έρχεται να φωτίσει καλύτερα αυτό που μέχρι σήμερα αποτελούσε «απλώς» ηχητική πανδαισία: τον άνθρωπο που ο πόνος του έγινε μουσική. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Αλ Σικάγο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Νίκος Περάκης
Cinema therapy
Μουσική
Οταν η σκα συναντά τη σόουλ
Ελβις Πρίσλεϊ
Δεν ζει, μα βασιλεύει
Ο λευκός που τραγουδούσε μαύρους
Ενα χρυσωρυχείο με το όνομα Πρίσλεϊ
Κινηματογράφος
Ο Περσέας στο Μανχάταν
Συνοικία ο εφιάλτης
Δουλειές στον αέρα
Ο έρωτας στο πιάτο
Παράσταση
Οπερα για το ρατσισμό
Προσφορά της "Κ.Ε."
Μάλιστα κύριε!
Συνέντευξη: Περικλής Χούρσογλου
Μια οικογένεια στο πλατό
Θέατρο
Στη ζούγκλα της πόλης
Υπουργείο Πολιτισμού
Η τέχνη στην ατζέντα
Design Walk 2010
Ι love design
Βιβλίο
Το γυάλινο αγόρι
Αλ Σικάγο
Εκθεση
Η Ελλάδα των περιηγητών