Έντυπη Έκδοση

Οι κυνηγοί της καταιγίδας

Η εντολή για απογείωση μόλις δόθηκε. Περνούν 15 λεπτά και ένα αεροπλάνο, που θυμίζει παλιό πολεμικό, ορμάει στο κέντρο μιας δυνατής καταιγίδας.

Αντιμετωπίζει βροντές, αστραπές, ηλεκτρικές εκκενώσεις και, φυσικά, έντονες αναταράξεις. Κινείται επιδέξια μέσα στο νέφος και κάνει «σπορά» ιωδιούχου άργυρου. Τη χημική ουσία που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες ώστε να μειωθεί ο όγκος του χαλαζιού και μαζί τα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ που πληρώνει σε αποζημιώσεις ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ) εξαιτίας των καταστροφών.

Η επιχείρηση γίνεται στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Αντιχαλαζικής Προστασίας. Τη συντονίζουν δύο μετεωρολόγοι του Κέντρου Μετεωρολογικών Εφαρμογών (ΚΕΜΕ), που εδρεύει στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης. Χρησιμοποιούν ειδικά ραντάρ και δίνουν οδηγίες για την προσέγγιση του νέφους, τη σπορά και την οδό διαφυγής.

Δεν το δείχνουν, αλλά έχουν άγχος. Το πλήρωμα του αεροσκάφους εξαρτάται απόλυτα από τις πληροφορίες του κέντρου επιχειρήσεων: «Η κατάσταση που επικρατεί εκεί πάνω δεν περιγράφεται με λόγια. Σκέψου ότι το 1992 που πρωτοήρθα και είχα ήδη 3.000 ώρες πτήσης στην πολεμική αεροπορία, ως κυβερνήτης, μου φάνηκε ότι πετούσα πρώτη φορά», εξηγεί ο πιλότος Γ. Καραφιός.

Προσθέτει πάντως, ότι «δεν αντιδρούν όλοι το ίδιο στην καταιγίδα. Κάθε χρόνο υπάρχουν έμπειροι πιλότοι που τα παρατάνε γιατί δεν αντέχουν». Εργάζεται στην «3D», μια ιδιωτική εταιρεία που συνεργάζεται με τον ΕΛΓΑ περισσότερα από 25 χρόνια.

Ακίνδυνο για το περιβάλλον

Τα πληρώματα των αεροσκαφών πριν από την πτήση. Σε λίγο θα αντιμετωπίζουν τις καταιγίδες. Τα πληρώματα των αεροσκαφών πριν από την πτήση. Σε λίγο θα αντιμετωπίζουν τις καταιγίδες. Για την επόμενη πενταετία θα προσφέρει τον εξοπλισμό και το προσωπικό της έναντι 11,5 εκατ. ευρώ. Στην εταιρεία πετούν ακόμη δύο ξένοι, και δύο νέοι Ελληνες που φέτος δοκιμάζονται πρώτη φορά στη θέση του κυβερνήτη.

Τα τρία αεροσκάφη που χρησιμοποιεί η «3D» είναι τύπου PIPER Cheyenne ΙΙ turbo prop. Στην καμπίνα τους έχουν εγκατεστημένο έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, ο οποίος μέσω συσκευής GPS συλλέγει διάφορα δεδομένα.

Διαθέτουν αντιπαγωτικά συστήματα για να μπορούν να ελίσσονται με ασφάλεια σε νέφη όπου επικρατούν συνθήκες παγοποίησης. Τα καύσιμα αρκούν για μια επιχείρηση περίπου 3,5 ωρών. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται περισσότερες από 50 επιχειρήσεις.

Το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα καταστολής χαλαζιού έγινε το 1981 και λειτουργεί συνεχώς, πλην της τριετίας 1994-1996. Καλύπτει μια έκταση 5.200.000 στρεμμάτων σε Κεντρική Μακεδονία και Θεσσαλία. Από τους νομούς Ημαθίας, Πέλλας μέχρι των Τρικάλων και της Λάρισας.

«Μέσω της σποράς ιωδιούχου άργυρου δημιουργούνται περισσότεροι χαλαζόκοκκοι αλλά είναι πολύ μικρότεροι και η ενδεχόμενη ζημία που προκαλούν κατά την πτώση τους στο έδαφος είναι ελάχιστη» μας λέει ο Μ. Σιούτας, μετεωρολόγος στο τμήμα μελετών εφαρμογών του Προγράμματος. Επιστημονικές μελέτες του ΑΠΘ επισημαίνουν ότι η χημική ουσία δεν έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Αμέσως μετά τις επιχειρήσεις γίνεται έλεγχος των 142 χαλαζόμετρων. Των ειδικών οργάνων που μετρούν το πλήθος και το μέγεθος των χαλαζόκοκκων. Στο παρελθόν τα ραντάρ του οργανισμού αποτέλεσαν την αιτία διαμάχης μέσα στον ΕΛΓΑ. Το 2005 στελέχη του οργανισμού κατήγγειλαν ότι ο εργολάβος προσπαθούσε να απαξιώσει τα ραντάρ που χρησιμοποιούνταν μέχρι τότε. Ηθελε να μισθώσει τα δικά του ραντάρ, κάτι που έγινε στη συνέχεια. Φέτος, λειτουργούν και εκείνα του ΕΛΓΑ και αυτά της εταιρείας.

Ο Γ. Φαραζουλής, διευθυντής του ΚΕΜΕ, τονίζει ότι «το πρόγραμμα του ΕΛΓΑ είναι αναγνωρισμένο διεθνώς και είμαστε εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Οργάνωσης Τροποποίησης Καιρού στα κράτη της Ε.Ε.».

Την τριετία 2004-2006 ο οργανισμός πλήρωσε περισσότερα από 180 εκατ. ευρώ σε αποζημιώσεις για καταστροφές από χαλάζι. Αρα, το ζητούμενο είναι η αποτελεσματικότητα: «Ξεπερνάει το 50%. Στις περιοχές όπου εφαρμόζεται το πρόγραμμα δίδονται μικρότερες αποζημιώσεις απ' ό,τι στις υπόλοιπες. Μελέτες του ΑΠΘ δείχνουν θετικό αποτέλεσμα».

Το 2006 ο πρόεδρος του οργανισμού, Ν. Κατσαρός, αποφάσισε νέα έρευνα αποδοτικότητας του προγράμματος, η οποία τελικά δεν ολοκληρώθηκε. Στο μεταξύ, έχει ήδη συνταχθεί προσχέδιο προγράμματος εφαρμογής αύξησης της βροχής σε περιοχές της χώρας που πλήττονται από την ξηρασία. Αντίστοιχα προγράμματα εφαρμόζονται σε πολλά κράτη.

Η «σπορά των σύννεφων» (cloud seeding) με ιωδιούχο άργυρο, αλατούχες υγροσκοπικές ουσίες και ξηρό πάγο ανακαλύφθηκε από τον Αμερικανό Μπέρναρντ Βόνεγκατ το 1946. Δεν χρησιμοποιείται μόνο για την καταπολέμηση του χαλαζιού, αλλά και για την αύξηση της βροχής και του χιονιού.

Από τις ΗΠΑ ώς την Κίνα

Αρκετοί επιστήμονες αναζητούν ακόμη την αποτελεσματικότητα της μεθόδου.

Οπως αναφέρει το Πανεπιστημιακό Ιδρυμα για την Ατμοσφαιρική Ερευνα (όπου συμμετέχουν 70 πανεπιστήμια) «παρ' όλο που οι αρχές της μεθόδου έχουν καθιερωθεί, είναι δύσκολο να αποδειχθεί ότι παράγει συγκεκριμένο αποτέλεσμα, επειδή είναι εξίσου δύσκολο να μάθεις τι θα συνέβαινε χωρίς την ανθρώπινη παρέμβαση. Μεγάλα ερευνητικά προγράμματα που έγιναν στις ΗΠΑ το διάστημα μεταξύ 1950 και 1970 απέτυχαν να επιβεβαιώσουν ότι η σπορά καταπολεμάει το χαλάζι».

Αυτή την εποχή το πιο σημαντικό ερευνητικό πρόγραμμα πραγματοποιείται στο Γουαϊόμινγκ με κόστος 6,5 εκατ. ευρώ. Ξεκίνησε το 2005 και πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι θα ξεκαθαρίσει μια και καλή το ζήτημα. Εκτός των άλλων, οι ερευνητές θέλουν να διαπιστώσουν αν η μέθοδος μπορεί να συμβάλει στην αύξηση των αποθεμάτων νερού της αμερικανικής πολιτείας.

Στην Κίνα, πάλι, οι κυβερνώντες είναι σίγουροι για την επιτυχία του προγράμματος τροποποίησης καιρού με σπορά ιωδιούχου αργύρου με επίγεια και εναέρια μέσα (ρουκέτες και γεννήτριες εδάφους). Το πρόγραμμα είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο και το ετήσιο κόστος ξεπερνάει τα 55 εκατ. ευρώ. Οι υπεύθυνοι υποστηρίζουν ότι παράγονται 250 εκατομμύρια τόνοι τεχνητής βροχής το χρόνο. Αφήστε που απασχολεί 32.000 ανθρώπους!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Αγροτικά θέματα & αγροτική πολιτική
Φυσικές καταστροφές & ακραία καιρικά φαινόμενα
Σχετικά θέματα: Πιλότοι ενάντια... στο χαλάζι
Κανονιές στο χαλάζι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Εργοστάσιο Sunlight ΑΒΕΕ στην Ξάνθη
«Φορτώνουν» με τις μπαταρίες
Μια απόλυση με πολλές αντιδράσεις
«Φρουρός-φύλακας»
Εξτρα αστυνόμευση με πρόσθετη αμοιβή
Γκέτο μεταναστών στην Ευρώπη
Πολιτικές κατά της γκετοποίησης
Πιλότοι ενάντια... στο χαλάζι
Οι κυνηγοί της καταιγίδας
Κανονιές στο χαλάζι
Σαρωτικές αλλαγές ηγεσίας στη Δικαιοσύνη
Διαδοχολογία εν μέσω σκανδάλων
Συνέντευξη Rajendra Pachauri
«Κάθε χρόνο 1,5 εκατ. άνθρωποι απειλούνται»
Χώροι λατρείας σε καθεστώς παρανομίας
Τα 26 κρυφά τζαμιά των Αθηνών!