Έντυπη Έκδοση

«Ρεπυμπλίκ - Βαστίλλη»

Ανέκδοτο μυθιστόρημα της Μέλπως Αξιώτη

Το ανέκδοτο έως σήμερα, γραμμένο στα γαλλικά μυθιστόρημα της Μέλπως Αξιώτη (1905-1973), «Ρεπυμπλίκ - Βαστίλλη» (Rebublique - Bastille), είναι ένα βιβλίο εξορίας, στα απόνερα της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου.

Η προτομή της Μέλπως Αξιώτη (εργο του Πραξιτέλη Τζανουλίνου) που βρίσκεται στην πλατεία των Μύλων στη Μύκονο Η προτομή της Μέλπως Αξιώτη (εργο του Πραξιτέλη Τζανουλίνου) που βρίσκεται στην πλατεία των Μύλων στη Μύκονο Αυτές τις ημέρες κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Αγρα» (σελίδες 248, τιμή: 16 ευρώ), οπότε μας δίνεται η δυνατότητα να εγκύψουμε ξανά στη Μέλπω Αξιώτη της υπερορίας: την εισαγωγή - επιμέλεια υπογράφει η Μαίρη Μικέ, καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο, ενώ τη μετάφραση και το επίμετρο η Τιτίκα Δημητρούλια, επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο ίδιο πανεπιστήμιο.

Το υπέδαφος και το έδαφος αυτού του μυθιστορήματος, αν και περιστρέφεται γύρω από την περιφορά του σώματος σε κατάσταση εκτοπισμού, βαθύνεται από ένα νοσταλγικό αίσθημα αναπόλησης του καθημαγμένου ερωτισμού. Οπωσδήποτε σ' όλες τις σελίδες ακούγεται η σπαραχτική με σουρντίνα κραυγή της μόνης και μοναχικής γυναίκας, η οποία προσπαθεί να κατευνάσει τα δαιμόνια της αυτοβιογραφίας και της συγγραφής.

Ολιγοπρόσωπο και σε τριτοπρόσωπη αφήγηση, με κεντρικό πρόσωπο τη Λίζα -το alter ego της Μέλπως Αξιώτη- δεν ανασύρει το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν του συλλογικού οράματος με την κινητικότητα της συμμετοχικής δράσης υπέρ ενός κοινωνικού, πολιτικού και απελευθερωτικού οράματος.

Στη μυθοπλασία του μυθιστορήματος «Ρεπυμπλίκ - Βαστίλλη» συμπυκνώνονται όλα τα νεοτερικά στοιχεία της γραφής της Αξιώτη, τα οποία αντίκεινται στην ορθοδοξία της αναπαράστασης, την οποία πλαγιοκοπεί με μισόλογα, εξομολογήσεις, υπαινικτικό τόνο.

Ο μινιμαλισμός με όρους ποιητικής σύλληψης, ο συνειρμικός και προφορικός λόγος, η αυτοειρωνεία έως τη μελαγχολική αποκάλυψή της, η μεταφορά ως όχημα ανατροπής του κοινότοπου, η πικρή γεύση της σαρκαστικής αποκαθήλωσης συμπληρώνουν τα εργαλεία με τα οποία ανοίγει και κλείνει τους κώδικες της λογοτεχνικότητας ενός πολυσύνθετου, πολυεδρικού, πολυεπίπεδου και πολυφωνικού έργου.

Το ανολοκλήρωτο και ανέκδοτο αυτό αριστούργημα, η συγγραφή του οποίου διακόπηκε απότομα, μετά τον δεύτερο εκτοπισμό ή απέλαση της Αξιώτη από τη δεύτερη πατρίδα της, τη Γαλλία, ξεκίνησε να γράφεται τον Νοέμβριο του 1948 και η συγγραφή του σταμάτησε τον Μάιο του 1949.

Το κείμενο είναι χωρισμένο σε τρία μέρη. Το πρώτο και το τρίτο μέρος δεν χωρίζονται σε κεφάλαια και είναι σύντομα. Το δεύτερο, που είναι το μεγαλύτερο, αποτελείται από έξι κεφάλαια αριθμημένα με λατινικούς αριθμούς.

Το μέχρι τώρα ανέκδοτο μυθιστόρημα είναι φυλαγμένο στο «Φάκελο Αξιώτη» που βρίσκεται στο Λογοτεχνικό Αρχείο του Τομέα Μεσαιωνικών και Νέων Ελληνικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το κείμενο είναι δακτυλόγραφο με χειρόγραφες σημειώσεις και διορθώσεις και προσθήκες από το χέρι της Μέλπως Αξιώτη, γραμμένο στα γαλλικά, με 174 φύλλα ή 217 σελίδες.

Η Μυκονιάτισσα συγγραφέας φεύγει από την Ελλάδα στις 22 Μαρτίου 1947 και καταφθάνει στο Παρίσι, απ' όπου θα απελαθεί, στις 7 Σεπτεμβρίου 1950, με κατεύθυνση την τότε Ανατολική Γερμανία, ύστερα από διάβημα -και μάλιστα έντονο- της ελληνικής κυβέρνησης. Στην εξορία θα ζήσει επί δεκαοκτώ συναπτά έτη, μέχρι την οριστική επάνοδό της στη μητριά -όπως την αντιμετώπισε- πατρίδα, το καλοκαίρι του 1965, με απόφαση του υπουργού Εξωτερικών Ηλία Τσιριμώκου.

Κατά την τρίχρονη παραμονή της στη Γαλλία, θα αναγνωριστεί το έργο της, αφού θα μεταφραστεί στα γαλλικά, το 1949, το μυθιστόρημά της «Εικοστός αιώνας». Την ίδια περίοδο θα συνδεθεί με προσωπικότητες της αριστερής διανόησης, όπως τους Λουί Αραγκόν, Ελσα Τριολέ, Πολ Ελιάρ, Αντρέ και Αλίς Μπονάρ, Πάμπλο Νερούδα.

Παρά τη δημοφιλία που θα αποκτήσει εις την ξένην, ο κομματικός μηχανισμός, μέσω του Τμήματος Λογοτεχνικών Εκδόσεων και της Επιτροπής Διαφώτισης, θα αντιμετωπίσει τουλάχιστον με καθυστέρηση την έκδοση κάθε βιβλίου της και θα απαιτήσει από αυτή να σταθεί στο ύψος και στο ήθος του κομμουνιστή συγγραφέα!

Ετσι, η Μέλπω Αξιώτη μια ζωή θα πάει και θα έρθει μεταξύ ορθόδοξης κομματικής γραμμής και αιρετικής συγγραφικής στάσης. «Η λογοτεχνία δεν είναι μαρξιστικό-πολιτικό κείμενο, και πρέπει να της αφήνομε περιθώριο να κινιέται στο όνειρο, και στη φαντασία, και στις εικόνες της, και στις λέξεις της», διατεινόταν. Κι έμεινε πάντα στο περιθώριο, όχι των λέξεων...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο
Μυθιστορήματα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βιβλιοθήκη
Πρωτοεμφανιζόμενων ποιητριών και ποιητών
«Τα βραβεία δεν αποσπώνται, απονέμονται»
«Η ποίηση δεν είναι χόμπι»
«Μέρες παραιτημένες από τη μνήμη»*
Περνώντας τα σύνορα του ατομικού μας χρόνου
Ποιητικά ερανίσματα
Μουσική
Τα μπλουζ ροκ της παρακμής
Μυθιστορήματα
«Ρεπυμπλίκ - Βαστίλλη»
Συνεντεύξεις
«Ελπίζω η νέα γενιά να απαιτήσει αληθινό σινεμά»
Ταινίες
«Η γιορτή του ασήμαντου»