Έντυπη Έκδοση

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

Η τελετουργία λείπει από το θέατρο

Εμπειρη δασκάλα κι ερευνήτρια των δυνατοτήτων της ανθρώπινης φωνής, που είτε σκηνοθετεί είτε συνεργάζεται σε παραστάσεις σπάνιας ευαισθησίας («Φεύγουσα κόρη» του Παπαδιαμάντη, «Μορφές από το έργο του Βιζυηνού», «Πέρσες» κι «Αγαμέμνονας» του Αισχύλου, κ.ά.), η Μίρκα Γεμεντζάκη δίνει το «παρών» με την εταιρεία θεάτρου της «Ηώς» αυτή την εβδομάδα και, μάλιστα, στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας.

Η Μίρκα Γεμεντζάκη ανάμεσα στα κορίτσια, που, όπως λέει, τη βοήθησαν να φέρει τη δουλειά της στην τελική ευθείας (Μαρία Καστάνη, Νανά Παπαδάκη, Γεωργία Στουραΐτη, Αλεξία Φωτιάδου) και την υπεύθυνη της επιμέλειας κίνησης Γιάννα Κοντούνη Η Μίρκα Γεμεντζάκη ανάμεσα στα κορίτσια, που, όπως λέει, τη βοήθησαν να φέρει τη δουλειά της στην τελική ευθείας (Μαρία Καστάνη, Νανά Παπαδάκη, Γεωργία Στουραΐτη, Αλεξία Φωτιάδου) και την υπεύθυνη της επιμέλειας κίνησης Γιάννα Κοντούνη Σε σκηνοθεσία δική της παρουσιάζει την Πέμπτη στις 9 μ.μ. τον «Ομηρικό Υμνο στη Δήμητρα» σε μετάφραση Δημήτρη Παπαδίτσα-Ελένης Λαδιά. Κείμενο του 7ου αιώνα π.Χ., που αναφέρεται στο γνωστό μύθο της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Παίζουν οι Μαρία Καστάνη, Νανά Παπαδάκη, Γεωργία Στουραΐτη, Αλεξία Φωτιάδου.

Εχετε πει ότι η πολύχρονη ερευνητική εργασία σας για την ανθρώπινη φωνή στηρίζεται στην ανίχνευση της «αρχαίας κραυγής». Τι το ιδιαίτερο έχει η αρχαία κραυγή;

«Πρώτος ο Πέτερ Στάιν μού έδωσε την εντολή να ασχοληθώ με την αρχαία κραυγή το 1977, για την πρώτη "Ορέστεια" της Σαουμπίνε. Πολύ γρήγορα κατάλαβα ότι πίσω από κάθε κραυγή κρύβεται και ένα συναίσθημα, που όμως για να βγει χρειάζεται και μια ορισμένη σωματική στάση. Αντί λοιπόν να ψάχνω την ψυχολογία κάθε κατάστασης, προσπαθώ να αναπαράγω την κραυγή. "Ιώ τάλαινα" -λέει η Κασσάνδρα στον "Αγαμέμνονα". "Ιώ δύστηνος"- ο Ξέρξης στους "Πέρσες". Η απόλυτος δυστυχία».

Πώς επιλέξατε αυτό το κείμενο;

«Πρώτα διάβασα τον ύμνο αγγλικά, μετά γερμανικά, γυρίζοντας στην Ελλάδα ελληνικά, στην καταπληκτική μετάφραση Παπαδίτσα-Λαδιά. Ζώντας στους Θρακομακεδόνες μού έγινε συνήθεια να πηγαίνω στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας πολύ συχνά. Η γνωριμία μου με την Πόπη Παπαγγελή ήταν καθοριστική. Εκείνη, ταμένη αρχαιολόγος της Ελευσίνας, μου εξήγησε τα πάντα για το ιερό. Προέρχομαι από μια Πολίτικη οικογένεια, τα ήθη και τα έθιμα της πατρίδας μου με τραβούσαν. Ασχολούμαι με τον ύμνο τα τελευταία 15 χρόνια. Αρχισα δύο φορές, αλλά και τις δύο φορές σταμάτησα για οικονομικούς λόγους. Μέχρι που βρέθηκαν αυτά τα τέσσερα κορίτσια και τώρα βρισκόμαστε στην τελική ευθεία».

Πώς αποδίδεται ο Ομηρικός Υμνος θεατρικά;

«Πιστεύω ότι η αφήγηση είναι ο μόνος τρόπος: Το να αφήνεις το κοινό να οραματίζεται τις δικές του εικόνες όπως στην "Φεύγουσα Κόρη". Οι ηθοποιοί να εστιάζουν τις προσπάθειές τους στο κείμενο, στη σημασία των λέξεων. Ετσι κι εμείς μάθαμε όλες το κείμενο και δεν υπάρχει κανόνας στο ποιος θα πει τι, αλλά υπάρχει εναλλαγή, προσπαθούμε να έχουμε τον ίδιο τρόπο αναπνοής, με ειδικές ασκήσεις. Χρησιμοποιήσαμε παραδοσιακά τραγούδια. Η μουσική είναι σε φυσικές κλίμακες, που βγαίνουν από το ανθρώπινο σώμα».

Στην παράστασή σας συνδέετε τελετουργικά τα Ελευσίνια Μυστήρια με τα λατρευτικά έθιμα των νεκρών της Ορθόδοξης Εκκλησίας;

«Στο σπίτι μου η κηδεία ήταν πάντα τελετή: το ρόδι (να μην ξεχαστούν οι νεκροί), ο δυόσμος στα κόλλυβα, τα εννιάμερα (εννήμαρ), τα κεριά (δάδες). Αρχισα να πιστεύω ότι σ' αυτόν τον ύμνο υπήρχαν στοιχεία λατρείας των νεκρών από τότε μέχρι σήμερα. Κανείς δεν πίνει κόκκινο κρασί (θεμιτόν δεν είναι) σαράντα μέρες. Στον ύμνο υπάρχουν όλα αυτά τα στοιχεία. Η τελετουργία είναι αυτό που λείπει από το θέατρο σήμερα. Δεν μπορώ να πω ότι το θέατρο προέρχεται από τα Ελευσίνια, αλλά οπωσδήποτε η τέλεση ενός θεατρικού έργου, για να μην είναι εκτέλεση μόνο, πρέπει να έχει κάτι το τελετουργικό, ιδίως στο ζέσταμα, όπως λέμε σήμερα, δηλαδή στη συνάντηση των ηθοποιών».

Πρωτοπαρουσιάζετε τον Ομηρικό Υμνο στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας προφανώς λόγω της συγγένειας του κειμένου. Εχει για σας κάποια ιδιαίτερη σημασία αυτός ο φορτισμένος ιερός χώρος στην ασφυκτιώσα πόλη;

«Η παρουσίαση του ύμνου είναι μεγάλη τιμή για μας. Θέλαμε να κάνουμε το ιερό πιο γνωστό στους ανθρώπους. Θέλουμε να τιμήσουμε και τη σημερινή Ελευσίνα, που κάνει αγωνιώδεις προσπάθειες να μεταχειριστεί φάμπρικες για το φεστιβάλ των θεατρικών και μουσικών παραστάσεων. Ενα παράδειγμα προς μίμηση».

Η συνεργασία σας στους φωτισμούς με τον Φίλιππο Κουτσαφτή, τον δημιουργό της περίφημης ταινίας-ντοκιμαντέρ «Η αγέλαστος πέτρα», για την Ελευσίνα, είναι συμπτωματική;

«Μας συνδέει φιλία από το 1985, όταν η ΕΡΤ έκανε το πορτρέτο μου στο Βόλο, στη σειρά-ντοκιμαντέρ "Γυναικεία Πορτρέτα". Ελαβε μέρος και στο σεμινάριό μου πριν από το γύρισμα, όπου μεταχειριζόμουν πολύ το ιερό της Ελευσίνας».

Ασχολούμενη μ' έναν ομηρικό ύμνο δεν φοβάστε πως μπορεί να σας αποδοθεί το στίγμα της αρχαιοπληξίας και προγονολατρίας από τους κρατούντες μοντερνιστές της εποχής μας;

«Δεν φοβάμαι καθόλου πως μπορούν να με αποκαλέσουν προγονολάτρισσα. Εκανα Μπέκετ, ετοιμάζω "Ορλάντο" της Βιρτζίνια Γουλφ και ψάχνω συστηματικά με τους μεγάλους Ελληνες δημιουργούς την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας. Σημειωτέον ότι στον ύμνο μπαίνει και το ποίημα του Γκάτσου "ο εφιάλτης της Περσεφόνης". Η αφίσα μας είναι το έργο του Θεόφιλου "Δήμητρα, η θεά της Γεωργίας" με μια αγελάδα και μια φάμπρικα. Αυτά για τους μοντερνιστές της εποχής μας. Με τα πενιχρά μου μέσα προσπαθώ να ενώσω μέσω της γλώσσας μας το αρχαίο με το νέο». *

Info:

Επιμέλεια κίνησης η Γιάννα Κοντούνη, κοστούμια ο Εδουάρδος Γεωργίου, τραγούδι η Νανά Παπαδάκη. Οι παραστάσεις θα συνεχιστούν το χειμώνα στο θέατρο «Σημείο».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Νέα αστέρια τραγουδούν στη μνήμη της Κάλλας
Οταν οι συναυλίες ζητάνε χώρους
Ψηφιοποίηση βιβλίου
Ευρωπαϊκή τρεχάλα πίσω από Google
Συνέντευξη Μίρκα Γεμεντζάκη
Η τελετουργία λείπει από το θέατρο
Θέατρο
Γιορτάζει δέκα χρόνια με Μπέκετ
Εικαστικά
Ο γραφίστας και ο γκραφιτάς
15ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας
Νύχτες Πρεμιέρας, όνομα και πράγμα
Τηλεόραση
Ο επιμένων... ξενικά