Έντυπη Έκδοση

Κύματα πολύμορφα, πρωτεϊκά και ταραγμένα

Ο Μπαλταζάρ Πορσέλ (Μαγιόρκα 1937 - Βαρκελώνη 2009), συγγραφέας και δημοσιογράφος, και μία από τις κορυφαίες μορφές των καταλανικών γραμμάτων, δεν υπήρξε απλά ένας «μεσογειακός» από καταγωγή, μα και ένας «μεσογειακός» εκ πεποιθήσεως.

Μπαλταζάρ Πορσέλ Μπαλταζάρ Πορσέλ Στο πολύμορφο έργο του, λογοτεχνικό, ταξιδιωτικό και δοκιμιακό, έθεσε ως επίκεντρό του την αναζήτηση του νήματος που συνδέει τα μήκη και τα πλάτη του μεσογειακού χώρου, την ανάδειξη ενός μεσογειακού ανθρώπου, που η βίωση του χώρου, η ψυχική του διαμόρφωση, το ιστορικό παρελθόν και η πρόσληψή του τον καθιστούν φορέα μιας μεσογειακής ιδιοσυστασίας.

Μεσόγειος. Ταραγμένα κύματα: ο υπότιτλος του βιβλίου δεν είναι μια απλή εικονοποιία, μια ποιητική άδεια, μα στο βιβλίο του Πορσέλ λειτουργούν ως σύμβολο της μεσογειακής ιστορικής εμπειρίας. Οπως αναφέρει στις «Οδηγίες προς ναυτιλλομένους», την εισαγωγή του βιβλίου, «Η Μεσόγειος δεν είναι μόνο η θάλασσα που κυριολεκτικά βράζει, όπως τραγουδούσε ο Αουσιάς Μαρκ, αλλά και η λιγότερο σταθερή απ' όλες, με κύματα λιγότερο ψηλά αλλά πιο ανώμαλα, πολύμορφα, πρωτεϊκά και πράγματι ταραγμένα: όπως η προσωπική και ιστορική μας ζωή...».

Το πολύμορφο παρελθόν και παρόν της Μεσογείου ο Πορσέλ το αναπτύσσει σε 21 κεφάλαια. Αφετηρία του είναι η γεωλογική συγκρότηση και περιγραφή του μεσογειακού χώρου, για να προχωρήσει ύστερα στην προϊστορία, κατόπιν στους μεγάλους πολιτισμούς του αρχαίου κόσμου (Αίγυπτος, Ελλάδα, Ρώμη, Καρχηδόνα).

Ακολουθεί η αναφορά στους εβραίους και στο χριστιανισμό, στο Βυζάντιο, στο Ισλάμ, στις σταυροφορίες, στην αραβική Ισπανία και στην Ανάκτηση, στην ιταλική Αναγέννηση, στη Δημοκρατία της Γαληνοτάτης, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, για να μιλήσει έπειτα για τη Μεσόγειο των δύο τελευταίων αιώνων.

Αυτές οι ιστορικές αναφορές είναι εν πολλοίς αναμενόμενες από ένα έργο που μιλάει για τη Μεσόγειο. Η γραφή όμως του Πορσέλ καθιστά το «Μεσόγειος. Ταραγμένα κύματα» ένα βιβλίο που υπερβαίνει τα ταξινομικά σχήματα των φιλολογικών ειδών. Ο Πορσέλ υπήρξε κατ' αρχάς ένας ταξιδευτής. Τη Μεσόγειο την ταξίδεψε απ' άκρη σ' άκρη, αφουγκράστηκε τη φωνή των ανθρώπων σε κάθε γωνιά της.

Γι' αυτό και δεν γράφει ως ένας ιστορικός του γραφείου, αλλά μέσα στην ιστορική αφήγηση μεταφέρει κάτι από την πραγματική, βιωμένη Μεσόγειό του. Είναι άπειρες οι αφορμές -ένα έργο τέχνης, ένα τοπίο, μια γλώσσα, ένα απλό αντικείμενο, ακόμα και μια γεύση- ώστε να υφαίνει ιστούς που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν, την ιστορική Μεσόγειο με τη Μεσόγειο του μύθου, της τέχνης, της ψυχής.

Εκ πρώτης όψεως, το βιβλίο του Πορσέλ είναι μια απόλυτη κατάφαση της μεσογειακής πολυμορφίας: από την εποχή των πρώτων μεταναστεύσεων του ανθρώπου η Μεσόγειος υπήρξε ο κατεξοχήν χώρος των μετακινήσεων, της συνάντησης και της σύγκρουσης, της ειρήνης και του πολέμου. Αυτή η αδιάκοπη συνάντηση λαών και πολιτισμών διαμόρφωσε, κατά την άποψη του Πορσέλ και όχι μόνο, ένα κοινό μεσογειακό υπόστρωμα, το οποίο βέβαια δεν αίρει επ' ουδενί το μεγάλο ψηφιδωτό της μεσογειακής πολυμορφίας.

Η Μεσόγειος είναι ένας μεγάλος κόσμος που αποτελείται από επιμέρους κόσμους, ένας μεγάλος ορίζοντας που τον συνθέτουν επιπλέον ορίζοντες. Και βέβαια, ο κύριος συνεκτικός ιστός αυτών των κόσμων και των οριζόντων είναι ο μεσογειακός χώρος καθαυτός, η θάλασσα, το φως, τα χρώματα της γης. Μολονότι η φύση της Μεσογείου συγκροτείται από την πολυφωνία, αποτελεί μία ενότητα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Κριτική βιβλίου
Βιβλίο
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Πόνος για τη Μεσόγειο
Η ενότητα μέσα στην πολλαπλότητα
Η εκλεπτυσμένη και φίνα ζωγραφική των Κακαβάδων
Επίσκεψη από την ... Εύα Στάμου*
Η μεσογειακή μάνα
Μητρικός Αρης Δικταίος
Ευλογία, πόνος, σπαραγμός, πίκρα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αρχαιολογία
Πολυάνδρειο ή Ηρώο ο τύμβος της Αμφίπολης
Θέατρο
Η Ελευσίνα γέμισε στάχυα
Ποίηση
Εφυγε ένας μεγάλος φιλέλληνας
Κινηματογράφος
40 ταινίες για τον Αλιέντε
Βιβλίο
Πόνος για τη Μεσόγειο
Κύματα πολύμορφα, πρωτεϊκά και ταραγμένα
Η ενότητα μέσα στην πολλαπλότητα
Η εκλεπτυσμένη και φίνα ζωγραφική των Κακαβάδων
Επίσκεψη από την ... Εύα Στάμου*
Η μεσογειακή μάνα
Μητρικός Αρης Δικταίος
Ευλογία, πόνος, σπαραγμός, πίκρα
Υγεία
Ενδοοικογενειακή βία
Σπάστε τον κύκλο
Η εγκυμοσύνη, τα παιδιά και η βία στο σπίτι
Το γυναικείο χάπι του πόθου
Η σοκολάτα αδυνατίζει!
Κάμπινγκ εναντίον αϋπνίας
Τα στρινγκ βλάπτουν σοβαρά την υγεία
Φυσικό μπότοξ ο πασατέμπος!
Η δίαιτα του Κλίντον