Έντυπη Έκδοση

«Τυπωθήτω»

Τα βιβλία αυτοσυστήνονται; Ο συγγραφέας είναι ο επαρκέστερος πληρεξούσιος ανάμεσα στο έργο του και στον αναγνώστη; Οι λέξεις και τα πράγματα του συγγραφέα πώς συναντούν τις λέξεις και τα πράγματα του ήρωα ή του αφηγητή;

Η στήλη «Τυπωθήτω» προκαλεί και απαντά σε τέτοιας υφής ερωτήματα. Βιβλία όλου του φάσματος, πριν φτάσουν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, εξομολογούνται λεπτομέρειες της γραφής τους. Πεζογράφοι, ποιητές, δοκιμιογράφοι, μεταφραστές, ανθολόγοι, σε πρώτο πρόσωπο, πριν παραδοθούν στον συστηματικό και στον απλό αναγνώστη - βιβλία πριν αρχίσουμε να τα φυλλομετράμε.

«Ο,τι χάνεται/ διασώζεται μέσα μας/ ως αυτό που χάνεται».

Χάρης Βλαβιανός

Διακοπές στην πραγματικότητα

εκδόσεις Πατάκη, σ. 130

Αυτό το βιβλίο ξεκινά δείχνοντας αμέριστη εμπιστοσύνη (θα τολμούσα να πω «πιστεύοντας») σε δύο αξεχώριστα «είδωλα» της γραφής: στο είδωλο της σκέψης και στο είδωλο που γεννά η γλώσσα. Και η εκλογή του «ειδώλου» ως διακριτού σημείου δεν είναι τυχαία, όταν μιλώ γι' αυτή τη συλλογή. Γιατί κάθε ποίημα (ακόμα και στις μέρες μας, του μεταμοντέρνου σκεπτικισμού) αποτελεί ένα είδωλο κάποιας πραγματικότητας. Δηλαδή κάτι που -ως κατασκεύασμα της δεξιότητας του ποιητή (γιατί τι άλλο είναι ένα ποίημα παρά ένα λεκτικό αρχιτεκτόνημα)- προκύπτει από τη λέξη «είδος», δηλαδή αυτό που φαίνεται, και σημαίνει κάτι που μπορεί να γίνει αντιληπτό με τις αισθήσεις μας. Να, λοιπόν, πού συναντιούνται η γλώσσα με τη σκέψη: αν ισχύει αυτό που έγραψε στην ωριμότητά του ο Αμερικανός φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ρόρτυ (και μου θύμισε σε πρόσφατη συζήτηση ο στενός φίλος Χρήστος Χρυσόπουλος), ότι «όλοι οι φιλόσοφοι μετά τον Νίτσε απλώς διαπραγματεύτηκαν αξιοπρεπείς όρους για να παραδώσουν τη φιλοσοφία στους ποιητές», τότε η ποίηση μοιάζει να είναι ο παραδειγματικός αποδέκτης αυτής της παρακαταθήκης του λόγου.

Αυτή η ένατη ποιητική συλλογή έχει τίτλο: Διακοπές στην πραγματικότητα, και φέρει τον ενδεικτικό διευκρινιστικό υπότιτλο: «Ποιήματα, Σχεδιάσματα, Μεταγραφές». Χωρισμένη σε τρεις εκτενείς ενότητες υπό τους τίτλους: «Lacrimae Amantis», «Πρόσωπα / Προσωπεία» και «Η επιφάνεια των πραγμάτων», συγκεντρώνει σε ένα συνεκτικό έργο την εργασία των τελευταίων έξι ετών, και αισθάνομαι πως (σε ό,τι με αφορά) αποτελεί το επιστέγασμα (όχι όμως τον προορισμό) μιας ποιητικής διαδρομής. Ας μιλήσουμε καλύτερα για έναν κόμβο. Αν στην προηγούμενη συλλογή μου (Μετά το τέλος της ομορφιάς) με ενδιέφερε να διερευνήσω τη δυνατότητα της μετάβασης σ' ένα αυθεντικό «μετά» που να μπορεί να μας περιέχει, στην παρούσα εξετάζω σε βάθος την επιφάνεια του «τώρα» και τη δυνατότητα της γλώσσας (παρά την αστάθεια και τη ρευστότητα των λέξεων) να διασώσει κάτι από όσα προσπαθεί να παγιδεύσει.

Οι Διακοπές στην πραγματικότητα επιχειρούν να κινητοποιήσουν με διακριτικότητα αλλά και τόλμη (γιατί το πρώτο που κάνει ένας ποιητής είναι να προσεταιριστεί τα επίθετα που θα τον στοιχειώνουν) όλες τις μεθόδους που μπορούσα να σκεφτώ για ν' αναστοχαστώ μια πραγματικότητα που είναι αδιάκριτη και αναιδής. Συνομιλίες με ποιητές και ποιήματα, φιλοσοφικές παρατηρήσεις, εγκιβωτισμοί, σχεδιάσματα, γλωσσικά παιχνίδια είναι τρόποι που δοκιμάζονται, αλλά δίχως να αποδίδεται σε κανέναν το πρωτείο, επειδή νομίζω ότι βασικό μέλημα της ποίησης είναι να σταθεί απέναντι σε μια «πραγματικότητα» η οποία -το γνωρίζουμε πια- φτιάχνεται από σημεία.

Η σχέση ανάμεσα στη μυθοπλασία και στην πραγματικότητα τείνει όλο και περισσότερο ν' αντιστραφεί. Ζούμε, όπως καθημερινά μάς θυμίζουν οι τηλεοπτικές οθόνες, σ' έναν κόσμο μυθοπλασιών. Επομένως δεν έχει νόημα να κατασκευάζουμε realities. Το στοίχημα, αν όντως υφίσταται ακόμη, είναι να επινοήσουμε εκ νέου την πραγματικότητα και να μπορέσουμε να τη νοηματοδοτήσουμε μέσω της γλώσσας.

Γι' αυτό τον λόγο, η σημασία βαραίνει την πρόθεση: Διακοπές στην πραγματικότητα και όχι από την πραγματικότητα.

Η ποίηση μας καλεί σε μια νέα συμμετοχή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Τυπωθήτω