Έντυπη Έκδοση

ΚΑΖΟΥΑΡΙΟΙ

Το πιο παράξενο πουλί

Με τη συνεργασία του ΒBC Wildlife

Είναι μεσημέρι και το τροπικό δάσος της Αυστραλίας είναι ήσυχο.

Η πρωινή κακοφωνία από τους θορύβους των πουλιών και των μικρών ζώων έχει κοπάσει και το μόνο που ακούγεται είναι ο βόμβος των τζιτζικιών. Ακριβώς μπροστά μου, σ' ένα ξέφωτο, παρουσιάζεται εκείνη. Εχει λαμπερό πολύχρωμο λαιμό κι ένα μεγάλο, σαν κράνος, λοφίο στο κεφάλι. Είναι ψηλότερη από μένα, ένα επιβλητικό πλάσμα με αρχέγονο βλέμμα - εντυπωσιακή! Είναι μια θηλυκιά καζουάριος του Νότου.

Ωστόσο δεν είμαστε μόνοι σε αυτό το πανάρχαιο παράκτιο τροπικό δάσος του βορειοανατολικού Κουίνσλαντ. Ενας αργός και ρυθμικός ήχος βημάτων δυναμώνει καθώς ακόμη ένα από αυτά τα πουλιά, που μοιάζουν προϊστορικά, κάνει την εμφάνισή του. Μοιάζει εμφανισιακά στο πρώτο, αλλά είναι αρκετά μικρότερο και πλησιάζει προσεκτικά. Είναι αρσενικό. Χωρίς καμιά προειδοποίηση και με ταχύτητα φωτός, η θηλυκιά τού επιτίθεται. «Τσακ», αντηχεί στο δάσος καθώς τον χτυπά με το στήθος της. Ενα πανίσχυρο χτύπημα, που ρίχνει το αρσενικό στο χώμα. Αυτό που βλέπω είναι ένα συνονθύλευμα από φτερά που πετάγονται εδώ κι εκεί, φολιδωτά πόδια και κοφτερά νύχια. Παρακολουθώ κατατρομαγμένη το θηλυκό να πηδά αλλεπάλληλες φορές πάνω στο αρσενικό χτυπώντας το με τα 12 εκατοστών δάχτυλα των ποδιών του, δάχτυλα που μοιάζουν περισσότερο με στιλέτα. Πηδάει, χτυπάει, πηδάει. Συνεχίζει ασταμάτητα. Κάποια στιγμή το αρσενικό καταφέρνει να ξεφύγει κι εξαφανίζεται ανάμεσα στα δέντρα.

Επειτα από λίγα λεπτά όμως επιστρέφει, προφανώς σώος, για να δοκιμάσει και πάλι την τύχη του. Στο κάτω κάτω είναι αρσενικός, είναι περίοδος ζευγαρώματος και είναι αποφασισμένος να ζευγαρώσει με αυτόν το φτερωτό σίφουνα. Ομως, τη δεύτερη φορά, θα πρέπει να είναι πιο προσεκτικός.

Οι καζουάριοι είναι μοναχικά πλάσματα και το καθένα ζει σε περιοχές έκτασης από 0,5 μέχρι και 5 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Παρ' ότι οι περιοχές αυτές συχνά αλληλεπικαλύπτονται, με κάποιον τρόπο οι καζουάριοι καταφέρνουν, τις περισσότερες φορές, να μένουν μακριά ο ένας από το άλλο. Οι διαμάχες για το φαγητό και για τον «προσωπικό χώρο», ωστόσο, δεν λείπουν! Ο κτηνίατρος της περιοχής Graham Lauridsen θυμάται: «Μια φορά βρήκαμε ένα νεκρό καζουάριο με 25 διαμπερείς πληγές στο σώμα του, οι οποίες είχαν γίνει από κάποιο άλλο πουλί!».

Μακρινές συγγένειες

Η αναπαραγωγική περίοδος για τους καζουάριους είναι από τον Μάιο ώς τον Οκτώβριο και είναι η μόνη εποχή που τα μεγαλύτερα σε μέγεθος θηλυκά επιτρέπουν στα αρσενικά να τα πλησιάσουν. Το τζαναμπέτικο θηλυκό που παρακολουθούσα, τελικά αφήνει το τολμηρό αρσενικό να την προσεγγίσει. Βέβαια ο «Δον Ζουάν» χρειάστηκε να προσπαθήσει αρκετές φορές μέχρι να πειστεί η θηλυκιά, η οποία και πάλι επιχείρησε να τον τραυματίσει. Τελικά το ζευγάρι πέρασε έναν ολόκληρο μήνα ζευγαρώματος και αναζητούσαν μαζί την τροφή τους: φρούτα, έντομα και σαύρες. Παρ' ότι οι καζουάριοι είναι κυρίως φρουτοφάγοι, έχουν και τη... σαρκοβόρα πλευρά τους και δεν λένε όχι στο... αίμα. Εχουν καταγραφεί περιπτώσεις καζουάριων που έφαγαν τις σάρκες σκοτωμένου καγκουρό που βρήκαν στο δρόμο τους, και άλλες περιπτώσεις στις οποίες τα απίθανα αυτά πουλιά κατάπιαν νεκρές νυχτερίδες, ακόμη και αγκαθωτές έχιδνες.

Η θηλυκιά τελικά θα γεννήσει 4 με 6 τεράστια πράσινα λαμπερά αβγά, σε κάποια γωνιά του δάσους και το... χρέος της τελειώνει εδώ. Στο βασίλειο των καζουάριων τα αρσενικά παίρνουν το ρόλο της μητέρας αμέσως μετά τη γέννα των αβγών, ενώ τα θηλυκά φεύγουν αναζητώντας καινούργιο εραστή (υπολογίζεται ότι σε κάθε αναπαραγωγική περίοδο τα θηλυκά μπορούν να ζευγαρώσουν μέχρι και με 4 αρσενικά). Ετσι το αρσενικό μας γίνεται ο μοναδικός γονιός της οικογένειας για τους επόμενους 9-12 μήνες.

Η πρώτη του δουλειά είναι να κλωσήσει τα αβγά, κάτι που θα του πάρει περί τις 50 ημέρες. Οσο κλωσάει, το αρσενικό σπάνια φεύγει από τη φωλιά, ώστε να μπορεί να προστατεύει τα αβγά από τους εχθρούς. Αυτή την περίοδο χάνει περίπου το 1/3 του βάρους του. Φίδια, βαράνοι και άγρια γουρούνια καιροφυλακτούν για λιχουδιές υψηλές σε πρωτεΐνες, όπως είναι τα αβγά των καζουάριων και οι νεοσσοί.

Τελικά τα τέσσερα αβγά σπάνε και από μέσα ξεπροβάλλουν μικροσκοπικά ριγέ πουλάκια. Παρ' ότι νεογέννητα, μπορούν ήδη να βρουν μόνα τους την τροφή τους, αλλά χρειάζονται καθοδήγηση από τον μπαμπά τους γιατί ακόμη δεν ξέρουν τι πρέπει να τρώνε και τι να αποφεύγουν. Ο αρσενικός τα μαθαίνει χτυπώντας δυνατά το ράμφος του για να τραβήξει την προσοχή τους. Τα μικρά τον κοιτούν και στη συνέχεια καταβροχθίζουν το φρούτο που ο μπαμπάς τους κομμάτιασε με το ράμφος του. Σε λίγες βδομάδες κάθε μικρό έχει αρχίσει να αναπτύσσει την προσωπικότητά του. Το μικρότερο είναι το πιο θαρραλέο και το πρώτο που βούτηξε μαζί με τον πατέρα του στη λασπώδη λιμνούλα για να δροσιστεί. Ενα άλλο μικρό είναι αθεράπευτα περίεργο. Αποσπάται εύκολα η προσοχή του και ο μπαμπάς του το επιπλήττει με στριγγή φωνή επειδή συχνά μένει πίσω.

Η δοκιμασία της πατρότητας

«Μπουγκ, μπουγκ, μπουγκ». Ενας υπόκωφος θόρυβος αντηχεί στο δάσος. Ενας εκνευριστικός ήχος που περισσότερο νιώθω στο στήθος μου, παρά τον ακούω. Οι καζουάριοι «συνεννοούνται» σε πολύ χαμηλές συχνότητες, που τις περισσότερες φορές δεν ακούει ο άνθρωπος. Ετσι μπορούν και επικοινωνούν στις αχανείς εκτάσεις του πυκνού δάσους. Ο συγκεκριμένος ήχος που (σχεδόν) ακούω, σημαίνει ότι κάποιος ξένος εισέβαλε στην περιοχή όπου ζει η οικογένεια που παρακολουθώ. Ενα θηλυκό πλησιάζει και φαίνεται απειλητικό. Το αρσενικό αμέσως κάθεται υποτακτικά στο έδαφος βγάζοντας μικρές φωνίτσες, σαν νιαουρίσματα. Τα αφελή μωρά όμως τρέχουν καταπάνω στον εισβολέα. Δεν καταλαβαίνουν τον κίνδυνο και μάλλον όλα τα πόδια των καζουάριων τα θεωρούν... πόδια του μπαμπά τους. Κρατώ την αναπνοή μου. Η θηλυκιά κορδώνεται, φανερά ενοχλημένη. Αυτά τα μωρά θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι δικά της, αλλά στα μάτια της είναι περιττά στόματα που τρώνε τη δική της τροφή. Για να αποφύγει τον καβγά, ο πατέρας σηκώνει την ουρά του ψηλά και τα μικρά τρέχουν να χωθούν από κάτω. Μετά το αρσενικό κατεβάζει την ουρά και τα μικρά χάνονται από το οπτικό πεδίο. Ομως η θηλυκιά είναι ακόμα εκνευρισμένη και συνεχίζει την επιθετική συμπεριφορά της. Το αρσενικό δεν έχει άλλη λύση παρά να μαζέψει τα μικρά και να της αδειάσει γρήγορα τη γωνιά. Κανονική υποχώρηση!

Επειτα από 3-4 μήνες τα μικρά χάνουν τις ρίγες τους που τα βοηθούσαν να περνούν απαρατήρητα και βγάζουν καφετιά φτερά. Μεγαλώνοντας δοκιμάζουν και την ανεξαρτησία τους. Σε ηλικία 9 μηνών, τα πιτσιρίκια φεύγουν κρυφά από την εποπτεία του μπαμπά τους και πηγαίνουν μόνα τους στη λιμνούλα. Βρέχει και τα μικρά κυνηγούν το ένα το άλλο. Παίζουν και πηδούν όσο ψηλότερα στον αέρα μπορούν. Φαίνονται καταχαρούμενα και είναι εντυπωσιακό πόσο η συμπεριφορά τους μοιάζει περισσότερο με αυτή θηλαστικών παρά με συμπεριφορά μεγάλων παράξενων πουλιών.

Βουτιά στο άγνωστο

Τι κρύβεται πίσω από τα παιχνίδια τους; Μπορεί πραγματικά ένα θηλυκό να βλάψει μωρά; Και γιατί μόνον ελάχιστοι καζουάριοι φτάνουν στην ενηλικίωση; Τόσες πολλές αναπάντητες ερωτήσεις για τη ζωή αυτών των μυστήριων πουλιών και τόσος λίγος χρόνος... Στην Αυστραλία, μόνο 1.500 καζουάριοι του Νότου ζουν ελεύθεροι στη φύση και οι επιστήμονες ζητούν επιτακτικά να μάθουν όσο περισσότερα μπορούν για τη βιολογία και τη ζωή τους προκειμένου να τους προστατέψουν αποτελεσματικά. Μια φιλόδοξη νέα μελέτη, που στηρίζεται στην ανάλυση DNA καζουάριων, υπόσχεται ότι θα αποκαλύψει πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία γι' αυτά τα μυστήρια πουλιά.

Ο δρ David Westcott, της επιστημονικής και ερευνητικής οργάνωσης της Κοινοπολιτείας, μελετά το ζωτικό ρόλο που έπαιξαν οι καζουάριοι στο διασκορπισμό των διαφόρων φυτών σε όλη την έκταση του δάσους κι έχει ανακαλύψει στα περιττώματά τους απομεινάρια από περισσότερα από 250 διαφορετικά φρούτα.

Μόνο πρόσφατα όμως οι επιστήμονες κατάφεραν να συγκεράσουν στην έρευνά τους το DNA κάθε καζουάριου χωριστά και τα ευρήματα από τα περιττώματά τους. Ο δρ Westcott και η ομάδα του έχουν ξεκινήσει πιλοτική έρευνα πάνω στο αντικείμενο, στα δάση κοντά στο Κουίνσλαντ, με ντόπιους βοηθούς, που κυκλοφορούν με γάντια, πλαστικές σακούλες και GPS και συλλέγουν περιττώματα.

«Προσπαθούμε να ανακαλύψουμε πού πάει κάθε καζουάριος, τα μέρη που ζει και συνηθίζει να επισκέπτεται, τους συγγενικούς δεσμούς μεταξύ τους και το δείκτη θνησιμότητάς τους», εξηγεί ο δρ Westcott, ο οποίος θέλει μελλοντικά να επεκτείνει την έρευνά του, ώστε οι ειδικοί να έχουν περισσότερα στοιχεία για να εκτιμήσουν τη φύση και τον αριθμό των ζώων που ζουν εκεί.

Εγκαταλείποντας τα μικρά

Ξαναγυρνάμε πίσω στο δάσος. Συνειδητοποιώ ότι έχω καιρό να δω την οικογένεια καζουάριων. Τελικά συναντώ το αρσενικό, αλλά είναι μόνο του, και καταλαβαίνω ότι κάτι άλλαξε ριζικά από την τελευταία φορά. Τα μικρά δεν φαίνονται πουθενά. Θα πρέπει να είναι 10 μηνών πια και ο πατέρας τους τα εγκατέλειψε. Είναι σκληρή περίοδος γι' αυτά, αφού πρέπει να τα καταφέρουν μόνα τους και να ξεκινήσουν να συμπεριφέρονται σαν ενήλικοι καζουάριοι. Περπατώντας στο δάσος ακούω τις τσιριχτές φωνές τους. Νιώθω ένα σφίξιμο στο στομάχι που όσο πάει χειροτερεύει. Ξαφνικά τα μικρά εμφανίζονται, τρέχουν καταπάνω μου, με περικυκλώνουν και αρχίζουν να κλαίνε. Δεν μπορώ να κάνω τίποτα. Δεν είμαι ο μπαμπάς τους. Τελικά φεύγουν κι εκείνη τη στιγμή συνειδητοποιώ ότι είναι η τελευταία φορά που τα βλέπω μαζί και τα τέσσερα. Τώρα έχουν να αντιμετωπίσουν τη μεγαλύτερη πρόκληση της ζωής τους: να βρουν τη δική τους περιοχή για να μείνουν. Δύσκολο, δεδομένου ότι τα τροπικά δάση συρρικνώνονται συνεχώς...

Στρουθιονόμορφα

Οκαζουάριοι είναι μέλη της τάξης των στρουθιονόμορφων. Πρόκειται για τεράστια πουλιά που δεν πετούν και ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις στρουθοκαμήλους, τα έμου και τα ρέα

Κολυμβητές και δρομείς

Παρ' ότι οι καζουάριοι ζυγίζουν περί τα 80 κιλά, μπορούν να κολυμπήσουν σε ποτάμια και να τρέξουν με ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα. Επίσης, καθημερινά διανύουν απόσταση 6 χιλιομέτρων για να βρουν τροφή

Γνωρίστε τους καζουάριους

Στην Αυστραλασία απαντούν 3 είδη καζουάριων:

Καζουάριος του Νότου

Απαντά: στην Αυστραλία και τη Νέα Γουινέα

Υψος: 1,5-2 μέτρα

Βάρος: 35-80 κιλά

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: λοφίο που μοιάζει με λεπίδα, πρόσωπο χωρίς φτερά, λαιμός με χρώμα λαμπερό μπλε, κόκκινος αυχένας.

Καζουάριος του Βορρά

Απαντά : στη βόρεια Νέα Γουινέα

Υψος: 1,5 μέτρο

Βάρος: περίπου 37 κιλά

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: λοφίο πιο φουντωτό από αυτό των καζουάριων του Νότου, μπλε πρόσωπο, λαιμός και λειρί με χρώμα κόκκινο ή χρυσό.

Νάνος καζουάριος

Απαντά : στη Νέα Γουινέα

Υψος: 1-1,1 μέτρο

Βάρος: περίπου 18 κιλά

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: είναι μικρότερο και πολύ πιο πολύχρωμο από τα άλλα είδη καζουάριων. Το μοναδικό είδος καζουάριου που δεν έχει λειρί, αλλά λαμπερές ροζ κουκκίδες στα μάγουλα.

Το πρόβλημα των καζουάριων

Οταν ένας σφοδρός κυκλώνας κατέστρεψε σημαντικό κομμάτι του δάσους, τα πουλιά αυτά αναγκάστηκαν να καταφύγουν σε μια από τις κοντινότερες πόλεις σε αναζήτηση τροφής Στην Αυστραλία, οι καζουάριοι του Νότου απαντούν στα τροπικά δάση που βρίσκονται κατά μήκος της βόρειας-ανατολικής ακτής.

Ωστόσο η συνεχής ανοικοδόμηση στην περιοχή είναι η αιτία που το φυσικό περιβάλλον αυτών των πουλιών συρρικνώνεται διαρκώς. Ετσι πολλοί καζουάριοι γίνονται αναγκαστικά «γείτονες» με τους κατοίκους των κοντινών στα δάση πόλεων.

Στις 20 Μαρτίου 2006 τα πράγματα χειροτέρεψαν κι άλλο για τους καζουάριους. Ενας σφοδρός κυκλώνας κατέστρεψε μεγάλο κομμάτι του τροπικού δάσους. Μην έχοντας τίποτα να φάνε, οι καζουάριοι κατέφυγαν στις κατοικημένες περιοχές, «ξεκλήρισαν» τα φρούτα από τα δέντρα των σπιτιών και αποδεκάτισαν τις τροφές των κατοικίδιων ζώων! Τα προάστια όμως είναι μια πολύ επικίνδυνη περιοχή γι' αυτούς τους γίγαντες που δεν μπορούν να πετάξουν! Πολλοί καζουάριοι χτυπήθηκαν από αυτοκίνητα και άλλοι έπεσαν στα δόντια εκνευρισμένων σκύλων. Με όλα αυτά, τα πουλιά είχαν αρχίσει να απελπίζονται... «Αν ένας καζουάριος κατάφερνε να ρίξει κάτω κάποιον άνθρωπο, μπορούσε να του καταφέρει σημαντικά χτυπήματα και πληγές», έλεγε ο Scott Sullivan, βιολόγος στα Πάρκα του Κουίνσλαντ.

Σε μια προσπάθεια να σώσουν τα πουλιά και να προστατέψουν τους κατοίκους, οι υπεύθυνοι των πάρκων προσπαθούσαν να παγιδεύσουν τους καζουάριους που επιχειρούσαν να βγουν από το δάσος και να τους οδηγήσουν πίσω σε περιοχές που δεν είχαν πληγεί τόσο από τον κυκλώνα. Μια δουλειά δύσκολη, αφού, ακόμη και ναρκωμένος, ένας καζουάριος χρειάζεται τρεις άνδρες για να τον μεταφέρουν.

Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν δύο χρόνια για να μπορέσει το δάσος να επανέλθει όσο πιο κοντά στην πρότερη κατάστασή του και να αποτελέσει και πάλι σπίτι για τα πουλιά. Οι επιστήμονες, όμως, με βάση τις συνεχείς και απότομες κλιματολογικές αλλαγές, προβλέπουν ακόμη χειρότερους κυκλώνες τα επόμενα χρόνια, κάτι που -αν τελικά συμβεί- θα σημαίνει μεγάλο πρόβλημα για τους καζουάριους, που ήδη είναι στη λίστα με τα είδη υπό εξαφάνιση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ταξίδι