Έντυπη Έκδοση

ΑΡΤΑ

Το ρόδο της αυγής

Η Αρτα είναι μαζί μια ανάβαση στις κορφές των βουνών και μια κατάβαση στο βυθό των πεδιάδων και του Αμβρακικού. Αλλά είναι και η αίσθηση μιας ζεστασιάς και οικειότητας που σε κάνουν να νιώθεις πως βρίσκεσαι σ' ένα χώρο δικό σου, όπου οι άνθρωποι δεν έχουν ξεχάσει τι θα πει καλοσύνη και απλότητα, κι επιμένουν να σε καλωσορίζουν και να σε υποδέχονται σαν να 'σαι φίλος παλιός και αγαπημένος

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο παλιό λιμάνι του νομού, αναπαλαιωμένο, με κάποια ερείπια και βαγονέτα στην τροχιά τους για να θυμίζουν τα παλιά Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο παλιό λιμάνι του νομού, αναπαλαιωμένο, με κάποια ερείπια και βαγονέτα στην τροχιά τους για να θυμίζουν τα παλιά Πλησιάζοντας στην πόλη της Αρτας, ένα πρωινό του Οκτωβρίου, το μάτι ψάχνει ανεπαίσθητα κάποια πινακίδα για το γιοφύρι της, σήμα κατατεθέν της πόλης, που οι Αρτινοί όλο καμάρι το παινεύουν ξέροντας να συντηρούν τους μύθους που το περιβάλλουν εδώ και αιώνες.

Το πρώτο που αντικρίσαμε ήταν, φωταγωγημένο, το ξακουστό αυτό γιοφύρι, που για να στεριώσει -γνωστός ο θρύλος- θυσιάστηκε εκεί η όμορφη γυναίκα του πρωτομάστορα. Τα θεμέλια δείχνουν ότι στη θέση αυτή υπήρχε γέφυρα ήδη από τους ελληνιστικούς χρόνους. Πάνω σ' αυτά χτίστηκαν κατά τη βυζαντινή εποχή, την πρώτη περίοδο του Δεσποτάτου της Ηπείρου, τέσσερις μεγάλες καμάρες.

Η μεγαλύτερη καμάρα χρειάστηκε να γκρεμιστεί και να ξαναχτιστεί επί Τουρκοκρατίας. Η ανακατασκευή αυτή έγινε το 1612, οπότε και το γιοφύρι πήρε την τελική του μορφή. Η Αρτα, όμως, δεν είναι μόνο το γεφύρι της. Είναι πολλά παραπάνω, που για να τα ανακαλύψεις θέλεις χρόνο, καλή ντόπια παρέα και όρεξη για περιήγηση. Η Αρτα είναι μαζί μια ανάβαση στις κορφές των βουνών και μια κατάβαση στο βυθό των πεδιάδων και του Αμβρακικού.

Αλλά είναι και η αίσθηση μιας ζεστασιάς και οικειότητας που σε κάνουν να νιώθεις πως βρίσκεσαι σ' ένα χώρο δικό σου, όπου οι άνθρωποι δεν έχουν ξεχάσει τι θα πει καλοσύνη και απλότητα, κι επιμένουν να σε καλωσορίζουν και να σε υποδέχονται σαν να 'σαι φίλος παλιός και αγαπημένος.

Ο φάρος της Κόπραινας καθρεφτίζεται στα νερά του Αμβρακικού Ο φάρος της Κόπραινας καθρεφτίζεται στα νερά του Αμβρακικού Ιστορικό κέντρο- βυζαντινά μνημεία

Το οδοιπορικό μας άρχισε με ξενάγηση στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Τα διάσπαρτα μνημεία της αποτελούν μάρτυρες μιας διαρκούς οικονομικής και πολιτισμικής δραστηριότητας στην περιοχή. Το 1204 ιδρύθηκε το Δεσποτάτο της Ηπείρου από τον Μιχαήλ Α' Αγγελο Κομνηνό Δούκα και η Αρτα έγινε πρωτεύουσα του κράτους των Κομνηνοδουκάδων. Την εποχή αυτή στην περιοχή συγκεντρώνονται οι καλύτεροι μάστορες και καλλιτέχνες και χτίζουν λαμπρά ανάκτορα και μεγαλοπρεπείς ναούς αντιγράφοντας την αυτοκρατορική ζωή της Κωνσταντινούπολης. Κάποια από τα μνημεία αυτά σώζονται σε άριστη κατάσταση μέχρι σήμερα. Το λαμπρότερο βυζαντινό οικοδόμημα της Αρτας είναι ο ναός της Παρηγορήτισσας. Ανεβαίνοντας τα σκαλιά που οδηγούν στο ναό, αυτό που σε καθηλώνει είναι το επιβλητικό μέγεθός του και τα δεκάξι κελιά που είναι χτισμένα στον περίβολό του. Στο εσωτερικό, την κύρια θέση κατέχει ο τρούλος με τον πρωτότυπο τρόπο στήριξής του. Ο μύθος θέλει τον πρωτομάστορα που έχτιζε την εκκλησία ν' απουσιάζει για κάποιο διάστημα και τη θέση του να παίρνει ο βοηθός του, ο οποίος, εκμεταλλευόμενος την απουσία τού αφεντικού, άλλαξε τα σχέδια, με αποτέλεσμα η τελική μορφή του κτίσματος να είναι ωραιότερη απ' ό,τι αρχικά είχε σχεδιαστεί.

Οταν είδε ο πρωτομάστορας το πανέμορφο κτίσμα, από τη ζήλια του οδήγησε τον μαθητή του στη στέγη και επιχείρησε να τον γκρεμίσει. Στην προσπάθεια αυτή ο μαθητής συμπαρέσυρε τον δάσκαλο. Οι δύο κοκκινωπές πέτρες στη ΝΑ γωνία τού ναού συμβολίζουν τα νεκρά κορμιά τους.

Από την Παρηγορήτισσα προχωρώντας γραμμή για το εμπορικό κομμάτι της πόλης, αναμιγνυόμαστε με το πλήθος στον κεντρικό πεζόδρομο της αγοράς. Παλιά μαγαζιά με επιγραφές αλλοτινών καιρών συνυπάρχουν με τις φανταχτερές φίρμες των σημερινών καταστημάτων. Ο κόσμος πηγαινοέρχεται σε χαλαρούς ρυθμούς ψωνίζοντας και συζητώντας. Στα σοκάκια ανακαλύπτουμε μικρούς θησαυρούς σε παλαιοπωλεία και παρατηρούμε την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική των σπιτιών. Παλιά αρχοντικά ξεπροβάλλουν δίπλα σε σύγχρονα κτίσματα.

Περιδιαβαίνοντας τα στενά αντικρίσαμε τον Πυλώνα της Αγίας Θεοδώρας, πολιούχου της Αρτας, όπου στο παρελθόν στεγαζόταν η μονή του Αγίου Γεωργίου. Στη μονή ασκήτεψε μετά το θάνατο του συζύγου της Μιχαήλ Β' η βασίλισσα της Αρτας Θεοδώρα (1210-1285).

Μισοβυθισμένη στανιάρει στα νερά του κόλπου Μισοβυθισμένη στανιάρει στα νερά του κόλπου Στο ναό φυλάσσονται σε ασημένια λάρνακα τα ιερά λείψανα της αγίας, τα οποία μαζί με την εικόνα της λιτανεύονται στην πόλη στις 11 Μαρτίου. Αξιόλογος επίσης είναι και ο ναός του Αγίου Βασιλείου Αγοράς.

Βήμα βήμα η περιήγησή μας φτάνει μέχρι το κάστρο της Αρτας. Το ξακουστό βυζαντινό οχυρό θεμελιώθηκε πάνω στο αρχαίο περιτοίχισμα της Αμβρακίας από τους Κομνηνούς Δούκες το 13ο αιώνα. Εκεί ήταν τα ανάκτορα και το διοικητικό κέντρο του δεσποτάτου.

Μπροστά από το κάστρο έστεκε επιβλητικός ο πύργος του ρολογιού που κατασκευάστηκε επί Τουρκοκρατίας. Συνέχεια στη μονή Βλαχερνών, όπου βρίσκονται οι τάφοι των τελευταίων δεσποτών της Ηπείρου που ασκήτευσαν σε αυτήν.

Ο χώρος εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με το ζωγραφικό του διάκοσμο, χαρακτηριστικό του οποίου είναι η απεικόνιση της Παναγίας των Βλαχερνών.

Κόπραινα

Το Λαογραφικό Μουσείο της πόλης στεγάζει τις αναμνήσεις Το Λαογραφικό Μουσείο της πόλης στεγάζει τις αναμνήσεις Ο δρόμος μάς οδήγησε στην Κόπραινα, το παλιό λιμάνι της Αρτας. Το μάτι του επισκέπτη πέφτει πάνω στα σκουριασμένα βαγονέτα και στις εναπομείνασες ράγες που μαρτυρούν την αίγλη αλλοτινών εποχών. Μετά την Τουρκοκρατία το λιμάνι εξελίχθηκε σε εμπορικό κέντρο κι έγινε πολιτιστικός και επικοινωνιακός δίαυλος.

Με τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αρχίζει να υπολειτουργεί. Το 1993, στο πλαίσιο των έργων του κοινοτικού προγράμματος LEADER, αρχίζει η αναπαλαίωση των τελωνειακών κτηρίων και σ' αυτά στεγάζονται το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και το Μουσείο Αλιείας. Το 2002 ιδρύεται εκεί το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αράχθου. Στα μουσεία ενημερωθήκαμε σχετικά με τα είδη ψαρέματος στον Αμβρακικό, είδαμε διάφορα είδη πλοίων, καθώς και όλα τα είδη των πουλιών, φυτών και ζώων που ζουν στους υγρότοπους του Αμβρακικού κόλπου.

Απέναντι από το Κέντρο στέκει επιβλητικός ο φάρος της Κόπραινας, ο οποίος χτίστηκε το 1906 στις εκβολές του Βωβού ποταμού. Σε αυτόν στεγάζεται σήμερα το μουσείο «Κατοικία του Φαροφύλακα», όπου κάποιος μπορεί να γνωρίσει τον τρόπο ζωής των φαροφυλάκων.

Στο δρόμο προς το φάρο απολαύσαμε θαυμάσιες εικόνες του Αμβρακικού.

Αμβρακικός

Λίγη ξεκούραση για τους γλάρους του κόλπου και μετά έτοιμοι προς νέες πτήσεις Λίγη ξεκούραση για τους γλάρους του κόλπου και μετά έτοιμοι προς νέες πτήσεις Θέλοντας να γνωρίσουμε από κοντά το μοναδικό πλούτο του Αμβρακικού περιηγηθήκαμε με παραδοσιακά σκάφη στους καλαμιώνες και τους αλμυροβάλτους του κόλπου. Τα πουλιά είχαν στήσει ξέφρενο χορό· γλάροι σε πασσάλους, αργυροπελεκάνοι, λευκοτσικνιάδες, ερωδιοί και άλλα πουλιά μάς χάρισαν υπέροχες φωτογραφίες. Στον Αμβρακικό σταθμεύουν και αναπαράγονται περισσότερα από 250 είδη πουλιών. Επίσης είναι ο μεγαλύτερος χελότοπος στην Ελλάδα. Εκτός από πουλιά και ψάρια εκτρέφονται και πενήντα νεροβούβαλοι. Για την προστασία αυτών των σπάνιων ειδών και του τόπου διαβίωσής τους ιδρύθηκε το 2002 το Κέντρο Υγροτόπων Ροδιάς με προτροπή και υποδείξεις της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας Φύσης. Το πανέμορφο ηλιοβασίλεμα του Αμβρακικού μάς βρήκε στη βάρκα στο δρόμο της επιστροφής. Νιώσαμε ευγνωμοσύνη για τη γενναιοδωρία της φύσης, ίσως και κάποιες ενοχές για την ανθρώπινη αχαριστία απέναντί της.

Τζουμέρκα

Το ράφτινγκ στον ποταμό Αραχθο είναι ο καλύτερος τρόπος για να γνωρίσει κάποιος το πανέμορφο ποτάμι. Η διαδρομή ήταν συναρπαστική, με τις βάρκες να διασχίζουν τα ορμητικά νερά. Καταρράκτες, αγριοκαστανιές και επιβλητικά βράχια, οι απόκρυφες ομορφιές του. Στο τέλος της διαδρομής περάσαμε κάτω από το μονότοξο ιστορικό γεφύρι τής Πλάκας όπου ο Αρης Βελουχιώτης και ο Ναπολέων Ζέρβας υπέγραψαν πρωτόκολλο συμφωνίας για την κατάπαυση των εχθροπραξιών στις 29 Φεβρουαρίου 1944.

Αφήνοντας πίσω το ποτάμι, συνεχίσαμε την πορεία προς τα Τζουμέρκα, «τα όρη των Αθαμάνων» όπως ονομάζονταν στην αρχαιότητα από το όνομα του βασιλιά του Ορχομενού, Αθάμα, τα οποία αποτελούνται από πέντε κορυφές και ανήκουν στην Πίνδο. Η ψηλότερη κορυφή τους είναι στα 2.469 μέτρα.

Η ορεινή Αρτα αποτελεί ένα έργο τέχνης. Οπου πέφτει το βλέμμα, από τις πανέμορφες κορυφές των βουνών ώς τα παραδοσιακά χωριά, σε κυριεύει δέος. Ο συνδυασμός του λιτού τοπίου και της απαράμιλλης ομορφιάς μαγεύει κάθε επισκέπτη.

Το γεφύρι της Πλάκας στέκει επιβλητικό, γεμάτο ιστορία Το γεφύρι της Πλάκας στέκει επιβλητικό, γεμάτο ιστορία Στην καρδιά των Τζουμέρκων βρίσκονται τα Αγναντα, σκαρφαλωμένα στα 700 μέτρα, που περικλείονται από πυκνά δάση και τρεχούμενα νερά. Επόμενος σταθμός ο Καταρράκτης, το δασικό χωριό με τα είκοσι ξύλινα σπίτια. Η ονομασία τού χωριού προήλθε από τους δίδυμους καταρράκτες του.

Λίγο πιο πάνω, δυτικά των Τζουμέρκων βρίσκεται το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης, το οποίο ιδρύθηκε το 1730 αλλά χρειάστηκε να ανακατασκευαστεί εκ θεμελίων το 1827.

Τα σημερινά κελιά έχουν χτιστεί πάνω στα παλιά και άλλα είναι εντελώς καινούργια.

Το βράδυ μάς βρήκε στο Βουργαρέλι, όπου είχαμε τη χαρά να ακούσουμε παραδοσιακά τραγούδια από ζωντανή ορχήστρα σε ταβέρνα του χωριού. Ο χορός κράτησε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Το ξημέρωμα μας περίμενε ένα θεσπέσιο πρωινό αποτελούμενο από τις φημισμένες ηπειρώτικες πίτες που κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει τη γεύση τους. Κατόπιν ανηφορίσαμε στην πλατεία του χωριού όπου δεσπόζει η ενοριακή εκκλησία του Αγ. Νικολάου στην οποία τελούνταν η κυριακάτικη λειτουργία. Με το πέρας της λειτουργίας οι κάτοικοι ξεχύθηκαν στα παραδοσιακά καφενεία της πλατείας απολαμβάνοντας τον καφέ τους κάτω από τα σκιερά πλατάνια.

Φεύγοντας από το Βουργαρέλι συναντήσαμε την Κόκκινη Εκκλησία στο συνοικισμό Παλαιοχώρι, αριστουργηματικό δείγμα βυζαντινής τέχνης. Η ονομασία της προήλθε από το κόκκινο χρώμα των πλίνθων που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή της.

Η τελευταία μας στάση πριν από το πανηγύρι της Ροδαυγής έγινε στη μόνιμη έκθεση του Κώστα Μπαλάφα που στεγάζεται στο συνοικισμό.

Ο φημισμένος φωτογράφος έχει αποτυπώσει μέσα από το φακό του με τον καλύτερο τρόπο τις ομορφιές της Ηπείρου και της Ελλάδας. Η έκθεση ήταν μια πραγματική αποκάλυψη κι ένα εντυπωσιακό ταξίδι στο χρόνο και στις μαγικές εικόνες της Ηπείρου.

Το οδοιπορικό μας στο νομό έκλεισε με τον καλύτερο τρόπο στο Ρόδο της Αυγής, το «μπαλκόνι της Αρτας» όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι λόγω της εντυπωσιακής θέας του. Ενα ταξίδι γεμάτο χρώματα, γεύσεις και ονειρικές εικόνες μόλις είχε τελειώσει.

**Ευχαριστούμε τη Νομαρχία Αρτας για τη συμβολή της στην περιήγηση στην περιοχή.

Μαθαίνουμε από το Οικοσκόπιο

Για τα Αθαμανικά χωριά:

***Ο Δήμος Αθαμανίας βρίσκεται στα βόρεια του Νομού Αρτας, κάτω από την επιβλητική οροσειρά των Τζουμέρκων, έχει έδρα το Βουργαρέλι και πληθυσμό που ανέρχεται σε 6.382 κατοίκους.

***Ο ποταμός Αχελώος ανατολικά και ο Αραχθος δυτικά αποτελούν τα φυσικά όρια του δήμου, συνολικής επιφάνειας 340.000 στρεμμάτων, κυρίως ημιορεινών και ορεινών εκτάσεων. Η μόνιμη παρουσία του υδάτινου στοιχείου ενισχύεται από την Τεχνητή Λίμνη Πουρναρίου στα νότια.

***Θαμνώνες στα πεδινά, πλατύφυλλα και μικτά δάση οξιάς-ελάτης που προστατεύουν τα ορεινά χωριά και αλπικά λιβάδια υψηλότερα, συνθέτουν το χλωριδικό πλούτο της περιοχής, μέρος της οποίας εντάσσεται στο Δίκτυο Natura 2000 και αποτελεί καταφύγιο αρπακτικών και άγριων ειδών πανίδας.

***Η ενίσχυση του καθεστώτος προστασίας είναι βασικό ζητούμενο για τη διατήρηση της σπάνιας βιοποικιλότητας της περιοχής.

Σε συνεργασία με το wwf

Ναταλία Καλεβρά (MSc) WWF Ελλάς

Επιστημονική Τεκμηρίωση και Υποστήρηξη www.oikoskopio.gr

Ο οινοερευνητής Γιώργος Μακρής προτείνει:

Ο Νομός Αρτας είναι ένας από τους τρεις νομούς της χώρας (Πρέβεζας και Ευρυτανίας οι άλλοι δύο) στους οποίους δεν έχει καταγραφεί παραγωγή εμφιαλωμένου κρασιού, τουλάχιστον όχι επισήμως. Εχει, όμως, το προνόμιο να φιλοξενεί την ιστορική «Ποτοποιία Γάτσιου», την παλαιότερη σε ολόκληρη την Ηπειρο.

Ο ιδρυτής της Θανάσης Γάτσιος, με καταγωγή από το Σιράκο του Ν. Ιωαννίνων, αφού έζησε πολλά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, επέστρεψε το 1878 και ίδρυσε την πρώτη ποτοποιία στην Ηπειρο. Εφερε μαζί του επιλεγμένα βότανα, συνταγές και μυστικά και άρχισε να παράγει 4 αποστάγματα (ούζο, μπράντι, λικέρ και τσίπουρο). Το πρώτο του ούζο, το «NECTAR GATSIOU», είχε βραβευτεί τη δεκαετία του 1900 σε Αθήνα, Μασσαλία, Μπορντό και Μιλάνο.

Σήμερα, τη διεύθυνση έχει η 4η γενιά της οικογένειας με τους Θωμά και Βαγγέλη Γάτσιο. Από τον Μάρτιο του 2007

η ποτοποιία μεταφέρθηκε σε νέες εγκαταστάσεις, στο 6ο χλμ. Αρτας-Νεοχωρίου, όπου σε έκταση 3.700 τ.μ., με υπερσύχρονο εξοπλισμό και με όλες τις αναγκαίες πιστοποιήσεις HACCP και ISO παράγει μια μεγάλη σειρά εμφιαλωμένων προϊόντων σε πολλούς τύπους και μεγέθη φιαλών. Τα προϊόντα της εταιρείας μπορείτε να τα βρείτε σχεδόν παντού στην Ελλάδα, ενώ μεγάλη είναι και η εξαγωγική της δραστηριότητα. Τηρώντας την αρχή της εντοπιότητας, νομίζω ότι στην Κορωνησία, πλάι στη θάλασσα του Αμβρακικού, το ούζο ή το τσίπουρο Γάτσιου θα είναι ό,τι πρέπει με τα ψάρια και τα θαλασσινά της οικογένειας Πατέντα.

η συνταγή

Κέφαλος πετάλι

Υλικά για 4 άτομα:

1,5 κιλό κέφαλος

100 ml λάδι

αλάτι χοντρό

ρίγανη - θυμάρι

Εκτέλεση:

Επιλέγουμε έναν κέφαλο Αμβρακικού.

Καθαρίζουμε το ψάρι από τα λέπια του και το κόβουμε προσεκτικά κατά μήκος, από το κεφάλι προς την ουρά, χωρίς να ξεχωρίσουμε τα δύο φιλέτα.

Αφαιρούμε τα εντόσθια, το πλένουμε και το στραγγίζουμε.

Αλατίζουμε με χοντρό αλάτι και πασπαλίζουμε με ρίγανη και θυμάρι.

(Οι παλιοί ψαράδες για πιο πικάντικη γεύση το αφήνανε για μια ώρα στο αλάτι, το ξεπλένανε και το λιάζανε μια ώρα).

Το αλείφουμε με λάδι, το τοποθετούμε στη σχάρα και το ψήνουμε στα κάρβουνα σε μέτρια φωτιά για 15 λεπτά από την κάθε πλευρά.

Το τοποθετούμε σε πιατέλα και σερβίρουμε με λαδολέμονο.

Από τον κ. Δημοσθένη Πατέντα, Κορωνησία, Ν. Αρτας

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ταξίδι