Έντυπη Έκδοση

Η πολιτική διάσταση του Δεκέμβρη

Δεν είναι λίγες οι φορές που η ακαδημαϊκή διαχείριση της βιωμένης πολιτικής εμπειρίας προκαλεί αμηχανία και απογοήτευση.

Την κερματίζει σε ρηχά, φαινομενικά ασύνδετα περιστατικά, διέπεται από αυτάρεσκο, πλην έωλο, διδακτισμό, και κουράζει αφόρητα (όταν δεν εξοργίζει) αναπαράγοντας με περισπούδαστο τρόπο μιντιακά στερεότυπα.

Το διεθνές συνέδριο για τις εξεγερσιακές συλλογικές δράσεις σε συγκριτική προοπτική που διοργάνωσε μεταξύ 9 και 11 Δεκεμβρίου ο Κύκλος Συγκρουσιακής Πολιτικής(1) (Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Παντείου) είχε να αναμετρηθεί με την τεράστια πρόκληση υπέρβασης αυτής της θλιβερής πραγματικότητας. Κατά γενική ομολογία, ο απολογισμός υπήρξε θετικός.

Πολιτική βία: περί τίνος πρόκειται;

Οι δράσεις που πυροδότησε η απρόκλητη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου υπήρξαν έντονα συγκρουσιακές -ήταν συχνά βίαιες. Ομως ο Δεκέμβρης δεν ήταν απλώς και μόνο βία, πολύ περισσότερο «τυφλή βία» όπως απερίσκεπτα γράφτηκε. Βία βεβαίως επήλθε -όμως ανέκυψε στο πλαίσιο πολύ ευρύτερων διεργασιών που κατοπτρίζουν την εποχή μας:

*Χτυπητά ελλείμματα δημοκρατίας (συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς που ενδημεί στο επίσημο, αλλά ανυπόληπτο, πολιτικό σύστημα) συνδυαστικά με τα πλεονάσματα «προληπτικής» καταστολής και χημικών με τα οποία αντιμετωπίζονται όσες συλλογικές δράσεις τείνουν να θέσουν τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων.

*Γενική εργασιακή επισφάλεια στο φόντο εξακολουθητικά απίστευτων ποσοστών κερδοφορίας.

*Κοινωνικός αποκλεισμός και εκμετάλλευση (όπως γράφτηκε σε μια προκήρυξη του Δεκέμβρη, τη «βία στη δουλειά», ή τα «γεγονότα που βαφτίζονται εργατικά ατυχήματα»).

*Στρατόπεδα συγκέντρωσης -κατ' ευφημισμόν «κέντρα υποδοχής» μεταναστών, ανθρώπων που με τη μεγαλύτερη ευκολία βαφτίζονται «λαθραίοι»...

*Πρόκειται για τις εναρκτήριες μορφές βίας, αυτές που προκαλούν και όλη την υπόλοιπη-στοιχείο που το συνέδριο κατέδειξε με τρόπο γλαφυρό και κατηγορηματικό.

Στις γενεσιουργές αιτίες της δεκεμβριανής εξέγερσης εμφιλοχωρεί βεβαίως και η πολιτική -κυρίως ως αδυναμία (ή απροθυμία) των δυνάμεων που διατείνονται ότι ελέγχουν τις δυσλειτουργίες και τη φαυλότητα του συστήματος να επιτελέσουν ό,τι επαγγέλλονται. Ο Δεκέμβρης υπήρξε τόσο εκρηκτικός γιατί, σε τρεις μόνο εβδομάδες, έθιξε αδιαμεσολάβητα ό,τι αυτό το πολιτικό προσωπικό όφειλε να είχε θίξει μια ολόκληρη ιστορική περίοδο, αλλά δεν το έπραξε. Διερευνώντας και αναδεικνύοντας αυτή τη διάσταση, το συνέδριο βρέθηκε στον αντίποδα όσων, αντί να προβληματιστούν για την απουσία εννοιών και Λόγου ικανών να εκφράσουν την εξεγερσιακή δυναμική, επιχείρησαν (και εξακολουθούν να επιχειρούν) το ακριβώς αντίθετο: την ανέξοδη, όσο και αδιέξοδη, υπαγωγή του σε συμβατικά σχήματα.

Αναζητήσεις, ερωτήματα

Σημείο εκκίνησης του προβληματισμού αποτέλεσαν ορισμένες βασικές παραδοχές-πυκνώσεις ιστορικής κοινωνικοπολιτικής εμπειρίας. Οι εξεγερσιακές συλλογικές δράσεις δεν αποτελούν «παραβατικότητα», αλλά μορφές πολιτικής απότοκες του ευρύτερου κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι, σε διαρκή αλληλεπίδραση με το επίσημο θεσμικό τοπίο: το κράτος, τις δυνάμεις καταστολής, τα κόμματα. Πυροδοτούνται όταν μια έκτακτη κατασταλτική υπέρβαση έρχεται να λειτουργήσει ως «η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι» -ένα ποτήρι, όμως, που είναι ήδη γεμάτο από πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα που σοβούν χωρίς να λύνονται και -το κυριότερο- χωρίς να διαφαίνεται καμιά προοπτική επίλυσής τους μέσα από τους θεσμικούς διαύλους. Ακριβώς επειδή αποτελούν αντίδραση σε ένα σύστημα που νοσεί, επιχειρούν να εγγράψουν στη δημόσια σφαίρα αιτήματα και βιωματικές ανάγκες με τρόπο έντονα συγκρουσιακό - «αλλιώς δεν γίνεται»...

Η συγκρουσιακότητα ως κινηματική προϋπόθεση

Κομβικό συμπέρασμα του συνεδρίου υπήρξε το γεγονός ότι η δύναμη των συλλογικών δράσεων όσων αποκλείονται από το πολιτικό σύστημα (και τέτοιοι στις μέρες μας είναι πολλοί) δεν βρίσκεται στη θέσμιση, αλλά στη μαχητικότητα. Η συγκρουσιακή διαμαρτυρία, δράσεις που διαρρηγνύουν τις συμβατικές πολιτικές πραγματικότητες- προκαλούν μεν αβεβαιότητα, αποτελούν όμως τη μόνη ελπίδα για ουσιαστική ανανέωση του πολιτικού τοπίου.

(1) Το αμέσως επόμενο διάστημα το βίντεο των εργασιών του Κύκλου Συγκρουσιακής Πολιτικής (κατά θεματική και ομιλητή) θα αναρτηθεί στη διεύθυνση http://contentiouspoliticscircle.blogspot.com, ενώ προσεχώς θα εκδοθεί και τόμος πρακτικών.

* Ο ΣΕΡΑΦΕΙΜ Ι. ΣΕΦΕΡΙΑΔΗΣ είναι επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Life Member στο Πανεπιστήμιο του Cambridge (CLH) και συντονιστής του Κύκλου Συγκρουσιακής Πολιτικής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Ελεύθερο βήμα