Έντυπη Έκδοση

Κρητικός στο πνεύμα και όχι στο γράμμα

Ενα ανοιξιάτικο πρωινό του '93, ο Ψαραντώνης διασταυρώθηκε στο κέντρο του Ηρακλείου μ' έναν νεαρό μουσικό. «Εσύ που λες τα παραδοσιακά», τον ρωτάει, «από ποιο μέρος της Κρήτης είσαι;». «Απ' την Καλαμάτα», χαμογελάει ο «μικρός». «Κρητικός λοιπόν και του λόγου σου», απαντά ο Ψαραντώνης...

«Οσο περισσότερο αισθάνομαι την κακή χρήση της "παγκοσμιοποίησης" να μου εκβιάζει το συναίσθημα, τ' αυτιά και τη γλώσσα, τόσο πιο "παραδοσιακός" γίνομαι: Εννοώ ότι τόσο περισσότερο ψάχνω στον πυρήνα μου, χωρίς περιττά φτιασίδια», λέει ο Μίλτος Πασχαλίδης «Οσο περισσότερο αισθάνομαι την κακή χρήση της "παγκοσμιοποίησης" να μου εκβιάζει το συναίσθημα, τ' αυτιά και τη γλώσσα, τόσο πιο "παραδοσιακός" γίνομαι: Εννοώ ότι τόσο περισσότερο ψάχνω στον πυρήνα μου, χωρίς περιττά φτιασίδια», λέει ο Μίλτος Πασχαλίδης Αλλωστε ο Μιλτιάδης Πασχαλίδης, απ' το '87 που πρωτοπήγε στην Κρήτη για να σπουδάσει μαθηματικά, μέχρι το 2003 που έφυγε, έχοντας ήδη κάνει έναν κύκλο ως «Χαΐνης», πολιτογραφήθηκε Κρητικός. Εκτοτε το νησί παρέμεινε εντός του ως ένα πολύτιμο κομμάτι από ακουστικές κυρίως αναμνήσεις που συνέλεξε ή δημιούργησε. Το αυτοβιογραφικό «σάουντρακ» της 16χρονης κρητικής του «θητείας» είναι το υλικό του καινούργιου του δίσκου που, με τίτλο «Ξένιος. Η Κρήτη εντός μου», κυκλοφορεί την ερχόμενη εβδομάδα (Minos-ΕΜΙ).

Ο δίσκος, περιλαμβάνοντας τρία ορχηστρικά και 11 τραγούδια δικά του ή άλλων, συγκεντρώνει τελείως διαφορετικές μελωδίες (παραδοσιακές ή κλασικότροπες, ροκ ή τζαζ, βαλσάκια ή μπαλάντες), σε «μια ενότητα που έχει ένα εσωτερικό νήμα αφήγησης. Ηθελα ο ακροατής να "βλέπει" μια αλληλοδιαδοχή εικόνων: άλλοτε τα βουνά, άλλοτε τη θάλασσα κι άλλοτε τη βιομηχανική ζώνη έξω απ' το Ηράκλειο...», εξηγεί ο Πασχαλίδης.

Στα κομμάτια (με την εξαιρετική ενορχήστρωση του Θύμιου Παπαδόπουλου) συμπεριλαμβάνονται παραδοσιακά, κάποια με την εμβληματική ερμηνεία του Ψαραντώνη. Ο σπουδαίος Κρητικός λυράρης, στη μνήμη του αδελφού του Νίκου Ξυλούρη, ερμηνεύει σπαρακτικά, για πρώτη φορά ύστερα από 30 ολόκληρα χρόνια, το «Οσο βαρούν τα σίδερα» του Φουσταλιεράκη. Και τραγουδάει ως κορυφαίος αρχαιοελληνικού Χορού ένα απόσπασμα από τον «Ερωτόκριτο» -με τον Πασχαλίδη να τον συνοδεύει στο βάθος.

Παραδοσιακά είναι και τα «Βαρύς Πισκοπιανός» και «Μερακλήδικο πουλί», που ερμηνεύει ο Πασχαλίδης, όπως και το «Μαύρα δε βάνω στο κορμί» που αποδίδει ακόμα ένα από τα πρόσωπα αναφοράς της κρητικής περιπέτειας του τραγουδοποιού, ο Βασίλης Σκουλάς.

Σημείο αναφοράς για όλη την Κρήτη είναι κι ο περίφημος λυράρης Ανδρέας Ροδίτης, που πέθανε το 1934 μόλις στα 22 του χρόνια. Ενα από τα συρτά του μεταγράφει ο Πασχαλίδης μαζί με το ντούο κλασικής κιθάρας Animacorda (Γ. Μπεχλιβάνογλου, Μ. Μπρούζος)!

Αλλα δύο ορχηστρικά του Πασχαλίδη προέρχονται από συνθέσεις της κρητικής του περιόδου: «Το βαλς της Ηλέκτρας» και η «Λίμνη (Κουρνάς)», μια παραλλαγή της «Λίμνης που ένα θελε να ένα ναι θάλασσα», παιγμένη με μαντολίνο από τον Μανώλη Καραντίνη. Τριάντα μαντολίνα της πατρινής Ορχήστρας Νυκτών Εγχόρδων τον συνοδεύουν στο τραγούδι του «Ηράκλειο-Καλαμάτα».

Ο δίσκος έχει όμως και τρία καινούργια τραγούδια, συνδεδεμένα με την Κρήτη. Τζαζ το «Δεν πίνω μονάχος», έχει τα «ισπανίζοντα» φωνητικά του Χρήστου Θηβαίου. Η «Παρουσία», που είχε αρχίσει να γράφεται στα Χανιά αλλά ολοκληρώθηκε φέτος, χάρη στην έμπνευση που έφερε μαζί της η λίγων μηνών κόρη του Πασχαλίδη. «Ο Ξένιος», τέλος, είναι ένας ολοκαίνουργιος χανιώτικος συρτός που περιγράφει τι θα συνέβαινε «αν ο Δίας επέστρεφε στο νησί του. Ο Ξένιος θα ήταν ξένος στη σύγχρονη Κρήτη. Δεν θα του άρεσε καθόλου η στροφή προς τον γρήγορο πλουτισμό. Η σχεδόν απόλυτη μουσική ένδεια και η χρήση των παραδοσιακών οργάνων με σκυλάδικο τρόπο. Η κρητική παραδοσιακή διατροφή που την ακολουθούν, πια, μόνο στη Νέα Υόρκη. Το μόνο που θα τον λύτρωνε, θα ήταν ο ήχος των πραγματικών λυράρηδων...».

Το ρεπερτόριο ολοκληρώνεται με τον «Ακροβάτη» των Χαΐνηδων και τα αριστουργηματικά «Παλιά Καλοκαίρια» των Κατσιμιχαίων σε καινούργια ενορχήστρωση Θάνου Μικρούτσικου, γιατί «αυτό το τραγούδι κάποτε σχεδόν το ζήλεψα. Περικλείει όλη μου την κρητική "εμπειρία": τα σπουδαιότερα πράγματα για τη ζωή μας, τα λένε άλλοι...».

Από κει κι ο στίχος «η μνήμη τρέφει το παρόν», που συνοψίζει την έννοια του δίσκου. «Χρειάζεται όμως», προειδοποιεί ο Πασχαλίδης, «να αντιμετωπίζεις το παρελθόν κοιτώντας λίγο πίσω -γιατί διαφορετικά, θα πέσεις. Βέβαια, κι αν δεν κοιτάς καθόλου πίσω, δεν θα κατανοήσεις ό,τι σου συμβαίνει τώρα».

Τον κανόνα του τον εφάρμοσε στα παραδοσιακά κρατώντας «το πνεύμα κι όχι το "γράμμα" των δημιουργών τους. Ενας σύγχρονος λυράρης δεν μπορεί να παίξει όπως ο Ροδινός. Ούτε εγώ να τραγουδήσω σαν τον Μπαξεβάνη. Δεν έχει νόημα. Νόημα έχει να το φιλτράρεις μέσα σου το πνεύμα της παράδοσης, όσο τρυφερότερα γίνεται». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική