Έντυπη Έκδοση

23 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, 53 ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ 43 ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ * ΑΔΙΚΗ Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ 2 ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ

Πώς ο ΦΠΑ τρύπωσε στη ζωή μας

Η πρώτη χώρα που τον υιοθέτησε σε μεγάλη κλίμακα ήταν η Γαλλία το 1965. Ακολούθησαν οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα μάς «ταλαιπωρεί» από το 1987... Ο λόγος για τον ΦΠΑ, που επέστρεψε αυτές τις μέρες στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας εξαιτίας των σεναρίων για την επιβολή ενιαίου συντελεστή 15-17% για όλα τα αγαθά που πριν από λίγες μέρες πρωταγωνίστησαν.

Δημ. Τσοβόλας Δημ. Τσοβόλας «Μια "καμπάνα" για το ΙΚΑ, μια για τον ΦΠΑ, ούτε τιμολόγια είχα, μου τη ρίξανε στα αυτιά. Είχα ένα μαγαζάκι έβγαινε κούτσα-στραβά, με κανένα εξτραδάκι τσίμα τσίμα τα λεφτά. Είχα μπόλικη πραμάτεια, μπρούντζινα και ασημικά, μια ταμειακή δεν πήρα και το πλήρωσα ακριβά», τραγουδούσε ο Κώστας Μακεδόνας τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '90, περιγράφοντας με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο την αλλαγή στην ψυχολογία της αγοράς με την είσοδο του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας.

Ολα ξεκίνησαν το 1957, όταν προκειμένου να υπάρξει μία ενιαία εναρμόνιση στην έμμεση φορολογία των κρατών-μελών της ΕΟΚ διορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μία ειδική επιτροπή φορολογικής εναρμόνισης, με πρόεδρο τον καθηγητή Neumark. Η «Επιτροπή Νιούμαρκ» εξετάζοντας τις μέχρι τότε πρακτικές ανά τον κόσμο, ύστερα από σχεδόν δεκαετείς συζητήσεις πρότεινε την κατάργηση όλων των εφαρμοζόμενων εσωτερικών (εθνικών) σωρευτικών φόρων κύκλου εργασιών και την αντικατάστασή τους μ' έναν μόνο φόρο, τον ΦΠΑ, που εφάρμοζε επιτυχώς την εποχή εκείνη η Γαλλία σε κάθε στάδιο συναλλαγής πάνω στην προστιθέμενη αξία.

Οι προτάσεις της Επιτροπής Νιούμαρκ τελικά έγιναν αποδεκτές και άρχισαν να υλοποιούνται στις 11 Απριλίου του 1967, με την έκδοση από το τότε Συμβούλιο Υπουργών των δύο πρώτων οδηγιών με τις οποίες καθιερώθηκε ο ΦΠΑ ως κοινό σύστημα φόρου κύκλου εργασιών στα κράτη-μέλη. Η Δυτική Γερμανία υιοθέτησε τον φόρο το 1968 κι έκτοτε οι περισσότερες δυτικοευρωπαϊκές χώρες ακολούθησαν το ίδιο παράδειγμα.

Στο ρεβεγιόν του 1987

Στην Ελλάδα ο ΦΠΑ καθιερώθηκε την 1η Ιανουαρίου του 1987, ύστερα από απόφαση του τότε υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Τσοβόλα. Για ένα μικρό χρονικό διάστημα η εφαρμογή του προκάλεσε αρρυθμία στην αγορά. Οι πρώτοι που πλήρωσαν τον φόρο, ήταν οι πελάτες των κέντρων διασκέδασης όπου γιόρτασαν το πρωτοχρονιάτικο ρεβεγιόν, πληρώνοντας μάλιστα το διπλάσιο (36%), λόγω της διπλάσιας τιμής (table d'hote) που είχε καθιερωθεί στα κέντρα διασκέδασης κατά την εορταστική περίοδο.

Σήμερα ο ΦΠΑ ορίζεται από το νόμο υπ' αριθμόν 2859 του 2000 (σύμφωνα με την πιο πρόσφατη αναθεώρησή του) ως είδος έμμεσου φόρου που επιβάλλεται στις συναλλαγές σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, εκτός από την περιοχή του Αγίου Ορους.

Πρόκειται για φόρο κύκλου εργασιών. Καταβάλλεται τμηματικά σε κάθε στάδιο συναλλαγής στην προστιθέμενη αξία και επιρρίπτεται ολόκληρος στην τελική κατανάλωση. Με αυτόν τον τρόπο κάθε βαθμίδα παραγωγής ή συναλλαγής φορολογείται κατ' αποτέλεσμα μόνον ως προς το επιπλέον τίμημα που εισπράττει ο προμηθευτής, δηλαδή ως προς την αξία που προστίθεται στο αγαθό κατά την κάθε βαθμίδα επεξεργασίας του.

Η «Ε» επικοινώνησε με τον «εμπνευστή» του ΦΠΑ στην Ελλάδα, τον τότε υπουργό Οικονομικών Δημήτρη Τσοβόλα, ο οποίος μεταφέρει το κλίμα που δημιουργήθηκε στο τέλος της δεκαετίας του '80 στην Ελλάδα με την επιβολή του και σχολιάζει τα σενάρια για αλλαγή των συντελεστών του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας.

Είχε πέσει η ιταλική κυβέρνηση

«Ο ΦΠΑ στην Ελλάδα μπήκε σε εφαρμογή την Πρωτοχρονιά του 1987. Μέχρι και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, έκανα τότε διάλογο με όλες της παραγωγικές τάξεις. Ηθελα να είναι οι πάντες ενημερωμένοι. Στην Ιταλία έπεσε η κυβέρνηση όταν εφαρμόστηκε ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας, η δε ισχυρή οικονομία της Γερμανίας έκανε δύο χρόνια για να απορροφήσει τους κραδασμούς που προκάλεσε ο φόρος. Αυτά φοβόμουν. Σ' εμάς η "απορρόφηση" του φόρου ήταν σχετικά ομαλή. Εδώ τον ΦΠΑ τον επεξεργάστηκα εγώ, λέξη προς λέξη, από το Α μέχρι το Ω. Μέχρι τότε όλοι συμφωνούσαν ότι η έμμεση φορολογία ήταν άδικη, αφού υπήρχαν ενιαίοι συντελεστές, όλοι, π.χ., πλήρωναν το ίδιο χαρτόσημο, ο πλούσιος και ο φτωχός. Εγώ έδωσα προοδευτικότητα στην κλίμακα και καθιέρωσα τρεις διαφορετικούς συντελεστές, για τα είδη λαϊκής κατανάλωσης στο 6%, για τις υπηρεσίες στο 16% και για τα είδη πολυτελείας στο 36% Από τότε μέχρι σήμερα ελάχιστα έχουν αλλάξει.

Πισωγύρισμα 20 ετών, αν...

Αν επιβεβαιωθούν τα σενάρια για επιβολή ενιαίου συντελεστή του ΦΠΑ στο 15 - 17%, θα σημαίνει ότι επανερχόμαστε στο άδικο σύστημα της έμμεσης φορολογίας, θα σημαίνει ότι γυρνάμε πίσω 20 και πλέον χρόνια. Αν κάτι τέτοιο τελικά εφαρμοστεί θα έχει ως στόχο τη μεγαλύτερη εισροή χρημάτων στα ταμεία του κράτους, αφού τα είδη λαϊκής κατανάλωσης, και κυρίως τα τρόφιμα, είναι εκείνα που φέρνουν και τα πολλά έσοδα.

Η πρόταση αυτή δεν είναι και οικονομικά σωστή, αφού εξομοιώνει σε ό,τι αφορά τη φορολογία τα είδη πολυτελείας με τα τρόφιμα».

Ο Καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστήμιου Αθηνών Βασίλης Πατσουράτης μιλάει στην «Ε» για τις επιπτώσεις που είχε η επιβολή του ΦΠΑ στην ελληνική αγορά.

«Ο ΦΠΑ ήρθε να αντικαταστήσει μια πληθώρα έμμεσων φόρων που, αφενός, επιβάρυναν τον τελικό καταναλωτή και αφετέρου, δημιουργούσαν πολλά γραφειοκρατικά προβλήματα. Είχαν επίσης αρνητικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων, αφού έτσι όπως είχαν ενσωματωθεί στην αξία του προϊόντος δεν μπορούσαν να υπολογιστούν και να αφαιρεθούν όταν το προϊόν εγκατέλειπε τα ελληνικά σύνορα.

Οσον αφορά τον καταναλωτή, ο ΦΠΑ έκανε πιο εμφανή τη διαδικασία επιβολής του φόρου στο προϊόν. Κάποιες φορές, βέβαια, με στόχο να αποφευχθεί η απόδοσή του, προκαλείται παράνομη συναλλαγή ανάμεσα στην επιχείρηση και στον καταναλωτή και δεν εκδίδεται απόδειξη. Αυτό προσπαθεί να αποφύγει τώρα η κυβέρνηση με τα νέα μέτρα.

Οι επιχειρήσεις είναι αυτές που επιβαρύνθηκαν περισσότερο από τον ΦΠΑ, χρειάστηκαν μεγαλύτερη λογιστική υποστήριξη και επιπλέον οι καθυστερήσεις στην επιστροφή του φόρου από το κράτος, όταν το προϊόν εξάγεται, δημιούργησαν στις επιχειρήσεις χρηματοοικονομική επιβάρυνση».

Οσον αφορά τα νέα σχέδια της κυβέρνησης για ενιαίο συντελεστή στον ΦΠΑ ενδέχεται, αν υλοποιηθούν, να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό του μικροεισοδηματία, αφού θα αυξηθεί ο συντελεστής του φόρου στα είδη πρώτης ανάγκης, αλλά και να επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις, ακόμη και στον τουρισμό. Οι άλλες χώρες έχουν μια τάση να μειώνουν τον ΦΠΑ, στην Ισπανία π.χ. είναι της τάξεως του 5%. Κατ' αυτόν τον τρόπο η Ελλάδα θα πάψει να αποτελεί ανταγωνιστικό προορισμό».

Από το 1943 η οικογένεια του Γιώργου Παπάζογλου διατηρούσε ένα μικρό χρυσοχοείο στο κέντρο της Αθήνας, ο ίδιος συνέχισε την οικογενειακή επιχείρηση. Εζησε τα χρόνια της αλλαγής και την πομπώδη είσοδο του ΦΠΑ στην ελληνική αγορά.

«Τα παλιά τα χρόνια, λέει ο κ. Παπάζογλου, το προσωπικό στοιχείο στο εμπόριο ήταν πολύ έντονο. Υπήρχε με τον πελάτη μια σχέση εμπιστοσύνης, πολλές φορές και φίλιας. Ο πελάτης δεν αμφισβητούσε ούτε τις τιμές ούτε το εμπόρευμα. Οι νεότερες γενιές ακολουθούσαν τα χνάρια των γονιών και είχαν τον προσωπικό τους χρυσοχόο για τις σημαντικές στιγμές της ζωής τους (αρραβώνες, γάμους, βαφτίσια, επετείους). Με την πρόοδο της τεχνολογίας, τις φορολογικές αλλαγές και την επιβολή του ΦΠΑ, το εμπόριο βιομηχανοποιήθηκε, αυτές οι σχέσεις χάθηκαν, όπως και η εμπιστοσύνη του πελάτη προς τον έμπορο· χάθηκε, με λίγα λόγια, το προσωπικό στοιχείο στο επάγγελμα. Οι πελάτες κάνουν πλέον πολλές ερωτήσεις, ακόμη και η έννοια της έκπτωσης άλλαξε, υπάρχει επίσης μεγάλη παραπληροφόρηση». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Εφορία και φορολογική πολιτική