Έντυπη Έκδοση

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕ ΡΙΖΕΣ ΣΤΑ ΒΑΘΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Προαιώνιες «λύσεις» κατά του καπνίσματος

Οι σύγχρονες προσεγγίσεις διακοπής του καπνίσματος βομβαρδίζουν όσους επιθυμούν να απαλλαγούν από τη βλαβερή αυτή συνήθεια, ενώ αρκετές φορές υπόσχονται τη «σίγουρη λύση». Συνήθως με υποκατάστατα νικοτίνης, ψυχολογική υποστήριξη, ομαδική θεραπεία, αντικαταθλιπτικά φάρμακα, διαφημίσεις που σοκάρουν, εκστρατείες και τελευταία, με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα. Ωστόσο, πρακτικές που χάνονται στα βάθη των αιώνων φαίνεται σήμερα να κερδίζουν ολοένα και περισσότερο έδαφος ως εναλλακτικοί τρόποι διακοπής του καπνίσματος.

Ο διαλογισμός, ο βελονισμός και η ομοιοπαθητική, με ανθρωποκεντρική θεραπευτική προσέγγιση και όχι συμπτωματική, επεμβαίνουν στον άνθρωπο ως σύνολο. Σε κάθε περίπτωση, αντιμετωπίζουν το κάπνισμα ως έναν λανθασμένο τρόπο διαχείρισης του στρες.

Αρχαιολόγοι πιστεύουν πως πρωτόγονες φυλές είχαν ανακαλύψει με απλούς τρόπους τα θετικά οφέλη της αυτοσυγκέντρωσης. Εκτοτε πολλά διαφορετικά συστήματα διαλογισμού αναπτύχθηκαν και εκατοντάδες σήμερα επιστημονικές μελέτες επιβεβαιώνουν τα οφέλη του διαλογισμού ακόμα και για διακοπή του καπνίσματος. Εν αρχή ην ...η ντοπαμίνη. Ο καθηγητής και διευθυντής της Α' Παιδιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Χρούσος εξηγεί: «Σε κάθε άνθρωπο, στον εγκέφαλό του, βρίσκεται το "σύστημα της αμοιβής" (Reward System). Αυτό το σύστημα συνδέεται άμεσα με τον νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη και είναι υπεύθυνο για την ευχαρίστηση ή δυσαρέσκεια που νιώθουμε ανά πάσα στιγμή, καθώς δρα διεγείροντας τα εγκεφαλικά κύτταρα του συστήματος της αμοιβής. Σε ανθρώπους με χρόνιο στρες, η ικανότητα του εγκεφάλου να παράγει ντοπαμίνη είναι μειωμένη, με αποτέλεσμα τη δυσφορία και την έλλειψη ικανοποίησης. Ωστόσο υπάρχουν διάφοροι τρόποι να ανεβάσει κανείς την ντοπαμίνη. Τρόποι που ωφελούν και τρόποι που βλάπτουν τον οργανισμό. Στους πρώτους -μεταξύ άλλων- ανήκει η άσκηση, η καλή διατροφή, ο σωστός ύπνος, ο διαλογισμός. Στους δεύτερους ανήκει το κάπνισμα, το υπερβολικό αλκοόλ, τα πολλά γλυκά κ.λπ. Πνευματικές διεργασίες ροής (flow), όπως και ο διαλογισμός ή η χαλάρωση (relaxation), λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, ανεβάζοντας την ντοπαμίνη. Πολύς κόσμος διαλογίζεται συστηματικά για να ανεβάσει τα επίπεδα της ντοπαμίνης και αρκετοί κατάφεραν με τον διαλογισμό να κόψουν το κάπνισμα.

Η επιτυχία των πνευματικών διεργασιών ροής, όπως ο διαλογισμός, έχουν ισχυρή βιολογική βάση, που σχετίζεται με τη φυσιολογική και αβλαβή διέγερση του συστήματος της αμοιβής. Με την ικανοποίηση που παρέχουν, όχι μόνο βελτιώνουν το συναίσθημα, αλλά με την καταστολή του συστήματος στρες που προκαλούν, βελτιώνουν και τη σωματική υγεία».

Η ιστορία του βελονισμού χάνεται στις αρχές της ιστορίας, παρόλο που τα πρώτα συγγράμματα χρονολογούνται κάπου στο 2500 π.Χ. Ο Κωνσταντίνος Τσολίγκας, φυσικοθεραπευτής - βελονοθεραπευτής και επιστημονικός συνεργάτης στη Β' Πανεπιστημιακή Κλινική Αναισθησιολογίας -Μονάδα Πόνου Π.Γ.Ν. «Αττικόν», μιλάει για την πανάρχαιη αυτή θεραπευτική αγωγή, στην οποία λεπτές, αποστειρωμένες βελόνες μιας χρήσεως εισέρχονται σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος. «Παρά το ότι στην κλασική ιατρική είναι γνωστά τα σημαντικά αναλγητικά του αποτελέσματα, σύμφωνα με την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική (ΠΚΙ) ενεργοποιεί "ενδογενείς" θεραπευτικούς μηχανισμούς του οργανισμού, εξισορροπώντας τη ροή της ζωτικής ενέργειας (Qi).

Ως θεραπευτική μέθοδος απεξάρτησης από εθιστικές ουσίες εισήχθη τη δεκαετία του '80. Για την ΠΚΙ το κάπνισμα είναι μια "κακιά συνήθεια", άμεσα συνδεδεμένη με στρεσογόνους παράγοντες και ανθυγιεινό τρόπο ζωής. Σχετικά με τη δράση του στη διακοπή του καπνίσματος η αρθρογραφία είναι αμφιλεγόμενη, αν και πολλοί έχουν δηλώσει ότι βοηθήθηκαν σημαντικά. Είναι γεγονός στην κλινική πράξη η βραχύχρονη δράση του, ειδικά στην άσχημη αίσθηση των πρώτων τσιγάρων μετά τη θεραπεία. Από την οπτική γωνία της ΠΚΙ τα στερητικά συμπτώματα της διακοπής τού καπνίσματος είναι εκδήλωση της διαταραχής της λειτουργίας του ήπατος και του μεσημβρινού του. Συνοπτικά, η συστηματική - διεγερτική δράση της νικοτίνης στον οργανισμό αντικαθιστά μέρος των φυσιολογικών λειτουργιών του ήπατος κι έτσι διακοπή της λήψης της οδηγεί σε διαταραχή του οργάνου. Ο βελονισμός στοχεύει στην αύξηση της ενέργειας (Qi) του ήπατος σε φυσιολογικά επίπεδα και στον έλεγχο των στερητικών συμπτωμάτων. Συνήθως αρκούν 4-6 συνεδρίες σε διάστημα 2-3 εβδομάδων. Ο βελονισμός δεν έχει χημικές παρενέργειες, είναι ανώδυνος και απολύτως ασφαλής στα χέρια ενός έμπειρου ιατρού-βελονιστή».

Από την αρχαιότητα έρχεται και η ομοιοπαθητική, με τον Ιπποκράτη να αναφέρει το νόμο των ομοίων, «όμοια ομοίοις εισίν ιάματα», βάζοντας τις βάσεις της ομοιοπαθητικής σκέψης. Ο Δημοσθένης Παπαμεθοδίου, ιατρός νευρολόγος και γενικός γραμματέας στην Ελληνική Εταιρεία Ομοιοπαθητικής Ιατρικής, λέει πως «υπάρχουν ομοιοπαθητικά φάρμακα που μπορούν να φέρουν απέχθεια για το κάπνισμα. Ο στόχος όμως της επιτυχούς ομοιοπαθητικής είναι η συνολική ενδυνάμωση του οργανισμού και, μέσω αυτής, η καλύτερη αντιμετώπιση του στρες που μας βομβαρδίζει καθημερινά.

Η ομοιοπαθητική δεν θα λύσει αυτά τα προβλήματα, όπως άλλωστε και κανένας κλάδος της Ιατρικής δεν μπορεί. Δίνει όμως την απαραίτητη ενέργεια ώστε η απάντηση του οργανισμού στο στρες να είναι η πλέον ενδεδειγμένη για την ομοιόστασή του. Η ομοιοπαθητική ιατρική ως ολιστικό θεραπευτικό σύστημα αποσκοπεί στη συνολική βελτίωση του ασθενούς, ενισχύοντας και κινητοποιώντας τον αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού. Η βελτίωση μέσω της ομοιοπαθητικής αφορά (εκτός των τοπικών ενοχλήσεων και συμπτωμάτων) τη θωράκιση του ψυχοδιανοητικού επιπέδου του ανθρώπου, ώστε να αντιμετωπίζει καλύτερα τις ψυχοπιεστικές συνθήκες. Σχετικά με το κάπνισμα, πολύ συχνά, ασθενείς που προσέρχονται στο ομοιοπαθητικό ιατρείο για διάφορα άλλα θέματα υγείας, προχωρούν σε διακοπή του καπνίσματος, παρότι δεν ήταν ο πρωταρχικός τους σκοπός. Αυτό συμβαίνει γιατί στα γενικότερο πλαίσιο ανόδου του επιπέδου υγείας του ασθενούς αλλάζει η αντιμετώπιση στο στρες και σπάει ο φαύλος κύκλος άγχος - κάπνισμα». alkyr@enet.gr

Διαλογισμός

Παρ' όλο που αρχαιολογικά ευρήματα καταδεικνύουν πρακτικές διαλογισμού που χρονολογούνται 5.000 χρόνια πριν, ερευνητές θεωρούν πως ακόμα και οι πρωτόγονες φυλές κυνηγών είχαν αντιληφθεί τα οφέλη της αυτοσυγκέντρωσης, χαζεύοντας για αρκετή ώρα τη φωτιά.

Πλέον, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Harvard και στην περίφημη Mayo Clinic της Μινεσότα λειτουργούν τμήματα εκμάθησης διαλογισμού για τους ασθενείς. Στις ΗΠΑ μέχρι και σε φυλακές μαθαίνουν στους κρατούμενους διαλογισμό, αφού βελτιώνεται έτσι η συμπεριφορά τους. Επίσης στις ΗΠΑ γιατροί τον συνταγογραφούν, ενώ κάποιες ασφαλιστικές εταιρείες κάνουν έκπτωση σε όσους πελάτες τους κάνουν διαλογισμό.

Βελονισμός

Ανάμεσα στα ευρήματα των ανασκαφών στην περιοχή Duolun της Μογγολίας βρέθηκαν και λίθινες βελόνες της Νεολιθικής εποχής.

Ο Μάο Τσε Τουνγκ είχε υποχρεώσει τους στρατιώτες του σε καθημερινό βελονισμό, προκειμένου να μπορούν να ανταποκριθούν στην εξαντλητική πίεση. Στην Ελλάδα, με την 547/1191/1980 απόφαση του υπουργείου Υγείας που ισχύει μέχρι σήμερα (επαναβεβαιώθηκε το 1996), αποφασίστηκε ότι «η εφαρμογή του βελονισμού θα γίνεται αποκλειστικά από γιατρούς εκπαιδευμένους στο βελονισμό και όχι από μη γιατρούς, οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα υγείας και αν κάνουν».

Ομοιοπαθητική

Η νοοτροπία -αλλά και ετυμολογία- της ομοιοπαθητικής βασίζεται (κυρίως) στον νόμο των ομοίων.

Δηλαδή η θεραπεία μιας ασθένειας μπορεί να επιτευχθεί με ουσίες που έχουν τη δυνατότητα να παράγουν παρόμοια συμπτώματα με εκείνα που πρόκειται να θεραπεύσουν. «Διά τα όμοια νόσος γίγνεται και διά τα όμοια προσφερόμενα εκ νοσούντων υγιαίνονται» διατύπωνε ο Ιπποκράτης βάζοντας τα θεμέλια της ομοιοπαθητικής σκέψης. Στην αρχαιότητα ωστόσο μάλλον κυριολεκτούσαν με το «όμοια ομοίοις εισίν ιάματα». Ετσι όταν το δόρυ του Αχιλλέα τραυμάτισε τον Τήλεφο και η πληγή δεν έκλεινε -κατά μία από τις εκδοχές- ο Οδυσσέας σκέφτηκε πως το δόρυ τον πλήγωσε, άρα το δόρυ θα έπρεπε να τον γιατρέψει. Ετσι, παρασκευάστηκε μια αλοιφή η οποία περιείχε και λίγα ξύσματα από το δόρυ του Αχιλλέα και ο Τήλεφος θεραπεύτηκε. Θεμελιωτής πάντως της σύγχρονης ομοιοπαθητικής ιατρικής θεωρείται ο Σάμουιλ Χάνεμαν (1755-1843) από τη Σαξονία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα