Έντυπη Έκδοση

12ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Λεηλασία της Κύπρου και ελληνικό «γυμνό»

Ο Τάκης Παπαγιαννίδης καταγράφει τις καταστροφές της πολιτιστικής μας κληρονομιάς στα κατεχόμενα. Και ο Βάσος Γιώργας ανθολογεί και σχολιάζει το πορνό του 1960-80

Με ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πρόγραμμα ξεκίνησε το 12ο Φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Παρά τις πολλές καλές ταινίες του στα 17 (!) συνολικά προγράμματά του, δίνει την εικόνα ενός αδικαιολόγητου γιγαντισμού -όπως δυστυχώς και το φεστιβάλ του Νοεμβρίου- ιδιαίτερα σε μια περίοδο οικονομικής κρίσης.

Σκηνή από τις «Ανήλικες Αμαρτωλές» των Απόστολου Τεγόπουλου και Ομηρου Ευστρατιάδη, μία από τις πολλές ερωτικές ταινίες που περιλαμβάνονται στο ντοκιμαντέρ «Το σινεμά γυμνό» του Βάσου Γιώργα Σκηνή από τις «Ανήλικες Αμαρτωλές» των Απόστολου Τεγόπουλου και Ομηρου Ευστρατιάδη, μία από τις πολλές ερωτικές ταινίες που περιλαμβάνονται στο ντοκιμαντέρ «Το σινεμά γυμνό» του Βάσου Γιώργα Με τις τεράστιες καταστροφές της πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, ιδιαίτερα από τον τουρκικό στρατό κατοχής, καταπιάνεται το πολύ καλό ντοκιμαντέρ «Λεηλατώντας μια ματωμένη χώρα» του Τάκη Παπαγιαννίδη. Σε επίσκεψή του στο νησί ο συγγραφέας και συν-σεναριογράφος της ταινίας Βασίλης Βασιλικός παρουσιάζει τη λεηλασία μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και γενικά έργων τέχνης -πολλά καταστράφηκαν και άλλα εκπατρίστηκαν από λαθρέμπορους σε ξένα μουσεία, ιδρύματα αλλά και ιδιώτες. Παράλληλα παρουσιάζει τις προσπάθειες ορισμένων Ελληνοκυπρίων (ανάμεσά τους και του μητροπολίτη της κατεχόμενης Μόρφου) από κοινού με τους Τουρκοκυπρίους, να αποκαταστήσουν τις καταστροφές και να συμβάλουν στην αναβίωση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης της πατρίδας τους. Με ένα λιτό, χωρίς εξάρσεις στιλ, με συνεντεύξεις ειδικών (διευθυντές μουσείων, βυζαντινολόγους, δημοσιογράφους, πολιτικούς κ.ά.) αλλά και ξένων προσωπικοτήτων, ο Παπαγιαννίδης φτιάχνει ένα ενδιαφέρον, συγκινητικό ντοκιμαντέρ, που μας παρουσιάζει μιαν άγνωστη πτυχή του προβλήματος, αποτέλεσμα ενός κατακτητικού πολέμου, που δεν περιορίζεται μόνο στην Κύπρο αλλά επεκτείνεται και σε άλλες χώρες που γνώρισαν τη λαίλαπα του πολέμου (Αφγανιστάν, Ιράκ, Κόσοβο κ.ά.).

Η ταινία «Το σινεμά γυμνό» του Βάσου Γιώργα καταπιάνεται με τον ονομαζόμενο «ερωτικό» κινηματογράφο, εκείνον δηλαδή του ελαφρού και αργότερα του σκληρού πορνό, που άνθισε στην Ελλάδα στις δεκαετίες 1960-1980. Στην ταινία (μια σύνοψη 12 τηλεοπτικών επεισοδίων), σκηνοθέτες, παραγωγοί, διανομείς, αιθουσάρχες, ηθοποιοί, κριτικοί και ο σεναριογράφος του ντοκιμαντέρ, Δημήτρης Κολιοδήμος, σχολιάζουν το είδος. Βλέπουμε και πολλά αποσπάσματα από ταινίες. Δυστυχώς οι λιγότερο ενδιαφέροντες είναι οι κριτικοί, που περιορίζονται σε άσχετες θεωρητικολογίες, ένας μάλιστα φτάνει στο σημείο να πει πως το ερωτικό ερεθίζει ενώ ο ερωτισμός... δεν ερεθίζει! Ο θεατής παίρνει, πάντως, μια σφαιρική εικόνα του θέματος, αν και τα αποσπάσματα μοιάζουν μεταξύ τους και δεν προσφέρουν κάτι το καινούργιο (σίγουρα πιο διεξοδική και ενδιαφέρουσα θα είναι η σειρά). Στις μικρές ελλείψεις και η απουσία γυναικών ηθοποιών που έπαιξαν σε παρόμοιες ταινίες (μόνον η Τίνα Σπάθη συμμετέχει) ενώ ξέρουμε πως πολλές (και γνωστές σταρ) είχαν κάποτε παίξει σ' αυτές.

Το φεστιβάλ κάνει αφιέρωμα σ' έναν γίγαντα του ντοκιμαντέρ, τον Γιόρις Ιβενς, που είχα την τύχη να γνωρίσω τη δεκαετία του '60 στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Λειψίας. Είναι ο άνθρωπος που μας έλεγε πως το ντοκουμέντο καταγράφει όχι απλώς την πραγματικότητα, αλλά τον ίδιο τον άνθρωπο σε όλες τις πλευρές του, τα όνειρα, τους αγώνες, τις επιτεύξεις αλλά και τις απογοητεύσεις του, πάντα μέσα σ' ένα κοινωνικό πλαίσιο.

Θα σταθώ σε τρεις ανεπανάληπτες ταινίες του:

- «Η γη της Ισπανίας» (1937): από τις καλύτερες ταινίες που γυρίστηκαν για τον ισπανικό εμφύλιο. Καταγράφει το δράμα ενός λαού, την αντίσταση αλλά και τα καθημερινά του προβλήματα, με δύναμη, αμεσότητα, ειλικρίνεια, αλλά και ομορφιά, με τον Ερνεστ Χέμινγουεϊ στον ρολο του αφηγητή.

- «Ο ηλεκτρισμός και η Γη» (1940): γυρίστηκε για να συμβάλει στο πρόγραμμα του Νιου Ντιλ του Ρούζβελτ. Είναι υπόδειγμα του πώς, μέσα από ένα φαινομενικά περιορισμένο θέμα, ένας μεγάλος σκηνοθέτης μπορεί να δημιουργήσει μια πέρα για πέρα ανθρώπινη, συναρπαστική ταινία.

- Το δωδεκάωρο «Πώς ο Γιουκόνγκ μετακίνησε τα βουνά» (1976): ο στρατευμένος πολιτικά Ιβενς, μαζί με τη σύντροφό του Μαρσελίν Λοριντάν, μας δίνει μιαν άλλη, αναγκαία και σε μεγάλο βαθμό άγνωστη, εικόνα της Κίνας της Πολιτιστικής Επανάστασης, μέσα από την καθημερινή ζωή των Κινέζων.*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος