Έντυπη Έκδοση

Η μηχανή του χρόνου στο τραγούδι

Μία από τις μεγαλύτερες φαντασιώσεις του ανθρώπου είναι το να μπορέσει να κατασκευάσει μία μηχανή που θα του παρέχει τη δυνατότητα να ταξιδεύει στον χρόνο.

Το θέμα αυτό έχει απασχολήσει κατά καιρούς τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και βέβαια τη μουσική, όπου η έννοια του χρόνου έχει εκφραστεί, μέσω των συνθετών της μουσικής, με διάφορους τρόπους.

Ηδη από την εποχή της δημοσίευσης της θεωρίας τής σχετικότητας, το 1905, θεωρήθηκε ότι ο Albert Einstein εγκατέλειψε την έννοια του απόλυτου χρόνου.

Σε αυτό το εννοιολογικό πλαίσιο ο απόλυτος χρόνος εννοείται ως ο χρόνος που κυλά ισοδύναμα και ανεξάρτητα από την κατάσταση κίνησης του παρατηρητή.

Οι επιδράσεις της διαστολής του χρόνου και η κατάρρευση του απόλυτου ταυτόχρονου σημαίνουν ότι υπό αυτή την έννοια ο απόλυτος χρόνος δεν μπορεί να εφαρμοστεί στη μέτρηση ενός χρονικού διαστήματος.

Σύμφωνα με διάφορα λεξικά, με τον όρο χρόνος εννοείται «η ακαθόριστη κίνηση της ύπαρξης και των γεγονότων στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, θεωρούμενη ως σύνολο».

Από την αρχαιότητα ο χρόνος απασχολούσε τη φιλοσοφία. Το αίνιγμα του χρόνου και για πολλούς η αδυναμία του να μπορέσει κάποιος να προσδιορίσει το τι αποτελεί παρελθόν, παρόν και μέλλον, σίγουρα δεν μπορεί να απαντηθεί σ' αυτές τις γραμμές, που, όταν τις διαβάζετε, παύουν αυτομάτως να είναι παρόν, δεν είναι πια μέλλον και γίνονται αυτομάτως παρελθόν.

Αυτό που σίγουρα προσθέτει ο χρόνος στον άνθρωπο είναι η αρχέγονη εμπειρία και η δυνατότητα να δημιουργήσει σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, αξιοποιώντας το υλικό που φτάνει στα χέρια του από το παρελθόν.

Αρχαίοι λαοί, όπως οι Ινκας, οι Μάγια, οι αρχαίοι Ελληνες, οι ινδουιστές, οι βουδιστές, οι Βαβυλώνιοι, όλοι τους είχαν ασχοληθεί με τον χρόνο και την έννοιά του.

Οπως αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη, υπάρχει χρόνος που προσδιορίζει τα πάντα και το πιο χαρακτηριστικό τραγούδι για τον χρόνο είναι αυτό του Pete Seeger, που έκαναν μεγάλη επιτυχία οι Byrds, το Turn, Turn, Turn!, στο οποίο χρησιμοποιούνται οι στίχοι από τη Βίβλο: Για όλα υπάρχει μια εποχή και χρόνος να εκπληρώσεις τις επιδιώξεις σου κάτω από τον Ουρανό/ Χρόνος για να γεννηθείς, Χρόνος για να πεθάνεις/ Χρόνος για να γελάσεις, Χρόνος για να κλάψεις/ Χρόνος για να αγαπήσεις, Χρόνος για να μισήσεις/ Χρόνος για την ειρήνη, Χρόνος για τον πόλεμο.

Την καθημερινή πάλη με τον χρόνο εκφράζουν με τον δικό τους τρόπο οι Pink Floyd μέσα από το τραγούδι Time και το άλμπουμ τους Dark Side Of The Moon, που έγραψε ο Roger Waters. Το φεγγάρι και ο μηνιαίος κύκλος του βοηθούσαν άλλωστε πριν από χιλιάδες χρόνια τον άνθρωπο να μετράει τον χρόνο:

Tired of lying in the sunshine staying home to watch the rain/ You are young and life is long and there is time to kill today/ And then one day you find ten years have got behind you/ Νο one told you when to run, you missed the starting gun.

And you run and you run to catch up with the sun, but it's sinking/ And racing around to come up behind you again/ The Sun is the same in the relative way, but you're older/ Shorter of breath and one day closer to death.

Στην ελληνική μουσική το Χρονικό, του Γιάννη Μαρκόπουλου, σε στίχους του Κ.Χ. Μύρη (Κώστα Γεωργουσόπουλου), που κυκλοφόρησε το 1969, κάνει μία αναδρομή στην Ελλάδα του περασμένου αιώνα και σε συγκεκριμένες χρονιές που σημάδεψαν την πατρίδα μας, 1922, 1925, 1940, 1944, 1946 και 1950 είναι οι τίτλοι για μερικά από τα τραγούδια αυτού του εξαιρετικού άλμπουμ.

Από το άλμπουμ Θητεία, του 1974, είναι το τραγούδι Τα λόγια και τα χρόνια τα χαμένα, σε στίχους του Μάνου Ελευθερίου, με ερμηνευτή τον Χαράλαμπο Γαργανουράκη.

Ο Ηλιος και ο χρόνος λέγεται ο σημαντικός κύκλος ποιημάτων του Μίκη Θεοδωράκη.

Ο Κώστας Τουρνάς είναι άλλος ένας συνθέτης, που τραγούδια του είχαν συχνά σχέση με τον χρόνο. Πριν από 35 χρόνια έγραφε για το 2009, χρονιά που ήδη αποτελεί παρελθόν. Η Μηχανή του χρόνου, ήταν άλλη μία μεγάλη επιτυχία του από το άλμπουμ Αστρόνειρα -άλλωστε το Διάστημα και ο χρόνος για πολλούς είναι απολύτως συνυφασμένα. Ο ίδιος τραγουδιστής σ' ένα άλλο τραγούδι του μας κάνει γνωστό ποιος είναι Ο χρόνος ο καλύτερος και που είναι βέβαια αυτός που γνώρισε την αγαπημένη του. Εκτός από τον χρόνο..., ο Τουρνάς έχει τραγουδήσει και το Στιγμές.

Οσοι πέρασαν την ηλικία των 18 χρόνων, θα θυμούνται ότι κάποτε πίστευαν ότι θα ήταν για πάντα νέοι, το ίδιο μάλλον θα πίστευε και ο Αλκης Παγώνης, όταν τραγουδούσε, το 1951, Τα 18 σου χρόνια, τραγούδι του Τότη Στεφανίδη.

Το 1953 ο Νίκος Γούναρης έγραφε και τραγουδούσε το Τρία χρόνια περάσανε, ο Πάνος Γαβαλάς, όμως, μάλλον είχε πιάσει καλύτερα το νόημα το 1964, με το τραγούδι των Στέλιου Χρυσίνη και Σπύρου Κεφαλόπουλου Τα χρόνια δεν έχουν καμιά σημασία.

Ο Γιώργος Μουζάκης, σε στίχους του Αλέκου Σακελλάριου, έγραψε τη μεγάλη επιτυχία τού 1954 Χρόνια σε περίμενα, που ερμήνευσαν το Τρίο Κιτάρα και αρκετές δεκαετίες αργότερα ο Γιώργος Νταλάρας στον δίσκο του Latin.

Η Χάρις Αλεξίου, εκτός από το Κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια, του Θάνου Μικρούτσικου, γραμμένο το 1990, σε στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου, τραγούδησε και το Φύγανε τα χρόνια, του Σταύρου Κουγιουμτζή, σε στίχους Ακου Δασκαλόπουλου. Οι ίδιοι έγραψαν και το Πού 'ναι τα χρόνια, που τραγούδησε πρώτος ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και στη συνέχεια ο Γιώργος Νταλάρας.

Κουγιουμτζής και Νταλάρας συνεργάστηκαν με επιτυχία και στο Ηταν 5 ήταν 6, το 1974, για το άλμπουμ Μικρές Πολιτείες.

Τα ρολόγια συχνά δίνουν έμπνευση στους στιχουργούς μας και μας χάρισαν μια σειρά από ανεπανάληπτα τραγούδια, όπως Τα Ρολόγια, του Σταύρου Ξαρχάκου, σε στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη, από την ταινία Γυμνοί στον δρόμο, με ερμηνευτή τον Νίκο Κούρκουλο, αργότερα το είπε και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης: Και τώρα πώς να σταματήσω τα ρολόγια και πώς να κάνω τον ήλιο να μη βγει/ Και πώς να μην τελειώσει αυτή η νύχτα/ αχ!

Ανάλογο θέμα έχει και το Σταμάτησε του ρολογιού τους δείκτες, με τη Ρένα Κουμιώτη, από το άλμπουμ Ο Δρόμος, των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου.

Ο Λευτέρης έγραψε τους στίχους και για το Παλιό ρολόι, σε μουσική του Μάνου Λοΐζου, που τραγουδά ο Γιάννης Καλατζής.

Ο Γιώργος Ρωμανός, που ξεκίνησε ως ερμηνευτής σημαντικών δίσκων του Μάνου Χατζιδάκι, όπως Η Μυθολογία και ο Καπετάν Μιχάλης, στη συνέχεια έγραψε δικά του τραγούδια, όπως Το ρολόι, που για χρόνια ήταν σήμα στις διαφημιστικές εκπομπές της δισκογραφικής εταιρείας ΛΥΡΑ.

Το Ρολόι-κομπολόι, του Ακη Πάνου, είναι ένα από τα καλύτερα δείγματα του λαϊκού συνθέτη, όπως και μία από τις καλύτερες ερμηνείες του Γρηγόρη Μπιθικώτση.

Τα τραγούδια που έχουν σχέση με τον χρόνο είναι ατελείωτα, όπως και ο χρόνος, ο οποίος θα πάψει να μετριέται μόνον όταν έλθει το τέλος του κόσμου, αλλά, ακόμη και αν αυτό κάποτε συμβεί, πάλι δεν θα είμαστε σίγουροι ότι τα πάντα θα τελειώσουν, υπάρχουν οι άλλοι πλανήτες και πάνω απ' όλα η φαντασία, που ταξιδεύει σε παρελθόν και μέλλον, επιτρέποντας σε όσους τη χρησιμοποιούν να ...επιζούν στο παρόν.

Μερικά ακόμα τραγούδια που έχουν σχέση με το θέμα μας, Αχρηστα ρολόγια - Ντομένικα, Δεν έχω χρόνο - Μιχάλης Χατζηγιάννης, Μην περιμένεις πια - Μιχάλης Μενιδιάτης, Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα - Μαρίκα Νίνου, Τώρα κλαις, γιατί κλαις - Γιώργος Χατζηαντωνίου, Η ώρα του Stuff - Παύλος Σιδηρόπουλος, Σπυριδούλα, Time Machine - Grand Funk Railroad, Time Waits For Νο One - Rolling Stones.

Ολα αυτά τα τραγούδια καλύπτουν σε απειροελάχιστο βαθμό γενικά τον χρόνο, χωρίς αναφορές στο χθες, στο αύριο και στη διάρκεια της κάθε ημέρας.

Το Past, Present and Future, των Shangri-Lass, που βασίζεται σαν μελωδία στη Σονάτα στο σεληνόφως, του Beethoven και το Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον, του Διονύση Τσακνή, είναι ίσως τα πιο κατάλληλα για να κλείσουν αυτή την αναφορά.

Καθημερινά γίνεται μία νέα έναρξη μέσα στην περιοδική κίνηση της ημέρας, αυτή η αέναη μετάβαση από το παρελθόν στο παρόν είναι ο χρόνος και ταυτόχρονα, η ίδια η ζωή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική