Έντυπη Έκδοση

Βιβλία για τις πασχαλινές ημέρες

«Γενομένης δε ώρας έκτης σκότος εγένετο εφ' όλην την γην έως ώρας ενάτης· και τη ώρα τη ενάτη εβόησεν ο Ιησούς φωνή μεγάλη λέγων· Ελωί Ελωί, λιμά σαβαχθανί: ο έστι μεθερμηνευόμενον, ο Θεός μου ο Θεός μου, εις τι με εγκατέλιπες; ...και εισελθούσαι εις το μνημείον είδον νεανίσκον καθήμενον εν τοις δεξιοίς, περιβεβλημένον στολήν λευκήν, και εξεθαμβήθησαν. ο δε λέγει αυταίς· μη εκθαμβείσθε· Ιησούν ζητείτε τον Ναζαρηνόν τον εσταυρωμένον· ηγέρθη, ουκ έστιν ώδε· ίδε ο τόπος όπου έθηκαν αυτόν». Το Κατά Μάρκον

*Απουλήιου

Ερως και Ψυχή

απόδοση: Ζωή Βαλάση

ζωγραφική: Φωτεινή Στεφανίδη

σειρά: Λόγος Ερωτικός

εκδ. Στεφανίδη, σ. 106, 12,50 ευρώ

Ο ρωμαίος συγγραφέας, ρήτορας, φιλόσοφος, μαθηματικός Απουλήιος Λεύκιος ή Σοφιστής έζησε -περίπου- από το 125 έως το 180 μ.Χ. Καταγόταν από τη ρωμαϊκή επαρχία Μάδαυρα της Νουμιδίας (Β. Αφρική) και καθώς η οικογένειά του ήταν εύπορη και ο ίδιος εξαιρετικά φιλομαθής, απέκτησε ευρύτατη μόρφωση. Σπούδασε στην Καρχηδόνα και αργότερα στην Αθήνα Πλατωνική Φιλοσοφία. Απειρα τα ταξίδια του και επίμονη η ενασχόλησή του με διάφορα μυστήρια αλλά και με τη μαγεία. Μάλιστα στο έργο του Απολογία ή Περί μαγείας, με ζωηρό, ευχάριστο τρόπο και ύφος χαριτωμένο υπερασπίζεται τον εαυτό του όταν κατηγορείται ότι χρησιμοποίησε μαγικά μέσα για να παντρευτεί μια πλούσια χήρα. Αλλα έργα του: Περί Πλάτωνος και των δογμάτων αυτού και Περί του δαιμονίου του Σωκράτους.

Πασίγνωστος έγινε με το ενδεκάτομο έργο του Μεταμορφώσεις ή Ο Χρυσός Ονος - το «μαλαματένιο γαϊδούρι», κατά την έκφραση του Σεφέρη. Εργο πλούσιο και τερπνό, μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και σ' αυτό περιγράφονται οι περιπέτειες του ίδιου του Απουλήιου, πλην εδώ ο ήρωάς του είναι άνθρωπος μεταμορφωμένος σε γάιδαρο. Στο μυθιστόρημα παρεμβάλλονται δεκαεφτά αυτοτελή επεισόδια, με ωραιότερο και γνωστότερο εκείνο που θυμίζει τον Φαίδρο και το Συμπόσιο του Πλάτωνα και όπου περιγράφονται η Ενωση, ο Χωρισμός και η Επανένωση της Ψυχής και του Ερωτα. Το εξαίσιο αυτό παραμύθι, με αντίλαλους πανάρχαιων ελληνικών λαϊκών μύθων, βασισμένο σε παλαιότερο ελληνικό έργο, ενέπνευσε καλλιτέχνες, όπως ο Ραφαήλ, ο δε συγγραφέας του θεωρήθηκε άνθρωπος που αναζητά παντού, ιδίως στην περιπέτεια, τη χαρά της ζωής.

Το παραμύθι της Ψυχής ευτύχησε στην παρούσα έκδοση. Τόσο η απόδοση και οι σημειώσεις της Ζωής Βαλάση όσο και η θαυμαστή εικονογράφηση της Φωτεινής Στεφανίδη μαρτυρούν τον σεβασμό των δύο καλλιτέχνιδων στο σπουδαίο αυτό έργο, τον μόχθο που κατέβαλαν ώς την ολοκλήρωσή του, αλλά και τη σπάνια εκείνη αίσθηση της ευφορίας που κατακλύζει τον προικισμένο άνθρωπο όταν πλησιάζει έργο τόσο ευφραντικό.

Λοιπόν: Κάποτε, σε μια μακρινή χώρα, ζούσαν ένας βασιλιάς και μια βασίλισσα με τις τρεις θυγατέρες τους, που ήταν και οι τρεις πεντάμορφες. Για τις δύο μεγαλύτερες, όποιο παίνεμα κι αν έλεγες, τους ταίριαζε· μα η τρίτη, η μικρότερη, είχε τέτοια ομορφιά που λόγια δεν υπήρχαν για να την περιγράψουν, και λέξεις δεν βρίσκονταν για να εκφράσουν τον θαυμασμό που γεννούσε η θωριά της..., αρχίζει το παραμύθι με την πλούσια, πολύχρωμη γλώσσα της η Ζωή Βαλάση. Αυτή η μικρή όμως λατρεύτηκε τόσο από τον λαό, απέκτησε τέτοια φήμη για το κάλλος της ώστε τα ιερά της Αφροδίτης εγκαταλείφθηκαν, καθώς όλοι έτρεχαν να προσκυνήσουν και να τιμήσουν μια κοινή θνητή, την πριγκίπισσα Ψυχή. Μέχρι που η Αφροδίτη αγανάκτησε· «Ορίστε μας! Εγώ, η πανάρχαια μήτρα κάθε στοιχείου, εγώ η τροφός ολόκληρης της οικουμένης...» και κάλεσε το παιδί της το φτερωτό, τον Ερωτα τον ανέμελο και ανεύθυνο· τον κακομαθημένο: «Κάνε αυτή την παρθένα να ερωτευτεί τον χειρότερο άντρα του κόσμου...».

Ιστορία αγάπης και τρυφερότητας, πίστης και απόλαυσης, αδελφικής ζήλιας και μοχθηρίας, παραμύθι με πλάσματα μαγικά, παλάτια χρυσαφένια και αφοσίωση, αθέτηση υποσχέσεων, μετανιωμούς και κατατρεγμούς, χωρισμό, απώλεια και απελπισία. Στο τέλος, η νίκη. Η νίκη της αγάπης. Της ζωής. Του έρωτα. Πάρε, Ψυχή, της μιλά ο βασιλιάς θεών και ανθρώπων προσφέροντάς της μια κούπα αμβροσία, και γίνε αθάνατη. Ο Ερωτας ποτέ δεν θα σ' αφήσει, θα τον έχεις πάντα δικό σου, κι ο γάμος σας θα κρατήσει αιώνια!

Από τα βιβλία που μόνον ευφροσύνη και απόλαυση προσφέρουν. Και γλυκούς ήχους και ευωδιές από την απέραντη, πέρα από εμάς ζωή.

*Λίλη Λαμπρέλλη

Το κρυμμένο νερό

ζωγραφιές: Φωτεινή Στεφανίδη

εκδ. Πατάκη, σ. 30, 14,50 ευρώ

Η αφηγήτρια παραμυθιών και συγγραφέας Λίλη Λαμπρέλλη με το Κρυμμένο νερό που μόλις κυκλοφόρησε, συμπύκνωσε τις πολύχρονες εμπειρίες της, τις γνώσεις και την αγάπη της στο παραμύθι, και πρόσφερε στα παιδιά μια ιστορία που μοιάζει σαν να έρχεται κατευθείαν από την καρδιά των αρχαίων λαών, ένα από τα «μαγικά» λεγόμενα παραμύθια, καθώς σε αυτό κυριαρχεί το υπερφυσικό στοιχείο. «Παραμυθητής ήταν στην αρχαιότητα αυτός που έδινε παρηγοριά», γράφει κάπου η γνωστή παραμυθού. Μα και το «Κρυμμένο νερό» για παρηγοριά μιλά. Και για άπειρη καλοσύνη.

Είχε πέσει, λέει, στα πολύ μακρινά χρόνια, μεγάλη ξηρασία στη Γη. Δέντρα και χώμα, άνθρωποι και ζώα διψούσαν βασανιστικά. Και ο αέρας, καυτός, να μη δροσίζει τους ανθρώπους που φλέγονταν και τα παιδιά που υπέφεραν. Ενα από αυτά τα διψασμένα παιδιά, ένα αγόρι, είπε να αφήσει την αχυροκαλύβα του αξημέρωτα και να κατευθυνθεί προς το δάσος, μήπως και βρει λίγη δροσιά στην πρωινή υγρασία. Με το φεγγάρι να τον ακολουθεί, ο μικρούλης περπάτησε πάνω στα ξερά κλαδιά που θρυμματίζονταν στο πέρασμά του, στο χώμα που στέναζε και όταν έφτασε πλάι στα δέντρα, διάλεξε το πλατύτερο φύλλο, το έκανε χωνί και άρχισε να συγκεντρώνει μέσα του κάθε υγρή ανάσα από τα κλαδιά και τα βλαστάρια, έως ότου μάζεψε λίγες σταγόνες από το πολυπόθητο νερό. Ομως ξαφνικά, και τη στιγμή που ετοιμαζόταν να δροσίσει τα ξεραμένα χείλη του, ένα φίδι ξεπρόβαλε εμπρός του· τρόμαξε και κραύγασε ο μικρός, αλλά το φίδι, μιλώντας εξασθενημένα: «Μη φοβάσαι, δεν μπορώ να σου κάνω κακό. Ούτε και θα 'θελα. Γιατί τούτη είναι η στερνή μου ώρα. Χάνομαι από τη δίψα. Μονάχα, σε παρακαλώ, αν με λυπάσαι, πάρε μια πέτρα και λιώσε με, να μην υποφέρω άλλο», είπε στο παιδί, το οποίο ευθύς έσκυψε και του πρόσφερε το νερό του. Κι ήπιε αχόρταγα το φίδι. Και μετά κοίταξε το παιδί, κοιτάχτηκαν, «και η ματιά τους γέμισε από τη χαρά της φιλίας».

«Τι μπορώ να κάνω για σένα;» ρώτησε το φίδι. Και το αγόρι «Νερό θα 'θελα. Για μένα, για σένα, για τους δικούς μου. Νερό για το χωριό». Και η σοφή κουκουβάγια που είδε τα πάντα, συγκινήθηκε και αποφάσισε να βοηθήσει. Είχε πράγματα να τους πει μυστικά αρχαία του νερού· και αλήθειες για τα πλάσματά του που ζούσαν πέρα από τον χρόνο, που οι θνητοί τα λάτρευαν και τα ονόμαζαν νύμφες του νερού και ζούσαν αρμονικά μαζί τους. Εως ότου οι δυνάμεις της φωτιάς έδιωξαν μακριά τις νεράιδες, που τρομαγμένες κρύφτηκαν κάτω από το χώμα με τα ποτάμια, τα ρυάκια, τις πηγές.

Τα δύο ανόμοια, αγαθά και αγαπημένα πλάσματα, παιδί και φίδι, περπάτησαν και περπάτησαν για να συναντήσουν τις νεράιδες, μα στον δρόμο όλο έσκυβαν, μήπως ακούσουν την ανάσα του νερού. Κι έσκαβαν. Κι έσκαβαν. Τέλος, το φίδι προσφέρθηκε να θυσιαστεί όταν το νερό, για να δώσει ζωή, ζήτησε ζωή. Ωστόσο το νερό μετάνιωσε και το έστειλε πίσω, στην επιφάνεια της γης, για να αγκαλιάσει τον φίλο του και να αρχίσουν τις χαρές μαζί, αφού το νερό χαρίστηκε ξανά στους διψασμένους.

Η ελπίδα είναι τα παιδιά. Και η φιλία, μια δύναμη ανέλπιστη, τελειώνει το παραμύθι της αγάπης και της έγνοιας για τη φύση της Λίλης Λαμπρέλλη. Να υπογραμμίσουμε πόσο ωραίος, ποιητικός και συμπυκνωμένος είναι εδώ ο λόγος της συγγραφέως, πόσο όμορφες και φυσικές δείχνουν οι σχέσεις ανθρώπων, ζώων και όντων υπερφυσικών και τι υπέροχες -όπως πάντα- είναι οι ζωγραφιές της Φωτεινής Στεφανίδη.

Σημ.: Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε (εκδόσεις Πατάκη ομοίως) ένα ακόμη έργο της Λίλης Λαμπρέλλη· μας αφορά. «Λόγος εύθραυστος και αθάνατος. Προσέγγιση στην τέχνη της αφήγησης και στην αθέατη πλευρά των μαγικών παραμυθιών».

*Αλ. Παπαδιαμάντης, Ζ. Παπαντωνίου, Αλ. Μωραϊτίδης, Α. Καρκαβίτσας

Πασχαλινά διηγήματα

εκδόσεις Αρμός, σ. 102, 14,07 ευρώ

Για τις μνήμες των ημερών, για την κατάνυξη ή την ευλάβεια, για ένα ανεπαίσθητο αλλά εκστατικό πλησίασμα στο νόημα του Θείου Δράματος· για τις ευωδιές που πλημμυρούν τον τόπο τέτοιον καιρό, για τα φτερουγίσματα, για τον ήλιο που αργοπορεί τώρα να μας αφήσει, για μιαν άνοιξη «αθώα από του αίματος του δικαίου», διαβάσαμε ξανά και συνιστούμε στους νέους, μα και στους ενηλίκους, τον αισθητικότατο τόμο με τα Πασχαλινά διηγήματα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός, με τις εικόνες του Γιώργου Κόρδη. Οπως δε αναφέρεται στο προλογικό σημείωμα: «Αυτή τη βιωμένη χαρά της Αναστάσεως αντικατοπτρίζουν ποικιλοτρόπως τα πασχαλινά διηγήματα που συγκεντρώθηκαν στον ανά χείρας τόμο. Τα διηγήματα αυτά, αν και επέλεξε ασφαλώς με εικαστικά κριτήρια ο Γ. Κόρδης, ωστόσο είναι -εξ απόψεως λογοτεχνικών αρετών- κορυφαία πασχαλινά διηγήματα της νεοελληνικής γραμματείας».

Και είναι, πράγματι. Πρόκειται για διηγήματα των Παπαδιαμάντη, Παπαντωνίου, Μωραϊτίδη και Καρκαβίτσα, οι οποίοι, καθένας με τον τρόπο του βέβαια, μεταφέρουν την «καλή είδηση», τη βεβαιότητα της ζωής. Τα διηγήματά τους, έξι τον αριθμό. Κι έχουμε τρία διηγήματα του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, τα Εξοχική Λαμπρή, Παιδική Πασχαλιά και Χωρίς στεφάνι, του Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη -εξάδελφος του Παπαδιαμάντη και από οικογένεια κληρικών και αυτός και φύση βαθιά θρησκευτική- το Αρατε πύλας, ενώ Η αδερφή του Νυμφίου είναι διήγημα που έγραψε ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου (εκδ. 1927). Τέλος, το διήγημα Πειράγματα γράφτηκε από τον Ανδρέα Καρκαβίτσα, ο οποίος θεωρείται ο κύριος εκπρόσωπος του ηθγραφικού διηγήματος μετά τον Παπαδιαμάντη. Εδώ θα πρέπει να θυμηθούμε ότι ο Παπαδιαμάντης ποτέ δεν είδε τα διηγήματά του τυπωμένα σε βιβλίο, παρά τις προσπάθειες που έγιναν.

Γλυκεία Πασχαλιά! Η μήτηρ της χαράς! Γλυκεία μήτηρ! Της Πασχαλιάς η ενσάρκωσις! γράφει στην Παιδική Πασχαλιά ο σεπτός Σκιαθίτης. Και στην Εξοχική Λαμπρή: Ηναψαν τας λαμπάδας κ' εξήλθον όλοι εις το ύπαιθρον ν' ακούσωσι την Ανάστασιν. Γλυκείαν και κατανυκτικήν Ανάστασιν εν μέσω των ανθούντων δένδρων, υπό ελαφράς αύρας σειομένων ευωδών θάμνων και των λευκών ανθέων της αγραμπελιάς, «neige odorante du printemps».

Οντως, «Η μαγεία του Παπαδιαμάντη». (Ελύτης, 1974)

*Χάρτμουτ Λέπιν

Αθήνα - Η γέννηση της Δημοκρατίας

μτφρ.: Κατερίνα Σέρβη

εικονογράφηση: Μίρκο Ράτκε

σειρά: Στα σταυροδρόμια της ιστορίας

εκδόσεις Πατάκη, σ. 50, 10,90 ευρώ

«Το πολίτευμά μας δεν έχει τίποτε να ζηλέψει από τους νόμους των άλλων· όχι μόνο δεν τους μιμούμαστε, αντίθετα, εμείς αποτελούμε παράδειγμα γι' αυτούς».

Θουκυδίδης, Ιστορίαι, Επιτάφιος του Περικλή, περίπου 400 π.Χ.

Δεν είναι ακριβώς γνωστό πότε πρωτοκατοικήθηκε η Αθήνα, χάνονται στον μύθο τα πρώτα ίχνη ζωής. Είναι βέβαιο όμως ότι προτού εμφανιστούν οι Ελληνες, την κατοίκησαν διάφορα βαρβαρικά φύλα, με ξεχωριστούς ανάμεσά τους τους Πελασγούς. Σ' αυτούς, υποστηρίζεται, πρέπει να αποδοθούν τα παλαιότερα τείχη της Ακρόπολης, τα γνωστά «Κυκλώπεια», πάμπολλα πανάρχαια ιερά και τα ονόματα των ποταμών και των βουνών της Αττικής, όπως λ.χ. Λυκαβηττός, Υμηττός, Ιλισός κ.ά. Στους σκοτεινούς, μακρινούς εκείνους χρόνους παρουσιάζεται αίφνης (στα μέσα της δεύτερης χιλιετίας) ο Κέκροπας, η πρώτη ιστορική μορφή της Αθήνας. Αυτός θεωρείται και ο ιδρυτής της. Οι διάδοχοί του συνέβαλαν στην πρόοδο της πόλης τους. Ως να φτάσει ο 5ος π.Χ. αιώνας και να εγκαθιδρυθεί η δημοκρατία.

Από το σημείο αυτό, το λαμπρό και μεγαλειώδες, ξεκινά το καλό αυτό βιβλίο, με το πλούσιο και άφθονο φωτογραφικό υλικό, με γκραβούρες και αναπαραστάσεις, με σκίτσα, χάρτες και σχεδιαγράμματα. Νωρίτερα η ιδέα τού να κυβερνά ο λαός, που λογιζόταν όχι και ιδιαίτερα ευφυής, θεωρούνταν παράλογη, ακόμη και εξωφρενική. «Και οι χωρικοί», διαβάζουμε, «με δυσβάσταχτα χρέη, δεν είχαν άλλη επιλογή εκτός να πουληθούν ως δούλοι, οι ίδιοι και οι οικογένειές τους. Ο Σόλωνας θέλησε να δώσει τέλος σε αυτή τη μορφή δουλείας και να πείσει τους ανθρώπους να νοιάζονται για το καλό του συνόλου». Ο Σόλωνας (π. 640 π.Χ - π. 561 π.Χ) έβαλε τέλος στη δουλεία λόγω χρεών. Κι έδωσε σε όλους το δικαίωμα να καταφεύγουν στη δικαιοσύνη· περιόρισε τη δύναμη των ισχυρών οικογενειών, ο μέγας μεταρρυθμιστής όρισε να συμμετέχουν στην Εκκλησία του Δήμου ακόμα και οι Θήτες, η τελευταία τάξη. Οι μεταρρυθμίσεις του θεμελίωσαν την αξιοκρατία και τη δημοκρατία.

Ωστόσο το βιβλίο δεν εξαντλείται στις μεταρρυθμίσεις, στους εξέχοντες άνδρες· μιλά για την τέχνη, για τις κατοικίες, για την αρχιτεκτονική των ναών, τα συμπόσια, τις ταφικές πομπές, τα ταξίδια των αριστοκρατών, τις επαφές τους, τις ενδυμασίες, την παιδεία. Για την τροφή ακόμη, για τον εξοστρακισμό, για τους Πέρσες και για τη νικηφόρα μάχη του Μαραθώνα, για τον Θεμιστοκλή και τον Δίκαιο Αριστείδη, για τα δικαστήρια και τους κρατούμενους, για τις ανάγκες μιας οικογένειας. Για την αντίπαλο Σπάρτη. Για τους αγώνες και την καθημερινότητα, τους ηθοποιούς και την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, για τους υπέροχους δραματουργούς και τον κόσμο των γυναικών στην ανδροκρατούμενη, ομολογουμένως, κοινωνία. Περικλής και Πλάτωνας, Σωκράτης, σοφιστές, το θέατρο, ο Αριστοφάνης - η μακεδονική κυριαρχία. Μα και η επίγνωση της ελευθερίας· πνευματικής και πολιτικής.

Ο αναγνώστης θα κατάλαβε και από τα ολιγοστά και άριστα τεκμηριωμένα στα οποία αναφερθήκαμε, ότι πρόκειται για έργο άξιο να διαβαστεί και από τους μεγαλύτερους. Ο συγγραφέας του, Χάρτμουτ Λέπιν (Hartmut Leppin), καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε, Γερμανός, γενν. το 1963, σπούδασε Ιστορία και Κλασική Φιλολογία στα Πανεπιστήμια της Ρώμης, της Χαϊλδεβέργης, της Παβίας. Σημαντικό είναι το έργο του «Θεοδόσιος ο Μέγας».

*Πιερ Λορί

Το βιβλίο που πετάει

μτφρ.: Μαρίζα Ντεκάστρο

εικονογράφηση: Ρεμπέκα Ντοτρεμέρ

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 32, 12 ευρώ

«Υπάρχουν πολλά βιβλία στις βιβλιοθήκες, στα σπίτια, ακόμα και στα δωμάτια των παιδιών. Οταν τα ανοίγουμε είναι σαν να ανοίγουμε ένα παράθυρο. Οχι αληθινό! Είναι σαν ένα παράθυρο που ανοίγει μέσα στο κεφάλι μας και μας οδηγεί στο όνειρο. Τα βιβλία κάθονται εκεί, προστατευμένα στη ζεστούλα...» ξεκινά ο Πιερ Λορί το όμορφο παραμύθι του για να μας πει, εν συνεχεία, ότι ένα βιβλιαράκι δυστύχησε. Επεσε, δηλαδή, από τη σάκα της Μαριάννας. Βροχή και αέρας και το βιβλίο κείται στη λάσπη και στα νερά. Μα έχει στο εξώφυλλό του ζωγραφισμένο έναν χρυσό, ολόλαμπρο ήλιο, πρόκληση για την πανέμορφη κλέφτρα κίσσα που κουρνιάζει με τα παιδάκια της στο δέντρο και που, όπως ξέρουμε, ορμά σε ό,τι λαμποκοπά. Μ' ένα φτεροκόπημα κατεβαίνει, το αρπάζει, δεν βλέπει τις σταγόνες της βροχής που ποτίζουν το βιβλίο κι έπειτα κυλούν σαν δάκρυα από τις σελίδες, παρά το κουβαλά στα παιδιά της που ανοίγουν τα μικρά στόματα θεωρώντας το φαγητό. Μα εκείνα το χτυπούν με τα ράμφη τους, τοκ - τοκ - τοκ. Πονά το βιβλίο; Πώς δεν πονά, μα παρηγοριέται με τον ήλιο που φάνηκε ξανά και αρχινά να του στεγνώνει, με τη βοήθεια του αέρα, τις σελίδες.

Το βιβλίο μιλά για τον νεαρό Ικαρο που 'θελε φτερά και τα απέκτησε, μα ήταν κολλημένα στους ώμους του με κερί που ο ήλιος το έλιωσε σαν τον πλησίασε, παρακούοντας τη συμβουλή του πατέρα του, και -κρίμα- ο νέος βυθίστηκε στη θάλασσα. Τα πουλιά κοιτούν το βιβλίο έκπληκτα, θέλουν να πετάξουν, αλλά φοβούνται, είναι μικρά. Μα το βιβλίο: «Ελάτε να παίξουμε», φωνάζει στα πουλιά και πετά με τον αέρα· μαζί του και τα πουλιά. Στην αρχή δειλά, έπειτα ξετρελαμένα. Παίζουν. Και ούτε που περίμεναν ότι θα απαντηθούν με το αερόστατο που οδηγεί ένας καλόκαρδος ασπρομάλλης. «Ο Ικαρος» σκέφτεται το βιβλίο. «Γέρασε, αλλά κατάφερε να πετάξει!» Ο... Ικαρος παίρνει στα χέρια του το βιβλίο. Το ανοίγει. «Α, γράφει ένα όνομα: Μαριάννα. Αν μπορούσα να της το επιστρέψω...» μονολογεί.

Απίθανο; Αδύνατο; Μήπως τη γνώριζε; Ούτε τον τόπο της δεν ήξερε. Μα γιατί υπάρχουν τα θαύματα και η ανοιχτή καρδιά; Κι επιτέλους, γιατί υπάρχουν τα βιβλία... Εδώ κατορθώνεις το ακατόρθωτο, κατακτάς το ακαταμάχητο και κατανοείς το ακατανόητο.

«Το μικρό βιβλίο θα ήθελε να συνεχίσει να πετάει, όμως αυτή τη φορά ο αέρας το κρατά στην αγκαλιά του και το οδηγεί μαλακά στα χέρια της Μαριάννας».

Η δύναμη του βιβλίου, εδώ. Και η ισχύς της φαντασίας.

Πολύ ωραίο. Το λαμπρύνουν οι ζωγραφιές της γνωστής Ρεμπέκας Ντοτρεμέρ (Γαλλία, 1971), της οποίας τα βιβλία Ο ερωτευμένος, Πριγκίπισσες άγνωστες και ξεχασμένες και Σιρανό κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, ομοίως.

*Εύη Πίνη

Μικροί Οδηγοί Μουσείων

Εκπαιδευτική περιήγηση με δραστηριότητες και παιχνίδια

παιδαγωγική επιμέλεια: Καλλιόπη Κύρδη

εικονογράφηση: Στ. Μπονάτσος, Γ. Νταλαγιώργου, Ι. Σαρσάκης

εκδόσεις Παπαδόπουλος, σελ. 30 έως 37, έγχρωμες, 6,50 ευρώ , έως 6,80 ευρώ έκαστος οδηγός

«Η Αριάδνη αφηγείται ιστορίες από την κυκλαδική εποχή στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο».«Με τη Γλαύκη στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας».

«Ο Ικαρος αφηγείται ιστορίες για αγάλματα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο»

«Ο Αργος αφηγείται ιστορίες από τη μυκηναϊκή εποχή στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο».

Η αρχαιολόγος Εύη Πίνη ορισμένως έχει βοηθήσει πολύ τα παιδιά μέσα από τα βιβλία της στην κατανόηση του παρελθόντος· άλλωστε τα πεζογραφήματά της είναι και ενδιαφέροντα και ευχάριστα. Στις ιστορίες της, όλες με πρόσωπα αξιοπρόσεκτα, που βιώνουν αναπάντεχα περιστατικά, ανακαλούνται και αναπαρίστανται εντελώς φυσικά συνήθειες, ιδέες, κοινωνίες και τόποι της αρχαιότητας (σημείωμά μας της 20.11.2009).

Τώρα συνεργάστηκε με την Καλλιόπη Κύρδη, υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αθηνών, και μας παρέδωσαν μια σειρά εξαιρετικά χρήσιμων αλλά και πολύ ελκυστικών οδηγών μουσείων, όπου η γνώση και η πληροφόρηση συνδυάζονται με τη δημιουργία και τη συμμετοχή των νεαρών επισκεπτών, γεγονός που τους καθιστά οδηγούς όλο ζωντάνια και εφευρετικότητα. Σ' αυτούς το παιδί διαρκώς καλείται να κάνει υποθέσεις, να παρατηρεί, να βγάζει συμπεράσματα, να παίζει, να ζωγραφίζει (όπως και όσο μπορεί, βέβαια) αντικείμενα, ελλείποντα τεμάχια ή μέλη, να χρωματίζει, να συγκεντρώνεται, να εξερευνά, και μέσα από ευχάριστες διαδικασίες να μαθαίνει. Και, επίσης, να μην ξεχνά, καθώς η δράση βοηθά τη μνήμη. Και η ικανοποίηση ακόμη. «Ενας αρχαιολογικός χώρος, ένα μνημείο ή ένα μουσείο είναι μια μαγική πύλη από όπου μπορεί κανείς να ξεκινήσει ένα μαγευτικό ταξίδι στο παρελθόν, αλλά, όπως κάθε πύλη, χρειάζεται ένα κλειδί για να ανοίξει...». Οντως τα βιβλία τους είναι σαν κλειδιά· αλλά από εκείνα τα παλιά και μαγικά που ανοίγουν θύρες βαριές και περίτεχνες που οδηγούν στον Χρόνο, στον Ανθρωπο και στα δημιουργήματά τους στην περιπέτεια της ζωής.

Τα βιβλία απευθύνονται (εκτός από τα παιδιά βέβαια) σε γονείς και εκπαιδευτικούς, που ίσως βρεθούν να συμπλέουν με τους νέους σ' αυτά τα ταξίδια. Μην έχοντας δε χώρο για να αναφερθούμε και στα τέσσερα, που όλα τους είναι το ίδιο αξιόλογα, θα κάνουμε λόγο για την «Αριάδνη» που αφηγείται ιστορίες από την κυκλαδική εποχή. Οπου η Αριάδνη είναι γάτα. «Γεννήθηκα στις Κυκλάδες, στη Νάξο, και έχασα την οικογένειά μου όταν ήμουν μωρό... Εκεί με ανακάλυψαν αρχαιολόγοι που είχαν έρθει για να κάνουν ανασκαφή και με υιοθέτησαν». Ετσι βρέθηκε η Αριάδνη από τη Νάξο στο μουσείο, το οποίο γνώρισε καλά· τις γνώσεις της αυτές τις μεταδίδει: Πώς μαγεύτηκαν οι Κυκλαδίτες από το μάρμαρο και το υπηρέτησαν για αιώνες, τι αντικείμενα, τι ανθρώπους, τι πουλιά έφταχναν με αυτό... Χώμα και νερό, φαντασία και επιδεξιότητα και δυνατή φωτιά. Ο πηλός. Ο πολιτισμός. Οι πλούσιες πόλεις, τα σπίτια, οι υπέροχες ζωγραφιές, τα πλοία, το ηφαίστειο και οι συνέπειές του...Τα αγγεία και οι αποκαλύψεις τους. Τα ταξίδια. Η κομψότητα των γυναικών, η καλαισθησία των πολιτών, η τέχνη της ψαρικής, η μεταλλουργία, ο αρπιστής, οι αδρές και απλές, μοντέρνες ακόμη και σήμερα γραμμές των μαρμάρινων αγαλμάτων... Συγκρατημένη στα λόγια της η Αριάδνη, μιλά με ωριμότητα γι' αυτό το ωραίο ταξίδι γνώσης και χαράς και προτείνει στα παιδιά παιχνίδια με λέξεις, παιχνίδια κατασκευών, αντιστοίχισης - α, τόσα τα περιμένουν σε αυτούς τους ωραίους οδηγούς.

*Κέιτ Φάιφερ

Η μαμά μου προσπαθεί να μου καταστρέψει τη ζωή

μτφρ.: Ρένα Ρώσση- Ζαΐρη

εικονογράφηση: Νταϊάν Γκουντ

Χιουμοριστικό και τρυφερό. Ευφυέστατο το βιβλίο της γνωστής αμερικανίδας συγγραφέως Κέιτ Φάιφερ. Αλλο τόσο όμως μας άρεσε και η εικονογράφηση της Νταϊάν Γκουντ από τη Νέα Υόρκη. Νέες, φρέσκιες φωνές στο παιδικό βιβλίο.

«Αυτή είναι η μαμά μου. Μοιάζει καλή μαμά. Ετσι δεν είναι;» αρχίζει τις συστάσεις η μικρούλα πρωταγωνίστρια με την αλογοουρά, σηκώνοντας το λεπτό χεράκι προς τη νεαρή μητέρα της. «Κάνει τους ανθρώπους να χαμογελούν... Τους πηγαίνει όπου χρειάζεται να πάνε... Οταν χτυπάνε, τους φιλάει για να τους περάσει... Και βοηθάει τους ανθρώπους να κοιμηθούν όταν δεν τους πιάνει ο ύπνος». Βέβαια «οι άνθρωποι» είναι αυτοπροσώπως η μικρούλα. Και συνεχίζει: «Αλλά αφού η μαμά μου είναι τόσο καλή, γιατί προσπαθεί να μου καταστρέψει τη ζωή;». Σηκώνει απελπισμένη τα χέρια και εκθέτει τους τρόπους με τους οποίους η μαμά προσπαθεί να την καταστρέψει: «Με φιλάει μπροστά στους φίλους μου... Εμφανίζεται στο σχολείο μου την ώρα του μαθήματος... Μιλάει πολύ δυνατά... Δεν με αφήνει να τρώω ό,τι μου αρέσει... Ανησυχεί με το παραμικρό...». Γι' αυτό: «Αποφάσισα να τη σταματήσω, πριν καταφέρει να καταστρέψει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή μου. Ετσι κατάστρωσα ένα σχέδιο».

Ενα τόσο αφελές και συγχρόνως γεμάτο παιδιάστικη πονηριά αστείο σχέδιο, το οποίο περιλαμβάνει και τον μπαμπά της, που κι αυτός προσπαθεί να της καταστρέψει τη ζωή. «Οπότε και ο μπαμπάς και η μαμά μου θα κλειστούν στη φυλακή και η ζωή μου θα είναι... Υπέροχη. ΜΟΝΟ που...»

Α, εδώ αρχίζουν οι δισταγμοί και οι φόβοι. Και οι μετανιωμοί. Και μια απέραντη μελλοντική μοναξιά, πείνα και τρόμος. «Αν οι γονείς μου είναι στη φυλακή, η ζωή μου θα καταστραφεί». Ετσι το κοριτσάκι σηκώνεται μες στη νύχτα: «Μαμά! Μπαμπά! Σας αγαπώ!»

Για προσχολική μάλλον ηλικία - μα και για τις μαμάδες· δεν θα γελάσουν μόνο, θα σκεφτούν...

Ε.Σ.

*Ingo Siegner

Ο μικρός δράκος Καρύδας και οι άγριοι πειρατές

απόδοση: Μαρία Αγγελίδου

επιμέλεια-διόρθωση κειμένου: Νέστορας Χούνος

εκδ. Αερόστατο, σ. 69, 13 ευρώ

Ο Δράκος Καρύδας είναι από τους αγαπημένους ήρωες των μικρών αναγνωστών. Ο Ingo Siegner έχει καταφέρει να μπει στις καρδιές των παιδιών και κάθε του παραμύθι είναι μια όμορφη περιπέτεια. Το 2003 τιμήθηκε με το βραβείο παιδικής λογοτεχνίας Μπαντ Ιμπουργκερ.

*Λεία Χατζοπούλου-Καραβία

Πότε θα φανεί η Φανή

εικόνες: Ακης Μελάχρης

εκδ. Αγκυρα, σ. 119, 8,90 ευρώ

Η Λεία Χατζοπούλου-Καραβία γράφει μια παιδική ιστορία, αλλά πρωταγωνιστές δεν είναι τα παιδιά. Είναι η γλώσσα. Η σωστή χρήση το ζητούμενο και ο κεντρικός άξονας του συγγραφικού έργου. Το βιβλίο αποσκοπεί στη γλωσσική ευαισθητοποίηση των παιδιών.

Η Φανή είναι ένα ατίθασο κορίτσι που σχεδιάζει τη «μεγάλη απόδραση» από το σπίτι της, γιατί πιστεύει ότι οι γονείς ξεχωρίζουν τον αδελφό της. Δίπλα της στέκει η καλύτερη φίλη της, η Λεία, που υποφέρει από τα πειράγματα για τα ομόηχα του ονόματός της (λεία των θηρίων, λεία επιφάνεια κ.ά.) και προσπαθεί να αμυνθεί βρίσκοντας ανάλογες απαντήσεις για όσους την κοροϊδεύουν. Σε όλη τη διάρκεια της υπόθεσης ομόηχες λέξεις γίνονται αφορμή για μια σειρά αστείες παρανοήσεις μέσα στην τάξη κι έξω απ' αυτήν. Το καλό τέλος εξαρτάται κι αυτό από τη λύση ενός γρίφου με ομόηχα.

*Brian Wildsmith

Μια πασχαλινή ιστορία

εικονογράφηση: Brian Wildsmith

μτφρ.: Γιάννα Σκαρβέλη

εκδ. Καλειδοσκόπιο, 10 ευρώ

Η θαυμαστή ιστορία των Παθών του Ιησού και της Ανάστασής του, όπως την είδε το γαϊδουράκι που Τον κουβάλησε στη ράχη του ώς τα Ιεροσόλυμα. Παρακολουθεί τον Μυστικό Δείπνο, βλέπει τον Ιησού να οδηγείται στον Πιλάτο, είναι εκεί όταν ο Ιησούς σταυρώνεται και συμμετέχει στη χαρά που φέρνει η Ανάστασή του. Κάθε Πάσχα, που ξαναθυμόμαστε αυτά τα γεγονότα, η μαγευτική νέα εκδοχή του Brian Wildsmith είναι ο ιδανικός τρόπος για να διηγηθούμε στα παιδιά τι έγινε από την Κυριακή των Βαΐων ώς την Ανάληψη του Χριστού.

*James Mitchell

Η πρώτη μου μαγειρική

Υγιεινές και διασκεδαστικές συνταγές για παιδιά

εκδ. Ψυχογιός, σ. 64, 11 ευρώ

Η μαγειρική είναι τέχνη για τους μεγάλους, διασκέδαση για τους μικρούς. Φρούτα, λαχανικά, κρέας, ψωμί γίνονται η καλύτερη παρέα για παιδιά που θέλουν να δημιουργήσουν στην κουζίνα. Το συγκεκριμένο βιβλίο παρουσιάζει συνταγές με χαρωπά υλικά. Η έκδοση συνοδεύεται με δώρο ξύλινη κουτάλα. Πάρτε την και αρχίστε το παιχνίδι.

*Πάσχα με τα ζωάκια

Τα προβατάκια γιορτάζουν το Πάσχα

Τα κοτοπουλάκια γιορτάζουν το Πάσχα

Τα παπάκια γιορτάζουν το Πάσχα

Τα λαγουδάκια γιορτάζουν το Πάσχα

εκδ. Ψυχογιός, σ. 10, 5,50 ευρώ

Το Πάσχα ανήκει στα παιδιά και στα ζώα. Η σειρά «Πάσχα με τα ζωάκια» αφορούν λαγουδάκια, παπάκια, προβατάκια και κοτοπουλάκια. Γιορτάζουν σαν παιδάκια. Τηρούν τα έθιμα και τις παραδόσεις. Το θρησκευτικό συναίσθημα υπάρχει παντού. Τέσσερις παραμυθένιες, πασχαλινές ιστορίες.

*Uli Geibler

Ολοι είμαστε μικροί ήρωες

εικονογράφηση: Gunther Jakobs

μτφρ.: Ευαγγελία Γεωργούλα

εκδ. Κονιδάρη-Αερόστατο, σ. 28, 12 ευρώ

Οι διαστάσεις υπάρχουν πριν από εμάς. Ο χώρος ακολούθησε τον χρόνο και μετά οι άνθρωποι. Οι κάτοικοι του πλανήτη βρήκαν το «μικρό» και το «μεγάλο». Το παραμύθι «Ολοι είμαστε μικροί ήρωες» μας διδάσκει ότι το μέγεθος δεν συμβαδίζει με το αποτέλεσμα. Με αυτό που μπορούμε να καταφέρουμε. Να, η υπόθεση και η απόδειξη. Το σαλιγκάρι νευριάζει επειδή προχωράει αργά. Το ποντικάκι δεν θέλει να μένει για πάντα στην αφάνεια και ο ασβός ντρέπεται για την άσχημη μυρωδιά του. Ολα τα ζώα αισθάνονται μικρά και ανήμπορα και θα ήθελαν πολύ να ήταν δυνατότερα, ομορφότερα και πιο τολμηρά. Ευτυχώς, ο γιατρός Συμπαθητικός στέκει πάντα στο πλευρό τους. «Δεν παίζει ρόλο το μπόι ή η δύναμη, αλλά το τι μπορεί να καταφέρει ο καθένας», τα εμψυχώνει. Τα ζωάκια παίρνουν θάρρος και σύντομα διαπιστώνουν: «Χο, χο, είμαστε όλοι μας μικροί ήρωες».

*Ανθούλα Αθανασιάδου

Το μαγικό κουκλόσπιτο

εικόνες: Λιάνα Δενεζάκη

εκδ. Αγκυρα, σ. 32, 12,90 ευρώ

Τα παιδιά θέλουν δώρα. Κάθετι υλικό, πολύχρωμο, ικανοποιεί την ανάγκη τους για παιχνίδι, διασκέδαση. Τα μάτια βλέπουν και ζητούν. Οι γονείς προσπαθούν να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες τους. Υπάρχουν, όμως, και δώρα που διαλέγει η ψυχή. Αυτό δεν το ξέρουν τα κοριτσάκια και τα αγοράκια. Το νιώθουν, το αισθάνονται όμως. Η αγάπη τους θέλουν να διαχέεται στην οικογένεια και στα πρόσωπα που λατρεύουν.

Η Ελλη παίρνει ένα καταπληκτικό δώρο στα γενέθλιά της, ένα κουκλόσπιτο. Μαζί με την ωραία έκπληξη, όμως, της έρχεται και μια στενοχώρια που έχει να κάνει με μια διαφωνία ανάμεσα στους γονείς. Η ευχή που κάνει, να γίνει μικροσκοπική και αόρατη, πιάνει. Αρχίζει να ζει μέσα στο κουκλόσπιτο, όπου της δίνεται η ευκαιρία να μάθει πολλά για τον εαυτό της και τους γονείς της και να καταλάβει πόσο την αγαπούν.

*Dugald Α. Steer, Clint Twist

Μυθολογία-Εγχειρίδιο

εικονογράφηση: Nick Harris, James Kay, Ian Miller, Nicki Palin, David Wyatt, Helen Ward

εκδ. Πατάκη, σ. 88, 12,90 ευρώ

Η ελληνική μυθολογία είναι συναρπαστική και της αρμόζει ένας εξίσου συναρπαστικός τρόπος αφήγησης, μάθησης. Το «Μυθολογία-Εγχειρίδιο» είναι ακριβώς αυτό. Γνώσεις γραμμένες με τρόπο μυθιστορηματικό και άριστη εικονογράφηση.

*Φαίδων Πατρικαλάκις

Η ζωγραφική της μουσικής και η μουσική της ζωγραφικής

εκδ. Μανδραγόρας, σ. 158, 10,45 ευρώ

Οι τέχνες δεν κινούνται σε παράλληλους δρόμους. Υπάρχει κάτι που τις ενώνει, κι αυτό είναι το συναίσθημα. Εκεί είναι η πηγή που αντλεί το μυαλό και μετουσιώνει σε έργο η έμπνευση. Ο Φαίδων Πατρικαλάκις μας δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, μιλώντας για τη συμπόρευση μουσικής και ζωγραφικής. Το πιο αρμονικό ζευγάρωμα, όπως όταν δύο πουλιά πετούν συγχρόνως το ένα πίσω από το άλλο.

*Joanna Haynes

Τα παιδιά ως φιλόσοφοι

Μάθηση μέσω έρευνας και διαλόγου στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

πρόλογος-μετάφραση: Γιάννης Τζαβάρας

εκδ. Μεταίχμιο, σ. 272, 22 ευρώ

Η έννοια της φιλοσοφίας έχει παρεξηγηθεί έως χλευαστεί. Κάποιοι θεωρούν ότι πρέπει να περιχαρακωθεί και να μείνει για λίγους. Η Joanna Haynes δεν ενστερνίζεται κάτι τέτοιο. Το βιβλίο εντάσσεται στο κίνημα «Φιλοσοφία για παιδιά», που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και υποστηρίζει ότι μπορεί να ασκείται και από μη αναμενόμενες ηλικίες, 4-12 ετών.

*Γαλάτεια Γρηγοριάδου-Σουρέλη

Πάσχα, Κυρίου Πάσχα

εικονογράφηση: Πέγκυ Φούρκα

εκδ. Ψυχογιός, σ. 56, 6 ευρώ

Η Γαλάτεια Γρηγοριάδου-Σουρέλη διηγείται στιγμές που άλλαξαν την ανθρώπινη ιστορία. Με γλαφυρό τρόπο παρουσιάζει τα γεγονότα που δεν άφησαν κανέναν ασυγκίνητο, από τη στιγμή που ο Ιησούς έφτασε στην Ιερουσαλήμ μέχρι την Ανάστασή του.

*Hendrik Jonas

Τα τρία μικρά λαγουδάκια

Ο Τζόνι, ο Φλιπς και ο Καρότος

εικονογράφηση: Hendrik Jonas

εκδόσεις Αερόστατο, σ. 20, 11,86 ευρώ

Τα τρία λαγουδάκια, ο Τζόνι, ο Φλιπς και ο μικρός Καρότος, δεν έχουν ιδέα τι είναι Πάσχα. Και τώρα, τους ζητάνε να βάψουν αβγά και να τα μοιράσουν. Δυστυχώς, φέτος υπάρχει έλλειψη λαγών και πρέπει να βάλουν όλοι ένα χεράκι. Ευτυχώς, όμως, οι τρεις τους είναι μια αχτύπητη παρέα και ξέρουν πώς να βοηθούν ο ένας τον άλλον. Ετσι, στρώνονται στη δουλειά και η επιχείρηση «πασχαλινά αβγά» αρχίζει. Θα τα καταφέρουν;

*Η Αγία Γραφή

Παλαιά και Καινή Διαθήκη

μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα

εκδόσεις Ελληνική Βιβλική Εταιρία, σ. 1.975, 17 ευρώ

Η Αγία Γραφή είναι το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε από τον εφευρέτη της τυπογραφίας Γουτεμβέργιο τον 15ο αιώνα. Είναι το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο κι έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 1.600 γλώσσες και διαλέκτους. Τι το ιδιαίτερο έχει η παρούσα έκδοση; Η συγκεκριμένη προσπάθεια επιβεβαιώνει τη δύναμη της εξέλιξης και την αρμονική σχέση θρησκείας και επιστήμης. Ο υπότιτλος αναφέρει: «Μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα». Μετάφραση στη δημοτική. Οσο κι αν φαντάζει ανούσιο σε κάποιους, μόνο τέτοιο δεν είναι. Σίγουρα, δεν θα χανόταν η δύναμη και η σημασία της αν διατηρούνταν ως έχει. Είναι βέβαιο, όμως, ότι με την κίνηση αυτή απέκτησε μεγαλύτερη αξία. Οχι γιατί προστέθηκε κάτι. Προς Θεού. Αυτό θα ήταν βλασφημία. Η βελτίωση αφορά τη μείωση του χάσματος ανάμεσα στον Λόγο Του και τους αναγκασμένους σε εξορία πιστούς. Εξορία από τη βαθύτερη κατανόηση και ασπασμό των όσων έδωσε σε όλους ο Θεός. Η αποστασιοποίηση δεν έχει να κάνει με την ελλιπή εκπαίδευση ή τη στρέβλωση από κάποιους των θεϊκών μηνυμάτων. Οσοι μένουν μακριά από την Αγία Γραφή και την Εκκλησία το κάνουν και για λόγους μη κατανόησης. Κυριολεκτικά. Η αφοσίωση και η πίστη αρκούν για την αιώνια συμπόρευση, αλλά πάντα υπάρχει η περιέργεια. Τι ακριβώς μας αναφέρουν οι γραφές; Τι είναι αυτό που μας καθηλώνει στον θρησκευτικό λόγο; Τι είναι αυτό που μας συγκλονίζει; Οι λέξεις αποκτούν μεγαλύτερη δύναμη και εισχωρούν με μεγαλύτερη ένταση στον ψυχισμό του ανθρώπου. Οπως αναφέρεται στο μεταφρασμένο «Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον» (σελ. 128): «Απ' όλα πριν υπήρχε ο Λόγος κι ο Λόγος ήτανε με τον Θεό».

Η μετάφραση της Παλαιάς Διαθήκης αποτελεί καρπό επίπονης προσπάθειας, της οποίας τα θεμέλια έθεσε ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντής της Αποστολικής Διακονίας Βασίλειος Βέλλας. Για τη συνέχιση του έργου συγκροτήθηκε μεταφραστική ομάδα αποτελούμενη από τους καθηγητές Πανεπιστημίου Η. Οικονόμου, Ν. Ολυμπίου, Ν. Παπαδόπουλο, Π. Σιμωτά, Β. Τσάκωνα. Η Βιβλική Εταιρία έδωσε προτεραιότητα στη μετάφραση της Καινής Διαθήκης. Υπήρξε όμως ανάγκη και για τα δύο. Ετσι η τελική φάση ανατέθηκε στους καθηγητές Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης Β. Τσάκωνα, Μ. Κωνσταντίνου. Το ύφος των κειμένων επιμελήθηκε η φιλόλογος-λογοτέχνης Καίτη Χιωτέλλη.

*Κρήτη 1898-1899

Φωτογραφικές μαρτυρίες από το προσωπικό λεύκωμα του πρίγκιπα Γεωργίου

εισαγωγικά κείμενα: Χάρης Γιακουμής, Γιάννης Κοκκινάκης

έρευνα-τεκμηρίωση: Ειρήνη Λυδάκη

φωτογράφιση: Περικλής Διαμαντόπουλος

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σ. 336, 60 ευρώ

Οι φωτογραφίες που παρουσιάζονται προέρχονται από το προσωπικό λεύκωμα του πρίγκιπα Γεώργιου, πρώτου ύπατου αρμοστή της Κρήτης κατά την περίοδο της αυτονομίας της (1898-1913). Το φωτογραφικό υλικό καλύπτει τρεις τομείς. Τον δημόσιο βίο, τον ιδιωτικό και το τοπίο. Οι λήψεις προβάλλουν δραστηριότητες της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής του Γεώργιου στην Κρήτη κατά τους πρώτους μήνες της θητείας του. Ο φωτογραφικός φακός του Περικλή Διαμαντόπουλου, αλλά και του πρίγκιπα ή ατόμων της ακολουθίας του, αποτυπώνει στιγμές που διαμόρφωσαν το κοινωνικό-πολιτικό σκηνικό του νησιού εκείνη την εποχή. Φωτίζεται ο ρόλος που διαδραμάτισε ο Γεώργιος αμέσως μετά τη λήξη της μακρόχρονης οθωμανικής κυριαρχίας. Συνάμα, διασώζεται η φυσιογνωμία του τόπου και των κατοίκων του, οι οποίοι έβλεπαν τον ύπατο αρμοστή ως σύμβολο μιας μεταβατικής περιόδου που ήλπιζαν ότι σύντομα θα έφτανε στο τέλος της με την προσάρτηση της Κρήτης στο ελληνικό κράτος. Οι εικόνες είναι καθαρές σε νόημα και ομορφιά. Παράλληλα, κάθε λεζάντα είναι μεταφρασμένη στα αγγλικά και γαλλικά. Οι φωτογραφίες παρατίθενται κατά χρονολογική σειρά. Στα υπομνήματα αναγράφονται ο τόπος, η χρονολογία, τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα μνημεία, όπου ήταν δυνατόν να προσδιοριστούν με ασφάλεια.

*Steven Runciman

Η μεγάλη Εκκλησία εν αιχμαλωσία

Μια μελέτη για το Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως. Από την παραμονή της άλωσης της Πόλης

μέχρι και την Επανάσταση του 1821

μτφρ.: Πολυξένη Αντωνοπούλου

εκδόσεις Γκοβόστη, σ. 512, 29 ευρώ

Η Επανάσταση του 1821 έχει σημαδέψει την ιστορία της χώρας μας. Δικαιωματικά, αφού τερμάτισε την περίοδο σκλαβιάς της Ελλάδας. Ο ρόλος της Εκκλησίας υπήρξε σημαντικός. Εκτοτε, σημάδεψε την πορεία του ελληνικού κράτους και συνεχίζει να επηρεάζει τη λειτουργία του. Κάτι που λείπει από τη θρησκευτική-εκκλησιαστική βιβλιογραφία, είναι το πώς δρούσε, ζούσε, η ελληνική Εκκλησία επί οθωμανικής κυριαρχίας. Η προσπάθεια του Steven Runciman στοχεύει εκεί. Την περίοδο εκείνη, ο Ελληνισμός επέζησε τρεφόμενος κι από την Εκκλησία. Οι Ελληνες ήλπιζαν και έκαναν σχέδια για την ημέρα που θα ανακτούσαν την ελευθερία τους. Οι Τούρκοι, θέλοντας να ελέγχουν απολύτως τους υπόδουλους λαούς, επέλεγαν αυστηρούς τρόπους να κρατούν υποταγμένους τους κατακτηθέντες. Ωστόσο, υπήρξαν κατακτητές, όπως ο σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, που ο λαός του τον ονόμασε Νομοθέτη, ή οι Μεγάλοι Βεζίρηδες, οι οποίοι ήταν με συνέπεια δίκαιοι και φιλικοί απέναντι στους Ελληνες. Ο περίφημος σουλτάνος Μωάμεθ ο Πορθητής περηφανευόταν να αποκαλεί τον εαυτό του αυτοκράτορα των Ελλήνων καθώς και των Τούρκων. Στο επίπεδο των πιο χαμηλών κοινωνικών τάξεων, οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο έθνη ήταν συχνά αληθινά φιλικές. Εάν απορρίψουμε τους Ελληνες ως ανέντιμους και τους Τούρκους ως άγριους, πέφτουμε στο κενό. Παρομοίως δεν πρέπει να επιτρέπουμε τα αισθήματά μας υπέρ ή εναντίον της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να επηρεάζουν την αντικειμενικότητά μας. Ο ιστορικός έχει τις προσωπικές του προτιμήσεις και συμπάθειες, αλλά η πολυμάθεια δεν έχει ως αποτέλεσμα την κατανόηση του θέματος, εκτός εάν τη χειριστεί κανείς με ανοχή και χωρίς προκαταλήψεις. Οι ίδιοι οι Ελληνες, συνεχίζει στον πρόλογο ο συγγραφέας, παρουσιάζουν την τάση να μην ασχολούνται με την ιστορία των προγόνων τους επί Τουρκοκρατίας. Σφάλλουν, επειδή φέρει μαρτυρίες για το θάρρος και την ακατανίκητη ζωτικότητα του Ελληνισμού, καθώς και την πνευματική δύναμη της Αγίας Ορθόδοξης Εκκλησίας.

*Ντενί Γκετζ

Το θεώρημα του παπαγάλου

μτφρ.: Τεύκρος Μιχαηλίδης

εκδόσεις Κέδρος, σ. 720, 24 ευρώ

Το μυθιστόρημα του Ντενί Γκετζ, που ενθουσίασε κριτικούς και χιλιάδες αναγνώστες σε δεκάδες χώρες, είναι μια γοητευτική λογοτεχνική περιπλάνηση στον μαγικό κόσμο της ιστορίας των Μαθηματικών. Ενα ταξίδι μύησης στη σκέψη του Ευκλείδη, του Φερμά, του Οϊλερ, του Γκόλντμπαχ και άλλων κορυφαίων μαθηματικών. Μια αναδρομή στα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετώπισε η επιστήμη τους στη διάρκεια των αιώνων.

*Γιάγκος Οικονομίδης

Διπλωματικές ιστορίες

εκδόσεις Gema, σ. 239, 20 ευρώ

Το βιβλίο αυτό αποτελείται από μερικές ιστορίες διαφόρων συμβάντων που έζησε τα τελευταία χρόνια ο διπλωμάτης Γιάγκος Οικονομίδης. Στην πρώτη του συγγραφική προσπάθεια επιλέγει να μιλήσει για τα καλά του επαγγέλματος. Τα πλεονεκτήματα. Διηγείται μερικά όμορφα περιστατικά στα οποία συμμετείχε, σε διάφορες χώρες και ηπείρους, και τα οποία έμειναν στη μνήμη του, είτε για την εύθυμη πλευρά τους είτε για τις ιδιαιτερότητές τους. Από τα ανάκτορα του Μπάκιγχαμ και τη βασίλισσα Ελισάβετ, στο εξωτικό παλάτι του τελευταίου βασιλιά του Νεπάλ και από τις ζούγκλες της νοτιότερης Αφρικής μέχρι τη μαγική Ινδία. Ο πρέσβης μάς ξεναγεί σε έναν παράξενο διαφορετικό κόσμο. Το βροχερό Λονδίνο, τα έλη του ποταμού Οκαβάνγκο, οι εκδηλώσεις του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, η επίσκεψη του Νέλσον Μαντέλα στην Αθήνα και οι καταρράκτες της Βικτώριας, είναι λίγες από τις εντυπωσιακές εικόνες που παρουσιάζονται στο βιβλίο. Καθόλου διπλωματικά, βλέπουμε το ανθρώπινο πρόσωπο ατόμων που έχουν μάθει να το κρύβουν.

*Tim Hopgood

Ολοι μαζί στον μπλε καναπέ

εικονογράφηση: Tim Hopgood

εκδόσεις Καλειδοσκόπιο, σ. 28, 12,80 ευρώ

Τα παιδικά βιβλία μπορεί να ανήκουν, τα περισσότερα, στην κατηγορία των παραμυθιών, ωστόσο βάζουν και την πραγματικότητα στην ιστορία. Μάλιστα, γίνεται το συγγραφικό πλαίσιο για την ανάπτυξη του όποιου θέματος. Το Ολοι μαζί στον μπλε καναπέ κινείται σ' αυτόν τον άξονα. Το έπιπλο αποτελεί σημείο αναφοράς για κάθε οικογένεια. Οι αλλαγές στο κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον μετέφεραν το παιχνίδι των παιδιών μέσα. Η διασκέδαση και η ψυχαγωγία τους βιώνονται στους τέσσερις τοίχους. Το καθιστικό αποκτά μαγικές ιδιότητες στα μυαλά των μικρών και η ευτυχία μένει ζωντανή. Με τον νου τους η Τίνα και ο Κωστής βρίσκονται σε μπλε υποβρύχιο, σε ταξί, και ζουν απίστευτες περιπέτειες. Ο Tim Hopgood θίγει εμμέσως τη συρρίκνωση ανοιχτών χώρων παιχνιδιού και την προσαρμοστικότητα του παιδικού μυαλού. Ο μπλε καναπές είναι η παιδική χαρά και μπορεί να αλλάξει χρώμα ανά πάσα στιγμή.

*Τάσος Συμεωνίδης

Αποκάλυψη

εκδόσεις Γκοβόστη, σ. 352, 18 ευρώ

Μυθιστόρημα γεμάτο από αγωνιώδεις προβληματισμούς, αλλά και ευκαιρίες για γνώση, αφού με τρόπο απλό γίνονται κατανοητές βασικές έννοιες που αφορούν τη χριστιανική μας πίστη. Ο συγγραφέας με αγωνία και τρυφερότητα σκιαγραφεί τις φυσιογνωμίες των πρωταγωνιστών και τους διαφορετικούς χαρακτήρες του καθενός.

*Λυκ Μποσί

Ο Φρόυντ στο Μανχάταν

μτφρ.: Γιάννης Καυκιάς

εκδόσεις Καλέντης, σ.452, 19,09 ευρώ

Ενας πλούσιος και διάσημος αρχιτέκτονας βρίσκεται δολοφονημένος στο σπίτι του στο Μανχάταν. Μοναδική μάρτυρας του φόνου είναι η νεαρή και όμορφη κόρη του, η οποία όμως δεν είναι σε θέση να δώσει πληροφορίες στην αστυνομία, επειδή πάσχει από αμνησία. Την ίδια εποχή τυχαίνει να βρίσκεται στη Νέα Υόρκη ο γνωστός βιεννέζος ψυχίατρος Ζίγκμουντ Φρόυντ, μαζί με τον φίλο και μαθητή του Καρλ Γιουνγκ. Οι δύο ψυχίατροι θα κληθούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους εφαρμόζοντας στη νεαρή γυναίκα τη θεραπευτική μέθοδο της ψυχανάλυσης, και θα βρεθούν έτσι αντιμέτωποι με τη μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας τους: Να διεισδύσουν στην ψυχή ενός κατά συρροή δολοφόνου. Το βιβλίο στηρίζεται σ' ένα ιστορικό γεγονός: Το φθινόπωρο του 1909 ο Ζίγκμουντ Φρόιντ και ο Καρλ Γιουνγκ επισκέπτονται την Αμερική. Σκοπός τους είναι να δώσουν μια σειρά διαλέξεων στα αμερικανικά πανεπιστήμια, για να προωθήσουν την ιδέα της ψυχανάλυσης. Το μυθιστόρημα του γάλλου συγγραφέα Λυκ Μποσί κυκλοφόρησε το 2009 και σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία στη Γαλλία.

*Παυλίνα Νάσιουτζικ

Ο τρελός δρόμος του έρωτα

εκδόσεις Λιβάνη, σ. 382, 18 ευρώ

Η Δανάη, η μυστηριώδης ηρωίδα του βιβλίου Μαμάδες βορείων προαστίων επιστρέφει στην Αθήνα αποφασισμένη να ζήσει μια απλή ζωή. Ομως η μοίρα έχει διαφορετικά σχέδια γι' αυτήν. Ενας έρωτας-κλέφτης τής χτυπάει την πόρτα, έρωτας που θα σαρώσει τη ζωή της. Μια μαγευτική ιστορία αγάπης, που θα αιχμαλωτίσει την καρδιά κάθε αναγνώστη.

*Τζόνι Μπολ

Μαθημαγικά

Εξερευνήστε τα μυστήρια των αριθμών

απόδοση στα ελληνικά: Γεώργιος Ζαρρής, δρ Φυσικής

σχεδιαστές: Laura Roberts-Jensen, Sadie Thomas, Hedi Hunter, Clemence Monot, Lauren Rosier

εκδόσεις Polaris, σ. 93, 16,50 ευρώ

Με τη βοήθεια του Τζόνι Μπολ, πάρε κι εσύ μέρος σε μια διασκεδαστική και γεμάτη δράση περιπέτεια, καθώς θα διηγείται την ξεχωριστή ιστορία των Μαθηματικών, από τους αρχαίους σοφούς, έως τον κόσμο της σύγχρονης επιστήμης.

*Φωκίων Ορφανός

Ταξίδι χωρίς βήματα

Ρο(ζ)μάντζο για μεγάλα παιδιά

εικονογράφηση: Βασιλική Μπλούκου

εκδόσεις Κ.Μ. Ζαχαράκης, σ. 133, 13,58 ευρώ

Η ζωή είναι ένα ταξίδι και όπως όλα τα ταξίδια, έχει αρχή και τέλος. Αν μοναδική σου έννοια είναι να τρέξεις γρηγορότερα, μπορεί να φτάσεις πιο μακριά, αλλά θα έχεις χάσει την ομορφιά της διαδρομής. Ενα παραμύθι και για μεγάλους.

*Sass

The Long εκστρατεία

εκδόσεις Μέθεξις, σ. 16, 5 ευρώ

Η ιστορία μιας παρατεταμένης εκστρατείας, ένας κολάζ που γεννήθηκε από σκόρπια κομμάτια χαρτί και παρέμεινε σκορπισμένο ακόμη κι όταν ολοκληρώθηκε...

*Ιωάννα Ντακόλια

Η Αννα και το δώρο του φεγγαριού

εικονογράφηση: Εφη Λαδά

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί, σ. 32, 12,90 ευρώ

«Ο,τι αγαπάμε δεν πρέπει να το κρατάμε φυλακισμένο γιατί μαραζώνει». Το νόημα και το μήνυμα του παραμυθιού της Ιωάννας Ντακόλια. Σ' ένα κλουβί είμαστε όλοι. Χρυσό, ασημένιο, πλαστικό, δεν έχει σημασία. Η φυλάκιση δεν πρέπει να γίνει αυτοφυλάκιση. Το ταξίδι πρέπει να βρούμε, η επιστροφή είναι γνωστή.

*Μάνος Κοντολέων

Πολύτιμα δώρα

εικονογράφηση: Ρίτσα Τσιμόχοβα

εκδόσεις Πατάκη, σ. 30, 14,70 ευρώ

Υπάρχουν κάποιες πέτρες που τις λένε πολύτιμες: Τα διαμάντια, τα μαργαριτάρια, τα σμαράγδια. Είναι πολύτιμες γιατί είναι όμορφες, μα και σπάνιες. Ομορφα είναι και κάποια συναισθήματα. Σαν της αγάπης και του έρωτα. Και υπάρχουν παραμύθια που μιλάνε γι' αυτά.

*Νίκος Κ. Σακελλαρόπουλος

Το μαύρο μάμπα

εκδόσεις Βεργίνα, σ. 304, 15 ευρώ

Ενα πρωτότυπο αστυνομικό μυθιστόρημα, που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον. Συνδυασμός πραγματικών και φανταστικών γεγονότων, με έντονες κοινωνικές, πολιτικές, ιστορικές και οικολογικές καταγραφές. Μια συνεχής και έντονη αναμέτρηση του καλού με το κακό.

*Αγγελική Εξάρχου

Οι εξοδίτες

Το αδιέξοδο μιας εξόδου

εκδόσεις Λιβάνη, σ. 125, 14 ευρώ

«Αναγκαία, αλλά όχι απαραίτητα και ικανή προϋπόθεση για το εγχείρημα αυτό είναι να έχεις κατακτήσει ένα επίπεδο πνευματικής και κοινωνικής ενηλικότητας, που θα σου επιτρέψει να τολμήσεις και να πραγματώσεις αρχικά την απόδραση από την προσωπική σου Βαστίλλη...». Από τον πρόλογο.

*Jean Teule

Το μαγαζάκι των αυτοκτονιών

μτφρ.: Εύη Βαγγελάτου

εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί σ. 166, 12 ευρώ

Ο θάνατος είναι κάτι πολύ σοβαρό και πρέπει να του δίνουμε την πρέπουσα αξία. Μαζί με τη γέννηση είναι οι σταθερές στην πορεία του κάθε ανθρώπου. Γι' αυτό και δεν χρειάζεται να τον φοβόμαστε. Ναι, απαιτεί σεβασμό. Θέλει θάρρος, αλλά και χιούμορ για να τον αντιμετωπίσεις. Ο Jean Teule έχει μπόλικο. Παίρνει από τον καμβά το μαύρο, όμως βρίσκει κι άλλα. Το Μαγαζάκι των αυτοκτονιών παίζει με το απευκταίο, με τον Χάρο. Τον κοροϊδεύει. Του βγάζει τη γλώσσα και στο τέλος γίνεται η έκρηξη. Εκρηξη χρωμάτων και η σκιά χάνεται οριστικά.

Ο γάλλος συγγραφέας από το ξεκίνημα επιλέγει τη μέθοδο της σταδιακής απογύμνωσης. Θέλει να κάνει αποκαλυπτήρια, αλλά το καθυστερεί. Από την πρώτη σελίδα όμως δείχνει τις προθέσεις του. Η οικογένεια Τιβάς διευθύνει μια επιχείρηση γεμάτη θανάσιμα αντικείμενα, που προσφέρουν ικανοποίηση σε ανθρώπους που ψάχνουν ένα όμορφο τέλος. Δεν είναι τυχαίο το σλόγκαν τους: «Αποτύχατε στη ζωή σας; Με εμάς θα έχετε έναν πετυχημένο θάνατο».

Σ' αυτό το καταραμένο, σουρεαλιστικό σκηνικό βγάζει το κεφαλάκι του ο Αλαν. Το στερνοπαίδι του πατέρα Μισίμα δεν ταιριάζει με τον οικογενειακό περίγυρο. Είναι αισιόδοξο. Η χαρά της ζωής. Η πρώτη του εμφάνιση είναι με χαμόγελο στο καροτσάκι του. Το μαύρο πανί αρχίζει να τραβιέται. Οι φωτεινές πινελιές μεγαλώνουν όταν διαβάζουμε τα λόγια του μικρού. Η προφορά του είναι ψευδής. Το «θ» στην ομιλία ενισχύει το κωμικό στοιχείο και η στενοχώρια ολοένα και απομακρύνεται. Ο Αλαν είναι ένας χαρούμενος διάβολος για τον μπαμπά, τη μαμά, τα αδέλφια του. Για το μαγαζάκι τους. Η κατήφεια και η απαισιοδοξία δεν είναι μόνες τους. Λίγο πριν από το τέλος κάθε σελίδας, κάτι φέγγει. Είναι το αποτύπωμα του Βενιαμίν. Οταν το πανί βρεθεί στο πάτωμα, η εικόνα έχει την υπογραφή του Αλαν. Ολοι είναι χαρούμενοι. Κανείς δεν σκέφτεται τον θάνατο. Μόνο τη ζωή και τις φωτεινές στιγμές της. Ο πιτσιρίκος μοιάζει με ιεραπόστολο που θέλησε να φέρει τον παράδεισο στις μαυρισμένες ψυχές των οικείων του. Για τον Teule η αγάπη είναι πάνω απ' όλα και δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος να το τονίσει εκτός απ' αυτή την ιστορία. Το μαύρο μπορεί να αναμειχθεί και να δημιουργήσει το δικό του ουράνιο τόξο. Ο συγγραφέας ξετυλίγει όσο χρειάζεται τη σκέψη του. Με λιτό τρόπο προσφέρει κομμάτια ψυχικής ευφορίας, ευδαιμονίας, μέχρι αυτά να γίνουν χορός. Χορός χρωμάτων, με το μελανό να έχει σβήσει.

Α.Π.Σ.

*Anne Morrow Lindbergh

Δώρα του βυθού

μτφρ.: Κυριακή Σαρζετάκη

επιμέλεια: Μαρία Δαμολή

εκδόσεις Γιαλός, σ. 128, 15,07 ευρώ

Εγχειρίδιο γυναικείας ψυχικής γαλήνης. Από το κοινωνικό ξόδεμα στην πολυτέλεια της περισυλλογής. Τι χρειάζομαι; Τι πετάω; Η υγεία βρίσκεται πάντα στην αποφασιστική κατάκτηση ενός προσωπικού ρυθμού. Η σύγχρονη μόδα της πολυαπασχόλησης, του τύπου «μέσα σ' όλα», στο μικροσκόπιο. Ενέργεια σπαταλάς και για να αποφύγεις τη σαβούρα. Καλύτερα να μην την ξέρεις. Συνταγή δεν υπάρχει για τη σωστή διαχείριση της ζωτικότητας. Πρέπει να μάθουμε να φεύγουμε και να ζητάμε. «Θα ήθελα να πετύχω μια κατάσταση εσωτερικής ευδαιμονίας, μέσω της οποίας να μπορώ να λειτουργώ και να προσφέρω, σύμφωνα με τον λόγο για τον οποίο πλάστηκα». - «Οταν δεν είσαι σ' επαφή με το είναι σου, τότε δεν μπορείς να προσεγγίσεις κανέναν». Η πρώτη δουλειά των εκδόσεων Γιαλός.

*Γιάννης Χριστάκος

Αναζητώντας την ελπίδα

ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2009, σ. 390, 13 ευρώ

Εκτέλεση από τ' αριστερά, εκτέλεση από τα δεξιά και στη μέση το παιδί, ν' αναρωτιέται αυτό το εύλογο «Γιατί;». Από τους καταυλισμούς του τελευταίου εμφυλίου μας. Η ευχή ο ξεριζωμός να είναι προσωρινός. Η αγωνία να φτιάξεις τη ζωή σου στο κυνηγητό. Η γύμνια η καινούρια, που σε υποχρεώνει να γυρνάς στα προηγούμενα μπας και βρεις κάποιο ρούχο. «Τίποτα δε γινότανε, πολεμάγανε και δεν είχανε να φάνε. Αμα τελειώσει για τα καλά ο πόλεμος, θα δεις μερικούς από αυτούς να γίνονται πάμπλουτοι. Τότε θα καταλάβεις κάτι. Και συ και όλοι μας. Τώρα δεν ξέρουμε τίποτα. Θα δεις κομμουνιστές να είναι εθνικόφρονες. Εθνικόφρονες να το παίζουνε κομμουνιστές, όπως θα συμφέρει τον καθέναν. Καταλάβατε;» Μυθιστόρημα.

*Δημήτρης Αλεξίου

Τέσσερις ώρες

εκδόσεις Εριφύλη, σ. 43, 12,06 ευρώ

Συνήθως η σειρά είναι: εμπειρία-απώλεια-ποίηση. Ο Δημήτρης Αλεξίου έγραψε: ανάγκη-χρόνος-διήγημα. Τέσσερις ώρες, ακούμε, απλώς, ώρες. Που κυλούν περισσότερο, παρά σημαίνουν. Η εικονογράφηση, από τον ζωγράφο Δημήτρη Ταλαγάνη. «Αν ήταν όμως ζωντανές οι κοπέλες, γιατί δεν μου πρόσφεραν λίγο αίμα να σταθώ στα πόδια μου και ν' ανεβώ στον πάνω κόσμο;». Η ίδια ερώτηση και για τις λέξεις.

*Σωτήρης Παλαιολόγος

Ο καρδιακός και τα νοσταλγημένα

εκδόσεις Μανδραγόρας, σ. 155, 10,05 ευρώ

Φαίνεται πως ό,τι φεύγει νωρίς στοιχειώνει με ένταση τις απόγονες αισθήσεις. Πρωτόγνωρη η ανάγνωση. Εως αναστάτωση. Ο Σωτήρης Η. Παλαιολόγος πέθανε στα 22 του, το 1948. Πρώτα τον πρόδωσε η καρδιά του και μετά τον χτύπησε η φυματίωση. Διαβάζεις, αλλά είναι σαν να κρύβεται πίσω από τη σελίδα και να σου μιλάει. Αμεσος και αληθινός λόγος ανάγκης για πράματα σύντομα και, ίσως, μισά. «Είναι λίγοι που έχουν την τύχη να τους τα μαθαίνει αυτά ο Πλάστης μας» και λέγονται καρδιακοί. Η ζωή φιλτράρεται πηκτή από το αγόρι και επιστρέφει σε μας ασύντριφτη-ωμή-τρομακτική. Ο καρδιακός και 21 ακόμα διηγήματα με τον γενικό τίτλο Νοσταλγημένα γραμμένα μεταξύ των ετών 1944-1947.

*Ιωάννης Ν. Πρωτοπαπαδάκης

Super Flops

εκδόσεις Σταμούλη, σ. 228, 15,98 ευρώ

Οι πιο τρανταχτές εμπορικές αποτυχίες - προϊόντα επιχειρηματικών κολοσσών που κατέληξαν στα αζήτητα, άχρηστα. Οι μεταγλωττίσεις των διαφημίσεων που έβαλαν «φωτιά» στο μάρκετινγκ και ...τ' αυτιά. Οι ατυχείς προβλέψεις που έκριναν τον Φρεντ Αστέρ ατάλαντο και τον Σίντνεϊ Πουατιέ ιδανικό για λαντζιέρη.

*Τρύφων Ζαχαριάδης

Ποιος εκπαιδεύει συναισθηματικά ποιον:

Μια ψυχαναλυτική ανίχνευση των αλληλεπιδράσεων

εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 175, 12,06 ευρώ

Ο οικογενειακός πλανήτης είναι πολλά πολλά πρόσωπα που βρίσκονται και ξαναβρίσκονται. Οι ρόλοι που παίζονται και οι τύποι των σχέσεων εναλλάσσονται σε μια διαδρομή σύντομης και δυσεύρετης ισορροπίας. Οι συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις και τα διδάγματα καταλήγουν να φτιάχνουν σώματα που συστήνονται σε οικογένεια που προεκτείνεται σε κοινωνία. Η σωστή συναισθηματική εκπαίδευση θα φτιάξει έναν άνθρωπο ολόκληρο, που θα περιέχει τους ρόλους που σηματοδότησαν την ωρίμανσή του αλλά που δεν κλείδωσαν τις χαρακτηρολογικές προσδοκίες του. Ενα εργαλείο κατανόησης και διαλεύκανσης τόσο για τον επαγγελματία όσο και για τον ερασιτέχνη. «Κανένα "ολόχρυσο δεκανίκι" δεν προσφέρει την ικανοποίηση της "αυτόνομης βάδισης"».

*Anne Martinetti

Η σάλτσα ήταν σχεδόν τέλεια

80 συνταγές από τον Alfred Hitchcock

μτφρ.: Μαριάννα Κουτάλου

φωτογράφιση: Philippe Asset

εκδόσεις Πατάκη, σ. 168, 19,09 ευρώ

Οταν διαλέγω το θέμα μιας ταινίας, είμαι περίπου στην ίδια κατάσταση με τον γκουρμέ που πρέπει να συνθέσει ένα μενού. Του παρουσιάζουν έναν κατάλογο όπου όλα τα πιάτα τον δελεάζουν. Θα διαλέξει το σουφλέ με τυρί ή τον καπνιστό σολομό; Τα καναπεδάκια πέρδικας ή το φιλέτο με πιπέρι; Οδηγός μαγειρικής μέσα από τη ζωή και τις ταινίες του Αλφρεντ Χίτσκοκ, bon vivant και λάτρη του εκλεκτού φαγητού.

*Ταξίδι μυσταγωγικό στην Αθωνική Πολιτεία

επιμέλεια: Γιώργος Μπάρλας

φωτογράφιση: Μιχαήλ Κωνσταντινίδης

εκδόσεις Σταμούλη, σ. 283, 25,02 ευρώ

Βγάλτε από τη ζωή του μοναχού την ελπίδα της αιωνιότητας και δεν μένει τίποτα. Ολα μένουν ανεξήγητα. Απομένει η ζωή μιας ιδιότροπης μερίδας ανθρώπων. Κυνήγι παρουσιαστικού μέλλοντος στη χώρα τού Αθω. Στον ίδιο χώρο, το διαφορικό παράλληλο. Σωματική και χρονική μοναξιά με πράσινο, απέραντο γαλάζιο και ύψος. Το ταξίδι στον τόπο που ονομάζουν υπέρβαση.

*Σοφία Γιαλουράκη

Η Αφροδίτη της Μήλου κλαίει

εκδόσεις Ερευνητές, σ. 156, 14,07 ευρώ

Η εγκατάλειψη της πρώτης πατρίδας Αλεξάνδρειας. Η εγκατάσταση στη δεύτερη πατρίδα Μήλο. Η μικρή Αλέκα γράφει τις αγωνίες και τις αμφιβολίες της μέχρι να καταφέρει ν' αγαπήσει το νέο τόπο. Η ιστορία της Μήλου μέσα από τη γεωλογία, τη μυθολογία, την τέχνη και τις παραδόσεις. Το ίδιο το άγαλμα της Αφροδίτης και το δικό της ταξίδι από τη μικρή σπηλιά, την καλυμμένη με τα χώματα, στο παλάτι του Λούβρου. Ακρωτηριασμένη κι αυτή, σαν τη μικρή Αλέκα, ξεριζωμός και χαμένη πατρίδα. Ιστορία για μικρούς και μεγάλους.

*Μάρω Θεοδωράκη

Τραγουδώ τα αινίγματα

εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου

εκδόσεις Διάπλαση

μουσική ενορχήστρωση: Μάρω Θεοδωράκη

Τραγουδούν: Σωτήρης Καρκαλέμης, Μάρω Θεοδωράκη, 15,07 ευρώ

*Πασχάλης Τσαρούχας

Τραγουδώ κλασικά παραμύθια

εικονογράφηση: Ιρις Σαμαρτζή

Μουσική ενορχήστρωση: Μάρω Θεοδωράκη

Τραγουδούν: Μάρω Θεοδωράκη, Πασχάλης Τσαρούχας, 15,07 ευρώ

Φροντισμένες βιβλιοδισκογραφικές εκδόσεις από τη Διάπλαση. Από τη σειρά «Τραγουδώ ό,τι αγαπώ», το πρώτο και το δεύτερο τεύχος, Τραγουδώ τα αινίγματα και Τραγουδώ κλασικά παραμύθια. «Η κοιλιά του σαν βαμβάκι και η ουρίτσα σα ψαλίδι έχει πλάτη σαν τηγάνι κι ένα χρώμα σαν μολύβι. Τι είναι;» και «Πώς μας γλίτωσες/άξιε Κοντορεβιθούλη,/απ' τ' αδέλφια εσύ/πιο μικρό και τρυφερούλι,/κι απ' του δράκου πια/τα φριχτά τα δόντια είμαστε μακριά».

*Λίζα Διονυσιάδου

Το τι του τίποτα

εκδόσεις Ροές, σ. 96, 11,50 ευρώ

Υστερα από δύο ποιητικές συλλογές κι ένα βιβλίο με σπονδυλωτά αφηγήματα, η Λίζα Διονυσιάδου καταπιάνεται αυτή τη φορά με ένα ανάερα εφιαλτικό παζλ: αποσπασματικές ιστορίες, φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους, συνθέτουν τον παραλογισμό της σύγχρονης ζωής με τις καφκικές προσλαμβάνουσες του ατόμου. Αληθινά γεγονότα μιας εντελώς καθημερινής καθημερινότητας και σουρεαλιστικές φαντασιώσεις διακινούνται με κρυστάλλινη λογική και ψυχική ένταση. Με επίκεντρο μια υπάλληλο δημόσιας υπηρεσίας, που προσπαθεί να διαχειριστεί μια απρόσωπη Δικαιοσύνη και μια ασφυκτικά αδιέξοδη γραφειοκρατία, η συγγραφέας καταθέτει περιγραφές αναγνωρίσιμων καταστάσεων και συναισθημάτων, μέσα από μια διεισδυτική χρήση της γλώσσας, που εντείνει την αίσθηση ψυχοθρίλερ αυτού του γοητευτικού μικρού βιβλίου. Το τι του τίποτα - μοιάζει με παρηγορητικό ευφημισμό του απέραντου και τρομακτικού μυστηρίου που λέγεται ζωή. Διορατικό, ανθρώπινο, ποιητικό, είναι γι' άλλη μια φορά το στίγμα γραφής αυτής της ανήσυχης αρχιτεκτόνισσας.

Δ.Α.Δ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία