Έντυπη Έκδοση

Σπασμένος καθρέφτης

Η ιστορία ενός νεαρού νησιώτη από τα χρόνια του Διχασμού μέχρι τη γερμανική Κατοχή, σ' έναν κόσμο που εχθρεύεται τη διαφορετικότητα και τη μοναξιά. Γιάννης Μακριδάκης, «Ηλιος με δόντια».

Με την περσινή του νουβέλα «Η δεξιά τσέπη του ράσου», ο Γιάννης Μακριδάκης, γεννημένος το 1971 στη Χίο, μας έδωσε ένα αφήγημα για το υπαρξιακό κενό και τη μοναξιά, φτιάχνοντας το πορτρέτο ενός μοναχού με εντελώς αντιδραματικά χαρακτηριστικά, αλλά και πολύ προσεγμένες εσωτερικές αποχρώσεις. Στο καινούργιο του μυθιστόρημα (έχει προηγηθεί ο «Ανάμισης ντενεκές, 2008), που τιτλοφορείται «Ηλιος με δόντια» (και τα τρία βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Εστία»), ο Μακριδάκης καταπιάνεται εκ νέου με το κενό και τη μοναξιά σε μια σύνθεση διπλής όψεως.

Στη μια όψη της ιστορίας του «Ηλιου με δόντια» παρακολουθούμε τη δύσκολη, σχεδόν περιθωριακή ζωή ενός νεαρού νησιώτη από τα χρόνια του Διχασμού μέχρι τη γερμανική Κατοχή (υπενθυμίζω ότι από τις αρχές του 20ού αιώνα ξεκινάει και ο «Ανάμισης ντενεκές»): ζωή ισχνή, ταπεινή και καταπιεσμένη αφού ο Κωνσταντής μεγαλώνει σε μια συνοικία με αμαρτωλά σπίτια, στερείται πρόωρα τους γονείς του, βρίσκει καταφύγιο σ' ένα άκληρο ζευγάρι, χωρίς να καταφέρει ποτέ να υιοθετηθεί, γίνεται διαρκώς περίγελως για τη θηλυκότητά του, που γνωρίζει έναν και μοναδικό έρωτα, γεμάτο σκληρότητα και αντιφάσεις, και καταλήγει ιερέας χάρη στην αγαθή παρέμβαση ενός ύστατου προστάτη. Στην άλλη όψη της ιστορίας συναντάμε και πάλι τον Κωνσταντή, αυτή τη φορά, όμως, ως ένα καθαρά διαταραγμένο πρόσωπο, που διάγει έναν παρατεταμένο έγκλειστο βίο, για τον οποίο ευθύνεται όχι μόνο η παράνοιά του, αλλά και η εγκατεστημένη εχθρότητα των άλλων απέναντί του.

Ο Μακριδάκης χτίζει ένα μυθιστόρημα που συνδυάζει την κατασκοπική ίντριγκα με το ιστορικό αφήγημα και το ψυχιατρικό χρονικό: ο Κωνσταντής χάνει το μυαλό του όταν μπλέκεται σε μια περιπέτεια της αντιναζιστικής αντίστασης, νιώθει στο πετσί του τις συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής και πάσχει από αθεράπευτο ιδρυματισμό σε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα που καταδιώκει την οποιαδήποτε απόκλιση ή διαφορά.

Ο συγγραφέας, ωστόσο, δεν θέλει να στείλει κάποιο ιδεολογικό μήνυμα: ο Κωνσταντής δεν αποσπά την προσοχή μας λόγω της ομοφυλοφιλίας του ή της δεινής ταξικής του θέσης, αλλά εξαιτίας του βαθύτερου υπαρξιακού κατατρεγμού του, που αναδεικνύει τον κόσμο του σαν κομματιασμένο καθρέφτη: έναν καθρέφτη, στο εσωτερικό του οποίου η πραγματικότητα μπορεί να πάρει τις πιο αντιθετικές μορφές (οι δύο αφηγήσεις του βιβλίου παρουσιάζονται ισόκυρες), προικίζοντας τον ήρωα με ένα γνήσιο, εξαιρετικά λεπτό ψυχικό ρίγος.

Η δύναμη της ουτοπίας

Εχουμε συνηθίσει να κοιτάζουμε το έργο του Εμπειρίκου με αυστηρώς γραμματολογικά κριτήρια: ο ποιητής εμφανίζεται στα γράμματα στο μέσον της δεκαετίας του 1930, είναι ο εισηγητής του υπερρεαλισμού στα καθ' ημάς και διεκδικεί δικαίως μια κορυφαία θέση στο πάνθεον του ελληνικού μοντερνισμού.

Με τη συναγωγή μελετημάτων της «Η ρητορική της ουτοπίας. Μελέτες για τη μετάβαση στη νέα πρωτοπορία. Πέντε δοκίμια πάνω στο έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου» (εκδ. «Υψιλον/βιβλία»), η Ελισάβετ Αρσενίου μεταφέρει το πεδίο της φιλολογικής έρευνας στη δεκαετία του 1960 κατά την οποία ο ποιητής υπερβαίνει τις ιστορικές κατακτήσεις του μοντερνιστικού κινήματος, για να περάσει στον μεταμοντερνισμό και την ανανεωμένη πρωτοπορία, διατηρώντας και ανατροφοδοτώντας μέχρι τέλους τον καλλιτεχνικό ριζοσπαστισμό του.

Μέσα για τη χάραξη αυτής της καινούριας διαδρομής είναι, όπως προσφυώς δείχνει η Αρσενίου, η προσφυγή στη δύναμη της ουτοπίας και της αλληγορίας. Ο Εμπειρίκος καταργεί τη γραμμικότητα του χρόνου και μεγεθύνει τον ρόλο και τη σημασία του χώρου, σχεδιάζοντας τις πάμφωτες πολιτείες της «Οκτάνας» και του «Μεγάλου Ανατολικού» ως πολιτείες ποιητικής υψηγορίας, αλλά και πολιτικοκοινωνικής απελευθέρωσης. Η Αρσενίου στρέφεται προς μια κατεύθυνση που μόνο περιστασιακά έχει διερευνηθεί τώρα. Μακάρι να ακολουθήσουν κι άλλοι στο μέλλον τον δρόμο της.

Νέες εκδόσεις

«Το γαλάζιο τετράδιο»

ΤΖΕΪΜΣ Α. ΛΕΒΙΝ

Μετάφραση: Αλέξης Εμμανουήλ.

Εκδόσεις «Ωκεανίδα».

Οι θλίψεις και οι χαρές μιας μικρής ινδής πόρνης, που καταγράφει τις σκέψεις της σε ένα γαλάζιο τετράδιο. Ο Τζέιμς Λεβίν είναι άγγλος γιατρός και άντλησε την έμπνευση για το γεμάτο ευαισθησία βιβλίο του από μια έρευνά του ανάμεσα στους αστέγους της ινδικής μεγαλούπολης.

«Η Ατίθαση. Η Κοκό πριν τη Σανέλ»

EDMONDE CHARLES-ROUX

Μετάφραση: Μαρίνα Τσεκούρα.

Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος.

Η Εντμόντ Σαρλ-Ρου, πρόεδρος της Ακαδημίας Γκονκούρ και φίλη της Σανέλ, συντάσσει μια συναρπαστική βιογραφία της γυναίκας η οποία σφράγισε τον 20ό αιώνα με το ανεπανάληπτο στυλ της και συναναστράφηκε πρόσωπα όπως ο Κοκτό, η Κολέτ, ο Στραβίνσκι και ο Πικάσο.

«Ιχνη στην άμμο»

ΑΝΤΡΕΑ ΚΑΜΙΛΕΡΙ

Μετάφραση: Φωτεινή Ζερβού.

Εκδόσεις Πατάκη.

Ο πολυδιαβασμένος Αντρέα Καμιλέρι σε μια από τις πιο περίεργες ιστορίες του. Ο επιθεωρητής κυνηγάει αμαζόνες, εκτροφείς αλόγων και στοιχηματίες και ο συγγραφέας αποκαλύπτει τα μυστικά ενός σύμπαντος που δεν φιλοξενείται συχνά στις σελίδες της λογοτεχνίας.

«Τα "Κυπριακά" του Τίτου Πατρίκιου»

«Αίπεια»

ΕΛΕΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑΔΟΥ

Σπίτι της Κύπρου και εκδόσεις «Παρουσία».

Οι ισχυροί δεσμοί του Τίτου Πατρίκιου με την Κύπρο μέσα από τη συχνή παρουσία του στο νησί (ομιλίες και συνεντεύξεις στον κυπριακό τύπο), τους κυπριακούς του στίχους (δημοσιευμένους και ανέκδοτους), όπως και την υποδοχή του από την κυπριακή κριτική.

«Το μυστικό του πατέρα μου»

ΓΙΑΣΜΙΝ ΓΚΑΤΑ

Μυθιστόρημα.

Μετάφραση: Κλαιρ Νεβέ.

Εκδόσεις «Μελάνι».

Μια ακόμη ιστορία από τις Ινδίες. Ο Χοσεΐν ταξιδεύει στο Αρνταβίλ για να κουρντίσει το μουσικό όργανο που κληρονόμησε (ένα ταρ) κι εκεί συλλαμβάνεται για τη δολοφονία ενός διάσημου καλλιτέχνη. Μυστήριο και ίντριγκα με υπαρξιακές και ανθρωπολογικές διαστάσεις.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο