Έντυπη Έκδοση

Οργή ναυάρχου και ομολογία για (συν)ενοχή

Η κοινωνική κρίση, που το βάθος και η έκτασή της έρχονται στο φως με καθημερινές αποκαλύψεις, δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά τα τελευταία χρόνια.

Εχει βαθιές ρίζες που αν δεν κοπούν με αποφασιστικές πολιτικές αλλαγές αλλά και με λαϊκή βούληση για αλλαγή νοοτροπίας, οι πληγές του συστήματος θα μένουν ανοιχτές. Είναι εύκολο να το λέει κανείς και οι πολιτικοί να το υπόσχονται, αλλά δύσκολο να το κάνουν. Ωστόσο τα επώδυνα και άδικα μέτρα, που έχουν επιβληθεί για την έξοδο από την οικονομική κρίση, προκαλούν έντονες αντιδράσεις και την απαίτηση για θεραπεία με σαρωτικές αλλαγές.

Με τη λογική του απλού πολίτη, όπως ο ίδιος σημειώνει, ο αντιναύαρχος ε.α. Κωστής Γκορτζής στον πρόλογο του βιβλίου του «Ναύαρχος Νίκος Παππάς. Το Βέλος στην καρδιά της δικτατορίας» (εκδόσεις «Μπατσιούλας», Αθήνα 2010), που μόλις κυκλοφόρησε, γράφει: «Και ο κάθε "επίσημος" θα δικαιούται να μηρυκάζει το ίδιο παραμύθι, ότι τον ψήφισαν τάχα να αλλάξει τα πράγματα. Να έρθουν καλύτερες μέρες, να βγούμε από το τούνελ, να αποφύγουμε το παγόβουνο... Οσο τουλάχιστον δεν παραδεχόμαστε, πρώτα εμείς ΟΛΟΙ, την ενοχή μας. Οσο εμείς δεν παραδεχόμαστε ότι κραδαίνουμε λάβαρα και κομματικές σημαίες για το προσωπικό μας συμφέρον ΣΕ ΒΑΡΟΣ του διπλανού μας. Οσο εμείς δεν παραδεχόμαστε ότι δεν τους ψηφίσαμε για να φτιάξουν την κοινωνία των πολιτών, αλλά για ό,τι συμφέρει στην πάρτη μας (...) Δηλώνω (συν)ένοχος και γράφω για τους νέους, για τα παιδιά μου, για τους 31 συντρόφους στην περιπέτεια της νιότης μου».

Η περιπέτεια της νιότης του ήταν η συμμετοχή του στο Κίνημα του Ναυτικού τον Μάιο του 1973. Υπηρετούσε τότε ο Γκορτζής ως σημαιοφόρος στο αντιτορπιλικό «Βέλος», ο κυβερνήτης του οποίου πλοίαρχος Νίκος Παππάς, όταν προδόθηκε το Κίνημα του Ναυτικού, αποφάσισε την αποχώρηση από άσκηση του ΝΑΤΟ και την αναζήτηση ασύλου στην Ιταλία. Ηταν μια πράξη αντίστασης κατά της απριλιανής χούντας, καθοριστική για τις μετέπειτα εξελίξεις.

Γιατί όμως είναι οργισμένος ο αντιναύαρχος Γκορτζής και δηλώνει «(συν)ένοχος»; Στο βιβλίο του δεν αρκείται σε εξιστόρηση των γεγονότων, αλλά προχωράει και σε σημαντικές αποκαλύψεις για την αποτυχία του Κινήματος του Ναυτικού, τις απεγνωσμένες προσπάθειες να εξασφαλίσει πολιτική στήριξη και συμπαράσταση. Δεν την εξασφάλισε γιατί οι πολιτικοί της εποχής, που βρίσκονταν στο εξωτερικό, ήταν διστακτικοί και επιφυλακτικοί, αλλά και απρόθυμοι να συνεννοηθούν για να σχηματίσουν ένα μέτωπο κατά της χούντας των συνταγματαρχών, η οποία μπορούσε να ανατραπεί με συντονισμένες προσπάθειες του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, που η πλειονότητα των στελεχών τους ήταν αντίθετη με την εγκαθίδρυση δικτατορίας. Ο συγγραφέας του βιβλίου δίνει στοιχεία και ονόματα για τις αντιδράσεις στο Ναυτικό και την Αεροπορία.

Γιατί όμως απέτυχε το Κίνημα του Ναυτικού; Μια βασική αιτία ήταν η μακρά περίοδος προετοιμασίας του και οι αναβολές στην εκδήλωσή του, αλλά και επειδή η εμπλοκή πολλών προσώπων δεν διασφάλιζε τη μυστικότητα των κινήσεων. Ο πρώτος πυρήνας του Κινήματος δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 1968. Τον Αύγουστο του 1969 σχεδιαζόταν απαγωγή του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου. Το καλοκαίρι του 1972 είχαν ολοκληρωθεί και οι επαφές με αντιστασιακές οργανώσεις και με απόστρατους αξιωματικούς του Στρατού, της Αεροπορίας και του Ναυτικού. Γράφει ο Γκορτζής: «Σχεδόν όλα ήταν έτοιμα. Εμενε η εύρεση αρχηγού και η πολιτική κάλυψη του Κινήματος, που ζητούσαν αρκετοί από τους μυημένους». Οι απόστρατοι ναύαρχοι Εγκολφόπουλος και Ι. Μηναίος δεν δέχτηκαν να αναλάβουν την ηγεσία γιατί πίστευαν πως δεν υπήρχε πιθανότητα επιτυχίας του Κινήματος.

Από την άλλη πλευρά άκαρπες ήταν και οι προσπάθειες για την πολιτική κάλυψη. Η απάντηση του Κων. Καραμανλή, ο οποίος βολιδοσκοπείται μέσω Αβέρωφ, είναι, όπως γράφει ο συγγραφέας: «Δεν ξέρω, γι' αυτό και δεν μπορώ να στηρίξω ή να μη στηρίξω. Αν εκδηλωθεί, θα δώσω ανακοίνωση». Ο Νίκος Παππάς κάνει μια άλλη προσπάθεια: «Απευθύνεται στον φίλο του Νίκο Βαρδινογιάννη και στέλνουν τον μικρό του αδελφό, Βαρδή, στο εξωτερικό να συναντήσει τον Καραμανλή και τον βασιλιά. Δεν τον δέχτηκαν...». Η αναζήτηση αρχηγού και πολιτικής κάλυψης καθυστερούσε την εκδήλωση του Κινήματος, που είχε αποφασιστεί να γίνει τον Σεπτέμβριο του 1972. Τελικά ορίστηκε η 22α Μαΐου 1973, αφού 40 μέρες νωρίτερα ο απόστρατος πλοίαρχος Κονοφάος δέχτηκε να αναλάβει την ηγεσία του Κινήματος.

Οι καθυστερήσεις προκαλούσαν και καυστικά οικογενειακά σχόλια. Γράφει ο Γκορτζής: «Ακόμα και η Πούπα, η γυναίκα μου», λέει ο Παππάς, «με τον πρώτο ξεσηκωμό των φοιτητών στη Νομική Αθηνών και Θεσσαλονίκης, μου έλεγε, "εδώ τα παιδιά ξεσηκώνονται ξεβράκωτα, κι εσείς με τα κανόνια το συζητάτε ακόμα;"».

Στο μεταξύ, έπειτα από νέα κρούση, ο Καραμανλής διαμηνύει: «Τιμώ τας προθέσεις. Δεν δύναμαι ούτε να αποθαρρύνω ούτε να υιοθετήσω κάτι, το οποίον δεν γνωρίζω προσωπικώς. Αν εκδηλωθεί, θα βοηθήσω διά δηλώσεων από εδώ προς εξεύρεσιν συμβιβαστικής λύσεως».

Το Κίνημα προδόθηκε και απέτυχε. Την τιμή του έσωσε η «ανταρσία» του αντιτορπιλικού «Βέλους», η περπέτεια των ανδρών του οποίου συνεχίστηκε και μετά την αναζήτηση ασύλου στην Ιταλία, όπου τους περίμεναν νέες απογοητεύσεις. Τις περιγράφει ο Γκορτζής: ο Παππάς πήγε στο Παρίσι και συναντήθηκε με τον Καραμανλή, μετά στην Μπολόνια με τον Ανδρέα Παπανδρέου και στη Ρώμη με τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Απογοητεύτηκε απ' όλες τις συναντήσεις, γιατί κανείς τους δεν ήθελε να συνεννοηθεί και να συνεργαστεί με τους άλλους, προκειμένου να γίνουν προσπάθειες για την ανατροπή της χούντας.

Κοινός ήταν ο αντίπαλος τότε, η δικτατορία, αλλά οι πολιτικοί δεν συνεργάστηκαν για την ανατροπή της, ούτε και για να την αποσοβήσουν. Κοινός αντίπαλος είναι και η κρίση, αλλά και πάλι δεν συνεργάζονται για την αντιμετώπισή της.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα