Έντυπη Έκδοση

Φαντάζομαι τον ιδανικό αναγνώστη να έχει το Κοράκι δίπλα στο κρεβάτι του

Τα βιβλία αυτοσυστήνονται; Ο συγγραφέας είναι ο επαρκέστερος πληρεξούσιος ανάμεσα στο έργο του και στον αναγνώστη; Οι λέξεις και τα πράγματα του συγγραφέα πώς συναντούν τις λέξεις και τα πράγματα του ήρωα ή του αφηγητή; Η στήλη «Τυπωθήτω» προκαλεί και απαντά σε τέτοιας υφής ερωτήματα. Βιβλία όλου του φάσματος, πριν φτάσουν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, εξομολογούνται λεπτομέρειες της γραφής τους. Πεζογράφοι, ποιητές, δοκιμιογράφοι, μεταφραστές, ανθολόγοι, σε πρώτο πρόσωπο, πριν παραδοθούν στον συστηματικό και στον απλό αναγνώστη - βιβλία πριν αρχίσουμε να τα φυλλομετράμε.

Ιταλο Καλβίνο

Τελευταίο έρχεται το κοράκι

διηγήματα

μτφρ.: Ανταίος Χρυσοστομίδης

εκδόσεις Καστανιώτη

Αγαπητέ Μισέλ,

Δεν ξέρω γιατί, αλλά μου ήρθε η διάθεση να γράψω αυτά που έχω να γράψω σε μορφή επιστολής - γράφουμε πια τόσο σπάνια επιστολές που η ιδέα μού φαίνεται σχεδόν ελκυστική. Ναι, έφτασα αισίως στη 14η μετάφραση έργου του Ιταλο Καλβίνο, κι όταν σκέφτομαι ότι κάποτε, τότε με τη γραφομηχανή και το καρμπόν, για να μεταφράσω τους Δύσκολους έρωτες ή το Μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης ή τα Κοσμικωμικά ή το Πάλομαρ, χρειαζόμουν οκτώ με δέκα μήνες για να φύγει η κάθε μετάφραση από το γραφείο μου, μπορώ να υπολογίσω μια δεκαριά χρόνια κανονικής, απρόσκοπτης ενασχόλησης με τον Καλβίνο, μια δεκαριά χρόνια άρρηκτης -έστω και μονόδρομης· είναι όμως ποτέ μονόδρομη μια σχέση συγγραφέα και μεταφραστή;- έντονης σχέσης μαζί του, από αυτές τις σχέσεις που λίγες μάς τυχαίνουν στη ζωή. Αυτή τη φορά είχα μπροστά μου ένα νεανικό του έργο: τα διηγήματα που συγκροτούν τη συλλογή Τελευταίο έρχεται το κοράκι γράφτηκαν στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1945 και 1949, οπότε και εκδόθηκαν. Ξέρουμε πολλά για τον Καλβίνο εκείνης της εποχής: έχει πλέον κατεβεί από το βουνό, εργάζεται ως δημοσιογράφος στην Ουνιτά, είναι ενεργό στέλεχος του Κομουνιστικού Κόμματος, έχει τον Τσέζαρε Παβέζε ως πρώτο αναγνώστη των γραφτών του, διατηρεί ερωτικές σχέσεις με δύο γυναίκες ταυτόχρονα και γοητεύεται από το Κοράκι του Πόου (αυτό το τελευταίο το έμαθα μόλις πριν από δύο μήνες από την Εστερ Καλβίνο, την Αργεντινή σύζυγό του που ζει στο Παρίσι). Κι αυτά τα διηγήματα, ακριβώς επειδή εντάσσονται στα νεανικά του έργα, λάμπουν για την ποικιλία των θεμάτων τους αλλά και για την ποικιλία της γραφής τους. Τέσσερα χρόνια πήρε του Καλβίνο για να γράψει αυτά τα διηγήματα, κι άλλα τόσα χρειάστηκα κι εγώ για να τα μεταφράσω. Οχι πως ήταν το πιο δύσκολο έργο του - άλλα, όπως ο Πάλομαρ, ήταν ευτυχία και χτικιό μαζί. Αλλά, αγαπητέ Μισέλ, ήταν ο ίδιος ο Καλβίνο που ζητούσε κάτι τέτοιο: αυτός διάλεγε θέματα, δοκίμαζε διαφορετικές τεχνικές, και το ίδιο ζητούσε από τον μεταφραστή του. Να καθίσει, έπρεπε, το κάθε κείμενο, να αναπαυτεί, πριν αφήσει τη θέση του στο επόμενο. Θα με ρωτήσεις, μα πρέπει και ο αναγνώστης να κάνει το ίδιο; Δεν ξέρω, ίσως. Φαντάζομαι τον ιδανικό αναγνώστη να έχει το Κοράκι δίπλα στο κρεβάτι του, και κάθε βράδυ να διαβάζει μια ιστορία, κάθε βράδυ να μεταφέρεται σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης ή να περπατά σε ένα χωράφι σπαρμένο με νάρκες ή να κάθεται δίπλα σε μια ελκυστική χήρα σε ένα βαγόνι τρένου ή να ακολουθεί μια αγελάδα με πουά δέρμα σε ένα μαγικό δάσος. Κι αφού μιλάμε για αργούς χρόνους, θα σου εξομολογηθώ κάτι ακόμα, αγαπητέ Μισέλ: το βιβλίο αυτό με κέρδισε σιγά σιγά, δεν μπήκε στη ζωή μου ως στρατηλάτης όπως μπήκαν άλλα βιβλία του Καλβίνο. Κι αν είναι αλήθεια ότι τα νεανικά έργα των μεγάλων συγγραφέων ήδη προδιαγράφουν τη μεγαλοσύνη των δημιουργών τους, τότε να σου πω ότι απλώς μου επιβεβαίωσε κάτι που συμφωνήσαμε με τον Κάρλος Φουέντες: ότι αυτός ο ολιγόλογος, αντιδογματικός άνθρωπος, με την καλπάζουσα φαντασία, υπήρξε ένας από τους δυο-τρεις σημαντικότερους Ευρωπαίους συγγραφείς του δύσκολου, δογματικού 20ού αιώνα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Τυπωθήτω