Έντυπη Έκδοση

Βιβλία για καλοκαιρινές αποδράσεις

Ιστορίες δίπλα στο κύμα

Michele Fitoussi

Ο τελευταίος κλείνει την πόρτα

μυθιστόρημα

εκδόσεις Αγκυρα, σ. 288, ευρώ 14,57

Η λανθάνουσα σκέψη του ονείρου που εντάσσεται στην πλοκή της αφήγησης τροφοδοτεί συνήθως την κριτική σκέψη των ψυχαναλυτών. Αν όμως πίσω από τη «λανθάνουσα» αυτή σκέψη, που δεν είναι μια μόνο ιδέα αλλά ένα σύμπλεγμα ιδεών, ενσωματώνονται οι ανθρώπινες επιθυμίες στη σχέση τους με τον χρόνο, το μυθιστόρημα της γαλλίδας δημοσιογράφου Michele Fitoussi, στην καλαίσθητη έκδοση της Αγκυρας, μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει δείγμα συγγραφικής φαντασίωσης που πηγάζει από τα βαθύτερα ψυχικά στρώματα, καθώς η μυθιστοριογράφος ξεδιπλώνει τα επί μέρους «εγώ» της μέσα στους ήρωες που προσωποποιούν τα ρεύματα της ίδιας της ζωής της. Το βιβλίο της Fitoussi, ωστόσο, δεν φαίνεται να στοχεύει παρά στην αποτύπωση σύγχρονων καταστάσεων, όπως αυτές που σχετίζονται με την κατάθλιψη, το γήρας και τη νόσο Αλτσχάιμερ, τις σύγχρονες παρεξηγήσεις και τα ψέματα που στοιχειώνουν τη ζωή. Πρόκειται με άλλα λόγια για μια πραγματική ιστορία, που όμως μπορεί να απελευθερώσει την υψηλή απόλαυση με τη δύναμη της γραφής. Το μυθιστόρημα ακολουθεί την παράδοση του είδους με σύγχρονο προβληματισμό και ενδιαφέρει όχι μόνο την ψυχανάλυση, αλλά έναν ολόκληρο κόσμο που αντιμετωπίζει άμεσα και πρακτικά προβλήματα, καθώς βρίσκεται μπροστά στη διάλυση των προτύπων που κάποτε κυριάρχησαν στη ζωή του. Χαρακτηριστικό του η σαφής διαγραφή του τραγικού με ελαφρούς τόνους, που πετυχαίνουν να το διακωμωδούν χωρίς ωστόσο να αφαιρούν από το βάρος του. Επειδή η πραγματικότητα αποτυπώνεται πολύ καλύτερα στην αφήγηση απ' ό,τι σε βαρύγδουπα άρθρα κι επειδή η χιουμοριστική εντύπωση, όταν μάλιστα στηρίζεται στο απρόβλεπτο, είναι ίσως η μόνη που θα οδηγήσει σε γόνιμο προβληματισμό, έστω και αν χαλάσει τη γαλήνη μιας κατά τ' άλλα φιλήσυχης κοινωνίας.

Virgil Gheorghiou

Ο Θεός στο Παρίσι

μτφρ.: Χρήστος Βουδούρης

εκδόσεις Ακρίτας, σ. 234, ευρώ 9,20

Η επανέκδοση του μυθιστορήματος του ρουμάνου συγγραφέα Virgil Gheorghiou, Ο θεός στο Παρίσι, από τις εκδόσεις Ακρίτας, επαναφέρει στην επικαιρότητα τον συγγραφέα του βιβλίου Από την 25η ώρα στην αιώνια ώρα, μέσα από το οποίο ο αναγνώστης μπορούσε να ανακτήσει το αίσθημα της πλήρωσης που του στερούσε η καθημερινότητα. Από τότε (λίγο πριν από τη μεταπολίτευση νομίζω) δεν άλλαξαν πολλά, θεωρητικά τουλάχιστον, σε ό,τι αφορά την ελευθερία του ανθρώπινου προσώπου και την αντίστασή του απέναντι στην αυθαιρεσία και τον κάθε είδους ολοκληρωτισμό. Ο Gheorghiou με το έργο του αυτό αποκαλύπτει ως σύγχρονος προφήτης την τραγική αλήθεια που συμβαίνει στον τόπο του αλλά και όπου γης: όταν μια αυθαίρετη πολιτική εξουσία, που μονοπωλεί δογματικά τη δική της αλήθεια, κρίνει ότι παρεμποδίζεται από το ελεύθερο φρόνημα, τότε καταδικάζει χωρίς πολλή σκέψη τους «ενόχους» σε μαρτυρικό θάνατο.

Ευαίσθητο και διεισδυτικό πορτρέτο μιας υπό διαμόρφωση κοινωνίας που βιώνει τα προβλήματα της απότομης αλλαγής του πολιτικού και οικονομικού συστήματος, το βιβλίο εστιάζει σε μιαν αληθινή ιστορία πολιτικής ίντριγκας. Ο συγγραφέας αναπαριστά με ιδιότυπο χιούμορ την αντιφατική πτυχή της περίπλοκης σύγχρονης πραγματικότητας σε μια χώρα «κολεκτιβιστική», όπου όμως ο άνθρωπος δεν θα πάψει να αποτελεί «ένα αντίτυπο μοναδικό και αναντικατάστατο». Γιατί «κάθε φορά που γεννιέται ένας άνθρωπος, ένας νέος κόσμος γεννιέται. Κι όταν πεθαίνει ένας άνθρωπος, ένα σύμπαν ολόκληρο πεθαίνει, ένα σύμπαν που δεν θα επαναληφθεί ποτέ πια». Ο ήρωας του βιβλίου που αναλαμβάνει «να κλείσει το στόμα του Θεού» ανάγεται σε σύμβολο και αποκαλύπτει με οξύτατη ενάργεια την απόφασή του να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη της ταυτότητάς του.

Νένα Κοκκινάκη

Δημήτρης Μαμαλούκας

Κοπέλα που σε λένε Φίνι

εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη, σ. 207, ευρώ 13

Οι επαρκείς αποδόσεις των μεταπτώσεων της συμπεριφοράς των χαρακτήρων, οι συνεπείς καταγραφές των κλιμακώσεων της ασίγαστης δράσης, η προσεκτική μελέτη των εσωτερικών κραδασμών των πρωταγωνιστών και η περαιτέρω διακριτική ανάδειξη των τελευταίων σε καθολικότερους ήρωες, οι οποίοι παραπέμπουν με τη σειρά τους εμμέσως πλην σαφώς σε καθιερωμένα λογοτεχνικά πρότυπα, συνιστούν μερικά από τα εξόφθαλμα χαρακτηριστικά του παρόντος, έκτου στη σειρά, καλώς συγκερασμένου μυθιστορήματος του Δημήτρη Μαμαλούκα. Η ειδικότερη τεχνική επεξεργασία σε όλη την έκταση του έργου επιβεβαιώνει και πάλι την ομολογούμενη ικανότητα του συγγραφέα να προικίζει τα διηγητικά του υποκείμενα με πειστική σωματική υπόσταση και ψυχική κατά περίπτωση επάρκεια. Η Φίνι εργάζεται κάτω από απάνθρωπες συνθήκες σε μια μεγάλη οιονεί αποικία τιμωρημένων, η οποία ενίοτε θυμίζει κάπως τη φιλμική, αδυσώπητη Μητρόπολη. Χωρίς να παύει ούτε στιγμή να οραματίζεται τη διαφυγή της σε μια σχεδόν φασματική Γη της Επαγγελίας, όπου η ελευθερία και ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρούνται αναφαίρετα πολιτισμικά κεκτημένα, η Φίνι προσωποποιεί μια ακόμη εκδοχή της ύπαρξης, που αγωνίζεται μέχρις εσχάτων για την απόκτηση και περαιτέρω διατήρηση του απόλυτου Αγαθού. Η μοιραία συνάντησή της με «τον καλύτερο νοσοκόμο του θεραπευτηρίου» και ταυτοχρόνως σωματικά ελαφρώς αδικημένο από τη φύση, κρυψίνουν Γκον, θα τη βοηθήσει να υλοποιήσει το μεγαλύτερο μέρος του απέλπιδος σχεδίου της. Ανάλογα ισχύουν και για τον μυστηριώδη γέρο, ονόματι Λακάν (!), ο οποίος έχει το προνόμιο να γνωρίζει τον δρόμο προς τον ποταμό-ορόσημο, πέραν του οποίου κείται η ποθητή χώρα, δηλαδή η επικράτεια της φιλελεύθερης Απόλαυσης. Η επαφή τής Φίνι με τον πολύπειρο ηλικιωμένο προσομοιάζει με τις συναντήσεις δόκιμων μοναχών με έναν πολύπαθο δάσκαλο φώτισης.

Βεβαίως, με τη σειρά του, ο γέρος και παρ' ολίγον δραπέτης παραπέμπει εν μέρει και στον ευρηματικό μεσάζοντα Βαρνάβα, εκείνον τον εκόντα άκοντα σύνδεσμο - αγγελιαφόρο των αυταρχικών ταγών του καφκικού Πύργου με τους εκείθεν, τους διά βίου αποκλεισμένους έξω από αυτόν. Ακαταπόνητη και ριψοκίνδυνη, η Φίνι είναι από μια άποψη μια θηλυκή προέκταση του Ροβινσώνα Κρούσου, εφόσον ζει μόνο μέσα στο βασανιστικό όνειρο της απόδρασης από το απέραντο εργοστάσιο-φυλακή, όπου οι απρόσωποι άλλοι την έχουν άκουσα εντάξει. Αυτή ακριβώς η κλιμάκωση της μετάβασης από την Κόλαση των άλλων στον Παράδεισο του απολύτως αυτεξούσιου εγώ προσδίδει στην αφήγηση την ιδιαίτερη ποιότητά της: το κείμενο πάλλει από φαντασίωση απεξάρτησης από το όνειδος της υποταγής. Η σχέση αντιπαλοτήτων, η οποία καταστατικά διακρίνει το ζεύγμα κρατούντων-κρατουμένων, υποστηρίζει, όπως θα ανέμενε κανείς, μέγα μέρος της πλοκής. Εξού και η πρόδηλη νιτσεϊκή προοπτική, γνωστή άλλωστε και από τα παλαιότερα μυθιστορήματα του ίδιου συγγραφέα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου