Έντυπη Έκδοση

Εξάψεις μέσα σε χρυσό της Πανσελήνου

Ιρέν Νεμιρόβσκυ

Εξαψη

μτφρ.: Γεωργία Ζακοπούλου

πρόλογος και αποκατάσταση κειμένου: Ολιβιέ Φιλιππονά και Πατρίκ Λινάρντ

εκδόσεις Πατάκη, σ. 200, ευρώ 14,57

Γεννημένη στο Κίεβο το 1903 η εβραϊκής καταγωγής Ιρέν Νεμιρόβσκυ φεύγει με τους γονείς της μετά την επανάσταση του 1917 για τη Γαλλία, όπου εκδίδει τα μυθιστορήματα Ντέιβιντ Γκόλντερ (1929) και Χορός (1930). Η ζωή της τελειώνει στο Αουσβιτς, ενώ οι κόρες της κρύβονται με τη βοήθεια οικογενειακών φίλων. Στη βαλίτσα με τα χειρόγραφα της μητέρας της η μεγαλύτερη κόρη Ντενίζ ανακαλύπτει το μυθιστόρημα Γαλλική σουίτα που εκδόθηκε το 2004, 60 χρόνια μετά τον θάνατο της μητέρας της και απέσπασε το βραβείο Renaudot, που δόθηκε για πρώτη φορά σε βιβλίο που εκδόθηκε μετά τον θάνατο του συγγραφέα. Ακολούθησαν δύο ακόμα μυθιστορήματα της Νεμιρόβσκυ που εντυπωσίασαν για τη θαρραλέα και ασυμβίβαστη γραφή τους σ' έναν κόσμο απίστευτα μοχθηρό και δόλιο που μοιάζει με σπονδυλωτό γρίφο.

Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορούν τρία μυθιστορήματα της συγγραφέως. Η Εξαψη είναι ένα οικογενειακό δράμα που εκτυλίσσεται την περίοδο της κατοχής σε ένα χωριουδάκι της Βουργουνδίας στην κεντρική Γαλλία, το ίδιο όπου η Ιρέν Νεμιρόβσκυ έγραψε τη Γαλλική σουίτα. Με σοφία (που σύμφωνα με τον Προυστ «δεν σου δίνεται αλλά την ανακαλύπτεις μόνος ύστερα από μια διαδρομή, στην οποία κανείς δεν μπορεί να πάρει τη θέση σου»), η συγγραφέας περιγράφει την «έξαψη», την περιπετειώδη, επίπονη αλλά και μάταιη διαδρομή των νέων στη μισοσκότεινη πλευρά της ζωής, το αίνιγμα του πόθου που τορπιλίζει τις αγνές αποφάσεις και καταλήγει στην ήττα. «Ποιος δεν είδε τη ζωή του να παραμορφώνεται παράξενα και να λυγίζει απ' αυτή τη φωτιά, σε κατεύθυνση αντίθετη προς τη βαθύτερη φύση του;». Στο βιβλίο που εκτυλίσσεται σαν αστυνομική έρευνα περιγράφεται η καταιγίδα των ενστίκτων μέσα σε μια κλειστή κοινωνία, όπου όλα μοιάζουν αδιατάρακτα. Παραείναι ωστόσο ομαλά για να είναι αληθινά. Ακινητοποιημένοι σε μια απατηλή νεότητα, οι ήρωες περνούν από το χαριτωμένο βουκολικό σκηνικό στην αποκάλυψη της πραγματικότητας, μιας μακράς οικογενειακής αν όχι φυλετικής νοοτροπίας. Η πλασματική γαλήνη διασαλεύεται κι ένας ολοζώντανος κόσμος εμφανίζεται, επίκαιρος και διαχρονικός. Η λεπτομέρεια που καθορίζει τις σκηνές (κάτι που τονίστηκε από την κριτική, η οποία τοποθέτησε την παρατηρητικότητα της συγγραφέως πλάι σε αυτήν του Τσέχοφ) εξεικονίζει με ενάργεια έναν κόσμο που οδηγεί στην αιχμαλωσία. Στον πρόλογο διαβάζουμε: «Δύο φορές στο σημειωματάριό της η συγγραφέας παραλληλίζει την Εξαψη με το "captivite" ("Αιχμαλωσία") που θα αποτελούσε το τρίτο μέρος της Γαλλικής σουίτας και του οποίου σώζονται τα σχεδιάσματα. Είναι επομένως πιθανόν να δούλεψε μέχρι το 1942 αυτή την παραβολή για την υπεροχή των αισθήσεων και την κίβδηλη σύνεση».

Αννα Ι. Ρούσσου

Χρυσό της Πανσελήνου

διηγήματα

εκδόσεις Οδός Πανός, σ. 95, ευρώ 12,06

Είναι γνωστό ότι παρά τις μορφολογικές έρευνες πάνω στις μεταλλαγές που δέχτηκε το είδος του διηγήματος τον περασμένο κυρίως αιώνα και παρά τις αφηγηματολογικές αναλύσεις που κυκλοφόρησαν, οι συνθετικές αρχές που διαχωρίζουν το διήγημα από το μυθιστόρημα δεν είναι σαφώς καθορισμένες. Η δημοτικότητα ωστόσο που γνώρισε το σύντομο πεζογράφημα ενθάρρυνε την πολύμορφη ποικιλία του, με αποτέλεσμα το διήγημα να έχει αγκαλιάσει διάφορες τάσεις, μερικές από τις οποίες μεταβάλλουν τις σχετικές αντιλήψεις των μελετητών. Στο διήγημα, σύμφωνα με τον ορισμό του Πόου, ο συγγραφέας συλλαμβάνει μια «μοναδική εντύπωση» και στη συνέχεια την «παράγει» επινοώντας γεγονότα. Εχει επίσης τη δυνατότητα να επιτρέπει στον αναγνώστη να συνάγει «μια δική του πλοκή» ακόμα και από στοιχεία ασύνδετα μεταξύ τους.

Σε αυτά τα στοιχεία ανταποκρίνονται οι δεκατέσσερις «ιστορίες» της Αννας Ι. Ρούσσου που στήνονται με φόντο σύγχρονες ανθρώπινες καταστάσεις που συνήθως παγιδεύουν. Χαρακτηριστικά τους, η ανατροπή και το απρόβλεπτο. Η Ρούσσου, που σπούδασε νομικά και δημοσιογραφία, αρθρογραφεί και γράφει ποίηση. Στην πρώτη της δοκιμή στο μικρό αφήγημα εκμεταλλεύεται έξυπνα τα πετάγματα της φαντασίας της, με αποτέλεσμα την ένταση της «μοναδικής εντύπωσης» που κάποτε φτάνει στην τραγικότητα.

Guilleragues

Ερωτικές επιστολές Πορτογαλίδας μοναχής

μτφρ.: Βάνα Χατζάκη, εισαγωγή: Michel Lopes, επίμετρο: Κώστας Ουράνης

εκδόσεις Αγρα, σ. 80, ευρώ 9,50

Οι πέντε ερωτικές επιστολές μιας Πορτογαλίδας μοναχής, λυρικές και αφοπλιστικά ειλικρινείς, που εκδόθηκαν μεταφρασμένες στα γαλλικά το 1669 και επηρέασαν συγγραφείς όπως η Madame de Sevigne, ο Laclos, ο Sainte-Beuve, ο Stendhal, οι Grimm και ο Rilke (που τις μετέφρασε στα γερμανικά), εγκαινιάζουν το είδος του επιστολικού μυθιστορήματος, πολύ δημοφιλούς στην Ευρώπη μέχρι τουλάχιστον τις αρχές του 20ού αιώνα. Η μοναχή, η οποία απευθύνεται σ' έναν Γάλλο αξιωματικό που την έχει εγκαταλείψει, ξετυλίγει ψυχικές διακυμάνσεις που κατευθύνονται από την ορμή του πάθους και συγκροτούνται αποκλειστικά από συναισθήματα: τρυφερότητα και οργή, μίσος και εγκαρτέρηση, αγωνία και πόνο. Ο αναγνώστης ενθαρρύνεται να διακρίνει την ιστορία που μοιράζεται στα κείμενα των επιστολών, όπου η αταξία στη δόμηση του λόγου ισοδυναμεί με ευφράδεια και όπου καθρεφτίζονται οι διαφορές μεταξύ ατόμου και κοινωνίας. Υστερα από τρεισήμισι αιώνες από την έκδοση των συγκεκριμένων επιστολών το μυστήριό τους δεν εξιχνιάστηκε, ό,τι ωστόσο μετράει είναι η διαχρονικότητα του πάθους που όταν προσκρούει στον Αλλον μοιάζει με φωτιά που συναντάει τον πάγο. Διαβάζοντας τις επιστολές που ακόμα και σήμερα επιδέχονται αποκλίνουσες ερμηνείες δεν αμφιβάλλουμε για τις καταστροφικές συνέπειες του πάθους που αποκαλύπτονται μέσα από τη φωνή της μοναχής Μαριάννας Αλκοφοράδο, η οποία παραδίδεται συντετριμμένη στη μοναξιά κερδίζοντας από γράμμα σε γράμμα την αυτοκυριαρχία που θα της επιτρέψει να ανακτήσει την ικανότητα να απαρνηθεί τον έρωτά της. Το αν οι επιστολές γράφτηκαν από τη μοναχή Μαριάννα ή από τον γνωστό για το λογοτεχνικό ταλέντο του υποκόμη ντε Γκιγεράγκ δεν φαίνεται να αποτελεί ζητούμενο. Η ενθουσιώδης πρόσληψη του έργου οφείλεται αναμφίβολα στην απόλαυση της ειλικρίνειας των επιστολών και την αποκάλυψη της ειρωνικής τους πτυχής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου