Έντυπη Έκδοση

3.000 γλώσσες σε κίνδυνο

Για να μπορέσει να επιβιώσει κάποιος σε μια ξένη χώρα, πρέπει να έχει εξασφαλίσει μια στέγη, δουλειά και πιθανώς έναν-δύο στενούς φίλους. Κυρίως, όμως, θα πρέπει να έχει μεριμνήσει για κάτι παραπάνω: να γνωρίζει, λιγότερο ή περισσότερο, τη γλώσσα του τόπου αυτού.

Teresa Infante Teresa Infante Η Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας, που γιορτάζουμε σήμερα, 21 Φεβρουαρίου, καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της UNESCO το 1999, με στόχο την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας και τη διάσωση των λιγότερο ομιλούμενων γλωσσών. Αφορμή για αυτή την απόφαση στάθηκε η σφαγή της Ντάκα το 1952, όταν φοιτητές του ανατολικού Πακιστάν (σημερινού Μπαγκλαντές) ξεσηκώθηκαν για να εμποδίσουν την κατάργηση της γλώσσας τους «μπενγκάλι» και την υιοθέτηση της επίσημης «ουρντού» του Πακιστάν. Η Αστυνομία έπνιξε τη διαμαρτυρία τους στο αίμα.

Σύμφωνα με την UNESCO, σχεδόν οι μισές από τις 6.000 ομιλούμενες σήμερα γλώσσες κινδυνεύουν να περιοριστούν ή ακόμα και να εξαφανιστούν. Γι' αυτό έχει αναγάγει την προστασία τους, σε βασικό της στόχο. Οπως έχει συχνά ειπωθεί άλλωστε, η γλώσσα είναι το πιο δυνατό εργαλείο για τη διατήρηση και ανάπτυξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε εθνότητας. Είναι «το σήμα της φυλής, το πιο διακριτικό της σάρκας και το πιο ανεξίτηλο», κατά τον Γάλλο συγγραφέα Ρομέν Ρολάν.

Η ιδιαίτερη σχέση που έχει ένας άνθρωπος με τη γλώσσα των προγόνων του και η σημασία κάθε μητρικής γλώσσας έχουν γίνει συχνά πεδία μελέτης. Ενας Σέρβος και μια Ισπανίδα, κάτοικοι Αθηνών πλέον, μιλούν σήμερα στην «Ε» για όλα τα παραπάνω, όπως και για τη γλώσσα της νέας τους πατρίδας, αλλά και για το αν η κυριαρχία της αγγλικής μπορεί να έχει πολιτιστικές συνέπειες.

Bozidar Jovicevic Bozidar Jovicevic Ο Bozidar Jovicevic ήρθε στην Ελλάδα πριν από τριάμισι χρόνια. Ζει και δουλεύει εδώ, ακροβατώντας μεταξύ της σερβικής, της ελληνικής και της αγγλικής γλώσσας. «Ηρθα για να παρακολουθήσω ένα διεθνές μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΜΒΑ. Το πλάνο ήταν να μείνω για ένα χρόνο. Δεν είχα υπολογίσει, όμως, πόσο θα αγαπούσα αυτή τη χώρα. Παράλληλα μου έτυχε και μια καλή ευκαιρία για δουλειά στη φαρμακευτική εταιρεία Novartis κι έτσι, παίρνοντας το μεταπτυχιακό του ελληνικού πανεπιστημίου, πήρα και την απόφαση να συνεχίσω την καριέρα μου και τη ζωή μου στην Ελλάδα».

Ο άνθρωπος θα συνεχίσει πάντα να μιλάει τη μητρική του γλώσσα, ανεξάρτητα από το πόσο τη χρησιμοποιεί, υποστηρίζει. «Μερικές φορές τυχαίνει να μη μιλήσω τα σερβικά για ολόκληρες μέρες. Στη δουλειά ισορροπώ μεταξύ ελληνικών και αγγλικών».

Για τον ίδιο, η γλώσσα παίζει σημαντικό ρόλο σε κάθε εθνότητα. «Είναι βαθιά συνυφασμένη με τις ρίζες κάθε έθνους. Ο καλύτερος τρόπος για να συνδεθεί ένας επισκέπτης με τους κατοίκους μιας ξένης χώρας, είναι να μάθει τη γλώσσα τους. Το δεύτερο βήμα κατ' εμέ είναι να μάθει τη μουσική τους».

Η Teresa Infante, καθηγήτρια της ισπανικής, είναι ισχυρά συνδεδεμένη με τη γλώσσα και την όλη διαδικασία της εκπαίδευσης. Ηρθε στην Ελλάδα επειδή πάντα ήθελε να επισκεφθεί τη χώρα των αρχαίων Ελλήνων, του Καζαντζάκη και του Ελύτη.

«Η γλώσσα για έναν καθηγητή είναι το πιο σημαντικό εργαλείο. Είναι το εργαλείο της δουλειάς του». Η Teresa, λόγω της φύσης της εργασίας της, μιλάει διαρκώς τη μητρική της γλώσσα. «Δεν έχω νιώσει ποτέ πώς είναι να μη μιλάω τη γλώσσα μου. Αρχικά, όταν πρωτοήρθα στην Ελλάδα, προσπαθούσα να κάνω παρέα μόνο με Ελληνες -για να μάθω τη γλώσσα. Αργότερα, μου έλειψαν τα ισπανικά. Ενιωσα την ανάγκη να τα πλησιάσω, υπό άλλες προϋποθέσεις και με ωριμότητα».

Στην εποχή μας κυριαρχεί η πεποίθηση ότι συντελείται ένας γλωσσικός αποικισμός από την αγγλική γλώσσα. «Η αγγλική είναι η διεθνής γλώσσα. Είναι η πρώτη ξένη γλώσσα που μαθαίνουν τα παιδιά. Είναι λογικό να υπάρχει ο φόβος ότι οι μικρές γλώσσες -ιθαγενών πληθυσμών χωρίς γραπτή παράδοση και επίσημη αναγνώριση- θα οδηγηθούν στην εξαφάνιση. Εγώ ελπίζω πως θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν. Κάθε γλώσσα είναι και ένας πολιτισμός».

Σύμφωνα με την ίδια, οι ίδιοι οι λαοί δεν έχουν στοχαστεί τι μπορεί να είναι γι' αυτούς η γλώσσα τους. «Παλιά, για τους Ισπανούς η γλώσσα ήταν κάτι σαν μέσο επιβολής. Αλλά η γλώσσα είναι πάντα κάτι παραπάνω. Είναι επικοινωνία, είναι έκφραση συναισθημάτων, σκέψης, είναι η απόδειξη της πνευματικής ανάτασης. Η γλώσσα είναι το όργανο της σκέψης. Είναι το χέρι του νου».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Μετανάστες και πρόσφυγες