Έντυπη Έκδοση

Ρεμπέτικα... μυστήρια

Ρεμπέτικο. Τη μυστηριώδη καταγωγή του, τις πρώτες εμφανίσεις του, τις παρανοήσεις γύρω απ' αυτό ανιχνεύει ο ακαταπόνητος ερευνητής Πάνος Σαββόπουλος στο ενδιαφέρον βιβλίο του «Περί της λέξεως «ρεμπέτικο» το ανάγνωσμα και άλλα» (επανακυκλοφόρησε ενισχυμένο σε δεύτερη έκδοση από την «Οδό Πανός», μ' ένα cd είκοσι τραγουδιών εποχής, 1912-1932).

Η μαγκιά με την οποία το έχουμε ταυτίσει, καμία σχέση δεν έχει με τη γέννηση της λέξης αυτής: τα δύο πρώτα που κυκλοφόρησαν στην Κωνσταντινούπολη με την ένδειξη «ρεμπέτικο» σε δίσκους, η «Απονιά» με Ελληνική Εστουδιαντίνα (1912) και «Τικ τίκι τακ» με Γιάγκο Ψαμιαθανό (1913), ήταν τραγούδια «ελαφρά αστικά-λαϊκά». Οπως την περίοδο 1923-1937, όπου σε 99 τραγούδια μ' αυτό το χαρακτηρισμό, 35 είναι «καθαρά επιθεωρησιακά ή ελαφρά» και 56 «καθαρά αστικά λαϊκά». Αυτή η λέξη επινοήθηκε αρχικά για να διαφημίσει μερικά «ανέμελα» και «γλεντζέδικα» τραγούδια. Πέρασε στη συνέχεια σε κάποια τραγούδια της περίφημης τετράδας του Πειραιά (Μάρκος, Μπάτης, Δελιάς, Στράτος) και αργότερα σε άλλα λαϊκών δημιουργών.

Στο θεμελιωτή των ρεμπέτικων της γνήσιας μαγκιάς, τον Μάρκο Βαμβακάρη, είναι αφιερωμένα δύο κεφάλαια. Ευτυχώς που ήταν «αγράμματος», άνευ ακαδημαϊκής παιδείας, σημειώνει στο ένα ο Σαββόπουλος, προσθέτοντας ότι ο Μάρκος άντλησε από το πηγαίο ταλέντο του, τη δημοτική και βυζαντινή μουσική παράδοση, τα μικρασιάτικα τραγούδια, τις παροιμίες και αδέσποτα στιχάκια (υπάρχουν άφθονα παραδείγματα με στίχους τραγουδιών του). Στο άλλο κεφάλαιο επισημαίνει την αμεσότητα και περιγραφικότητα αρκετών τραγουδιών του, που μοιάζουν με «ρεπορτάζ» εποχής (από... αισθηματική αγωγή και γράμματα στο σχολείο έως περιγραφή μιας πλημμύρας καταστροφικής).

Με συμπυκνωμένο, γλαφυρό και ενίοτε καυστικό λόγο περί σοφολογιότατων και δυτικόπληκτων «ειδικών», ο Σαββόπουλος αναφέρεται επίσης: στη χυμώδη και αυθόρμητη γλώσσα των ρεμπέτικων, στις αδικημένες ρεμπέτισσες του '30 (τις «πιο ελεύθερες γυναίκες της νεότερης Ελλάδας»), στις συγγενικές σχέσεις του ρεμπέτικου με τους δρόμους της Ανατολής («τα αιώνια μακάμια»), αλλά και στην αρχαιοελληνική ποίηση κ.ά.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Προσωπική ματιά