Έντυπη Έκδοση

Ο ευγενής καθ' έξιν άνθρωπος

Η εξελικτική διαδικασία του ανθρώπινου είδους έγινε, βασίστηκε και διαφαίνεται από τη γλώσσα, που χρησιμοποιήθηκε προφορικά και γραπτά στη λειτουργική επικοινωνία και ανάπτυξη των κοινωνιών στη Γη, με έκκεντρη τροχιά γύρω από την έκρηξη των πολιτισμών και της λαογραφίας, που εκτείνεται από την αρχαιότητα έως σήμερα, σύμφωνα με τις ανακαλύψεις αρχαιολογικών ευρημάτων, συνοδευόμενες πάντα από ανθρωπολογικές στάσεις και θέσεις των εκάστοτε πρωτοπόρων ερευνητών.

Το βιβλίο Η Επανάσταση του ανθρώπινου είδους, που έγραψε και ταξινόμησε σε μια μικρή εισαγωγή ο Μπερνάρντ Γουντ το 2005, από τις πανεπιστημιακές εκδόσεις της Οξφόρδης, κυκλοφόρησε με επιτυχία και διασαφήνισε τα καινούρια δεδομένα στο ευρύτερο αγγλόφωνο κοινό.

Εκεί αναφέρεται ότι ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης (5ος και 6ος αι. π. Χ.), οι πρώτοι φιλόσοφοι της ανθρωπότητας, μίλησαν για την αυθεντικότητά της, ότι στηρίζεται στο γεγονός ότι είναι μέρος ενός φυσικού συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι εξελίχθηκαν μέσα στη Φύση. Ο Λουκρήτιος, δε, υποστήριζε ότι οι αρχαϊκοί πολιτισμοί έμοιαζαν σαν «ζώα» χωρίς εργαλεία, ούτε γλώσσα (1ος αι. π.Χ.). Στη δυτική σκέψη εφαρμόστηκαν κυρίως πραγματολογικές σκέψεις, ότι ο μοντέρνος κόσμος εξελίχθηκε από κάτι προγενέστερο. Με την εξέλιξη της «γλώσσας» ως κρίσιμου συστατικού του πολιτισμού στον παγκόσμιο ανθρώπινο ιστό.

Η κλασική ταξινόμηση στις δυτικές επιστήμες σύμφωνα με το σχήμα που προσδιορίστηκε το 1758, έχει ως εξής: μορφολογικά περίπου όλα τα ζώα συνδέονται με μια αλυσίδα μεταξύ τους όσον αφορά την εξέλιξή τους. Ολα τα ζώα ανήκουν σε είδη, τα είδη ανήκουν σε γενιές, οι γενιές ανήκουν σε φυλές, οι φυλές σε οικογένειες και όλες αυτές οι κατηγορίες αποτελούν το βασίλειο των ζώων. Στη σημερινή ανθρωπότητα ο Χόμο σάπιενς ανήκει στο είδος σάπιενς, στο γένος Χόμο και στη φυλή Χομίνινι. Στο Ανθρωπολογικό Ινστιτούτο της Ζυρίχης εφαρμόζουν τεχνικές της λεγόμενης «εικονικής ανθρωπολογίας», συναρμολογώντας έτσι στον υπολογιστή το κρανίο ενός ανθρώπου μιας πρώιμης φυλής. Ο τρόπος εργασίας ξεκινά με το να φτιάξουν μια εικόνα στον υπολογιστή με τη βοήθεια λέιζερ που σκανάρει το κρανίο ή τα κομμάτια του. Το πρόγραμμα που χρησιμοποιούν είναι σχεδιασμένο να μετακινεί και να εφαρμόζει κάθε κομμάτι του κρανίου εκεί που λείπει ή και να το δοκιμάζει όπου είναι δυνατόν. Ακόμη, σχεδιάζει και αναπληρώνει τα μη ευρισκόμενα κομμάτια από τη μια μεριά του κρανίου, σύμφωνα με το ανέπαφο κομμάτι από την άλλη πλευρά, με τη βοήθεια ενός «καθρέφτη» μέσα στον υπολογιστή. Παρόμοια προγράμματα με τη βοήθεια αξονικών σκάνερ αναπληρώνουν κομμάτια από τα ακουστικά οστάρια του έσω ωτός, ρίζες δοντιών για να φαίνονται πιο καθαρά.

Πριν από 1 εκατομμύριο χρόνια μια καινούρια φυλή εμφανίστηκε στην Αφρική, στην Κίνα και στην Ινδονησία: ο Χόμο Ερέκτους. Αν κατά λάθος τον συναντήσουμε στον δρόμο δεν διαφέρει και πολύ από τον σύγχρονο άνθρωπο και διόλου δεν μοιάζει με άνθρωπο κάποιας αρχαϊκής ή μεταβατικής φυλής.

Το 1846 ανακαλύφθηκε στο Γιβραλτάρ ένα κρανίο ενήλικου ανθρώπου που εμφάνιζε τη μορφολογία του Νεάντερταλ, στην Ισπανία, όταν εργάτες έσκαβαν σε μια σπηλιά για να φτιάξουν ένα νέο σιδηρόδρομο· στη Γερμανία και στο Βέλγιο, το 1829, όταν επίσης ήρθε στο φως ένα κρανίο μικρού παιδιού. Τώρα πλέον η ταξινόμηση των δειγμάτων από τον άνθρωπο Νεάντερταλ γίνεται στα μιτοχόνδρια του DNA, όπου η μορφή των νουκλεοτιδίων του διαφέρει από τον σύγχρονο άνθρωπο. Ετσι, εν τέλει μοιάζει ότι ο νέος πληθυσμός της Γης έφτασε στα σημερινά γενετικά και πολιτισμικά δεδομένα από μια μοναδική εξέλιξη του ανθρώπου κατά τη διάρκεια διαφορετικών περιόδων ζωής του, σε διαφορετικές ομάδες συνύπαρξης. Αποδείχτηκε ραγδαίως το ένστικτο επιβίωσης του ανθρώπου μέσα σε εκατομμύρια χιλιάδες χρόνια, ζώντας σε ποικίλα και εξαιρετικά δύσκολα περιβάλλοντα. Σε αυτή τη σειρά των πανεπιστημιακών εκδόσεων της Οξφόρδης από το 1995 έχουν γραφτεί ενδιαφέροντα θέματα από ειδικούς σε πάνω από 25 γλώσσες παγκοσμίως και σε λίγα χρόνια θα έχει αναπτυχθεί μια βιβλιοθήκη σχετική, και όχι μόνο, με την αρχαία Αίγυπτο έως την ινδική φιλοσοφία. www.oup.co.uk/vsi/

Τα ποιήματα της Νεκράς Θάλασσας

Στα βιβλιοπωλεία Γουότερστοουνς στο Λονδίνο, με το πιο πολυσύχναστο αυτό της Τραφάλγκαρ Σκουέαρ, βρίσκει κανείς μερικά συλλεκτικά αντίτυπα από έργα υπογεγραμμένα ιδιοχείρως από τον συγγραφέα τους. Το 1995 κυκλοφόρησαν Τα ποιήματα της Νεκράς Θάλασσας, από τις εκδόσεις Φέιμπερ εντ Φέιμπερ, του Σάιμον Αρμιτατζ. Γεννήθηκε το 1963 στην Αγγλία. Το 2008 δημοσίευσε την τελευταία του ποιητική συλλογή Οχι νεκρός. Εργάζεται στο ραδιόφωνο και στην αγγλική τηλεόραση και είναι λέκτορας Δημιουργικής Γραφής στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Δημοσιεύει σε περιοδικά της Αμερικής και της Αγγλίας.

Τα 25 ποιήματα της Νεκράς Θάλασσας έχουν συνθέσει ένα βιβλίο, με εκθέτη στην ποιητική του Σάιμον Αρμιτατζ τον καταληκτικό πόνο της ευφυΐας τού συγγραφέα. Ιδού η γεύση από το ποίημα Ο γκολκίπερ με το τσιγάρο, σε πρώτη μετάφραση στα ελληνικά.

Αυτός εκεί στο γρασίδι, με το πράσινο βαμβακερό

τζέρσεϊ,

Ο πρίγκιπας στα καθαρά σεντόνια - με μερικά όρθια

έντομα

Εγκιβωτισμένα ανάμεσα στα κλαδιά, Οριζόντιος

Στο Γήπεδο, στέκεται με κατιτίς πάνω στο μανίκι του,

Στη μασχάλη μια σακούλα με καπνό, και δέρατα

Να κυλούν στη μεριά του, ή διαφορετικά μιαν ασημένια

κονσέρβα

Περιέχοντας το νούμερο οχτώ ή ήδη το ανοιγμένο Εννιά.

Αυτός είναι με κάποιον πίσω από το αυτί του, ανάμεσο

Στα χείλη του, ή με κάτι μέσα στο παντελόνι του, αθέατο

και ελαφρύ

Ενα μεγαλοπρεπές κύπελλο μπουμπούκι στη γροθιά του.

[...]

«Goalkeeper with a Cigarette»

That's him in the green, green cotton jersey,

Prince of the clean sheets - some upright insect

Boxed between the sticks, the horizontal

And the pitch, stood with something up his sleeve,

Armed with a pouch of tobacco and skins

Το roll his own, or else a silver tin

Containing eight or nine already rolled.

That's him with one behind his ear, between

His lips, or one tucked out of sight and lit-

Α stamen cupped in the bud of his fist.

Simon Armitage, The Dead Sea Poems (Faber and Faber, 1995)

Η τέχνη του ποιητή

Επιστρέφουμε με την αγωνία του ποιητή να ορίσει την καθημερινότητα με αλληγορική έκφραση στα σημαινόμενα. Οφείλουμε να είμαστε ακριβείς με την ποιητική τέχνη όσον αφορά τα ερωτήματα για το κάθε άνοιγμα του Κόσμου. Οπως διδαχτήκαμε από τον στοχαστή-φιλόσοφο Κώστα Αξελό, ο οποίος ζούσε μόνιμα στο Παρίσι και έδινε επιλεκτικές διαλέξεις παγκοσμίως. Μέχρι που έφυγε, αθόρυβα. Η τελευταία επικοινωνία μου μαζί του ήταν μια κάρτα διακοπών από το Λονδίνο και η σταθερή φιλική ομιλία μαζί του, ένα βροχερό αγαπημένο απόγευμα στη λονδρέζικη ατμόσφαιρα ενός εστιατορίου. Κυκλοφορεί το πρόσφατο βιβλίο του Κώστα Αξελού Το άνοιγμα στο Επερχόμενο και το αίνιγμα της Τέχνης, από τις εκδόσεις Νεφέλη (2009) Επειδή η ουσιαστική ερώτηση είναι ο ρυθμός της Πράξης, το υδατογραφημένο δείγμα της «Σπείρας» στο εξώφυλλο από τη Μυρτώ Ψυχάκη μάς τοποθετεί ανιδιοτελώς εις τον πάτο της Εικόνας, που με αυτήν οδηγό, η απειροελάχιστη έλλειψη, με μαθηματικούς όρους, εάν κατά λάθος υποπέσουμε στο σφάλμα της κίνησης, φτάνουμε ταχύτατα εκτός πλαισίου και στην κορυφή του αιτίου της Πράξης. Με λίγα λόγια, η επιτυχία ενός οράματος και η συνάφεια εξασκούνται πάντα από το ελάχιστο και ουσιαστικά ταπεινό μέρος μιας συστολής, της συστολής που έχουμε στην εσωτερική μας ζωή. Και μας προστατεύει από τον κάματο της υπερβολής και της αλαζονείας. Ο οδηγός αυτού του βιβλίου είναι το ακράδαντο συναίσθημα της ευταξίας στα πράγματα. Η φιλοσοφική λίθος ασκεί στο Παιχνίδι του Κόσμου μια δυναμική ισομέρειας, που δεν διαφέρει από την καθολική πίστη του απλού ανθρώπου για την ικανότητά του στα διακριτά μέρη της ζωής του. Τα διακριτά αφορούν την εξέλιξη και την ποιότητα στην καθημερινότητα. Η ακράδαντη ευφυΐα του ανθρώπου είναι ο παράγοντας που τον κάνει να απελπίζεται, μ' ένα αβέβαιο μέλλον. Στην ουσία η δοκιμασία είναι η απάντηση και στο αίνιγμα της Τέχνης και του ανοίγματος στο Επερχόμενο. Οφείλουμε για την αρχαία πτώση μας να είμαστε στην αρχή των πραγμάτων, δίπλα στη Φύση για την κολασμένη Ομορφιά του Ρεμπό. Ωστε να διακυβεύεται μια ευφυΐα δίπλα σε μια άλλη κρυπτική ευαισθησία στα αιτιατά των γεγονότων. Οπως, ευτυχώς, γίνεται κατανοητό μέσα από μια ποιητική φιλοσοφία στα βήματα της ανθρωπότητας.

Ετσι καταλήγουμε ότι η παγκόσμια οικονομική κρίση δεν έπληξε καν τα χρηματιστήρια των σκέψεων και τα χειρόγραφα στα συρτάρια των εκδοτών. Επιμένει η Ποίηση έναντι σε οποιοδήποτε υστερόβουλο Συμφέρον, για να είμαστε ακριβείς και ειλικρινείς με το δώρο της Ζωής, το οποίο μας χαρίστηκε απλόχερα, πάλι από Μέγα Ποιητή. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο