Έντυπη Έκδοση

ΒΑΣΩ ΚΑΤΡΑΚΗ

Η χαράκτρια της διαμαρτυρίας

Σε μία από τις σημαντικότερες χαράκτριες της νεοελληνικής τέχνης είναι αφιερωμένη η έκθεση «Βάσω Κατράκη - Πνοή στην πέτρα», που οργανώνει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

«Μορφή ΙΙΙ», 1979, χάραξη σε πέτρα της Βάσως Κατράκη. (©Σπύρος Κατράκης και Ιωάννα-Μαριάννα Κατράκη-Δεσποτίδη). «Μορφή ΙΙΙ», 1979, χάραξη σε πέτρα της Βάσως Κατράκη. (©Σπύρος Κατράκης και Ιωάννα-Μαριάννα Κατράκη-Δεσποτίδη). Περίπου 110 αντιπροσωπευτικά έργα καλύπτουν όλες της περίδους της καλλιτεχνικής της πορείας: από τις πρώτες ξυλογραφίες των χρόνων της Κατοχής και της Αντίστασης, τα αγαπημένα της θέματα με τους ψαράδες και τα τοπία από το Μεσολόγγι έως τους πειραματισμούς της στην πέτρα. Είναι αξιοπρόσεκτο ότι η χαράκτρια το 1955 πέρασε στη χάραξη πάνω σε λίθο, μια πρωτότυπη τεχνική, όπου κανείς μπορεί να αναγνωρίσει την «απόλυτη καλλιτεχνική δεξιοτεχνία της», συνδυασμένη με «οξυδερκή ελευθερία», όπως σημειώνουν στον κατάλογο της έκθεσης οι επιμελητές Γιάννης Μπόλης και Μαρία Δ. Τόλη.

Κοιτάζοντας κανείς τα έργα της Κατράκη είναι σαν να διαβάζει τη ζωή της. Στιγμές από τη λιμνοθάλασσα, μορφές του μόχθου, απλές γυναίκες, σκηνές από την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τη δικτατορία. Αλλωστε, για τις πολιτικές της θέσεις είχε περάσει χρόνια στην εξορία.

Στην αυτοβιογραφία της η κορυφαία χαράκτρια θυμάται τα παιδικά της χρόνια στο Αιτωλικό του Μεσολογγίου που τη διαμόρφωσαν «Το σπίτι μας ήταν σχεδόν όλο μέσα στη θάλασσα και στη γειτονιά καθότανε όλο ψαράδες. Ενα ξυπόλητο μελισσολόι τριγύριζε ολοήμερα, με τις γυναίκες τους συνέχεια γκαστρωμένες και τα παιδιά, μπακανιασμένα από την ελονοσία».

Ο μεγάλος αδελφός της, φοιτητής της φιλολογίας, έφερνε από την Αθήνα έναν κόσμο μαγικό. «Παλιά βιβλιά με χρωματιστές χαλκογραφίες και ξυλογραφίες, χρωματιστές εικόνες και χαλκομανίες, μπογιές και πινέλα (...). Κρυφά ονειρευόμουνα να γίνω ζωγράφος, μα μου φαινότανε τόσο απίστευτα μεγάλο που δεν μπορούσα λογικά να χωρέσει στο μυαλό μου».

Μετά τον θάνατο του πατέρα της, έδωσε εξετάσεις στην Σχολή Καλών Τεχνών όπου είχε καθηγητές τον Παρθένη στη ζωγραφική και τον Κεφαλληνό στην χαρακτική. Το 1940 πήρε το δίπλωμα και υποτροφία, όμως... «Μετά αμέσως πόλεμος, κατοχή, πείνα, αντίσταση, και μετά πάλι εμφύλιος πόλεμος, πάλι σκοτωμοί άδικοι κι ακατονόμαστοι, εξορίες, φυλακές, όλα τα δεινά της Πατρίδας περάσανε από της δικής μου γενιάς τις πλάτες».

Η Κατράκη που διακρίθηκε σε διεθνείς εκθέσεις και μπιενάλε όπως της Αλεξάνδρειας, του Σάο Πάολο, της Βενετίας, διαμόρφωσε ένα ιδιαίτερο λεξιλόγιο που αποτελείται από επιμήκεις μορφές και την αντίθεση του άσπρου-μαύρου. Οπως χαρακτηριστικά έγραφε ο Δημήτρης Παπαστάμος στο λεύκωμα «Βάσω Κατράκη - Χαρακτική 1940-1980»: «Η λυγερή αγέρωχη μορφή που επιμηκύνεται εξπρεσιονιστικά, που δένει τα χέρια της κατά τον τρόπο του αρχαίου ελληνικού ειδωλίου, που συσπειρώνεται, στέκεται σιωπηλά κοντά στον συνάνθρωπο, είναι η ίδια μαρτυρία, η ίδια πόνος, η ίδια όμως εγκαρτέρηση, επιμονή και μάχη».

Η έκθεση που θα διαρκέσει μέχρι 31 Ιανουαρίου οργανώνεται σε συνεργασία με το Μουσείο Βάσως Κατράκη στο Αιτωλικό και συνοδεύεται από εκπαιδευτικά προγράμματα. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά