Έντυπη Έκδοση

«ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ»: ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΣΤΗ «ΣΤΕΓΗ» ΩΝΑΣΗ

Ο Αβδελιώδης συνταξιδιώτης του Παναΐτ Ιστράτι

«Ο Παναΐτ Ιστράτι θυμίζει λίγο την αλήθεια που ενώ είναι το πιο σίγουρο πράγμα, είναι και το πιο παραμελημένο». Ο Δήμος Αβδελιώδης παραδέχεται ότι ο Ελληνορουμάνος λογοτέχνης, παρ' ότι ήταν κατά τον Ρομέν Ρολάν ένας «Μαξίμ Γκόρκι των Βαλκανίων», έχει λίγο-πολύ σβηστεί από τη μνήμη του πολυάριθμου κοινού.

«Οταν κάτι είναι ελκυστικό για τους οφθαλμούς, αλλά δεν σου προσφέρει πνευματική ουσία, τότε είναι άχρηστη πληροφορία που σου δεσμεύει το χρόνο και τη νοητική σου εξέλιξη», σχολιάζει ο Δήμος Αβδελιώδης «Οταν κάτι είναι ελκυστικό για τους οφθαλμούς, αλλά δεν σου προσφέρει πνευματική ουσία, τότε είναι άχρηστη πληροφορία που σου δεσμεύει το χρόνο και τη νοητική σου εξέλιξη», σχολιάζει ο Δήμος Αβδελιώδης «Οχι μόνον. Γενικά έχει ξεχαστεί ο Ιστράτι», μας διορθώνει ο καλός σκηνοθέτης. «Κι εγώ ήμουν ανάμεσα σε όσους τον είχαν ξεχάσει».

Οταν, όμως, η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση προσκάλεσε τον Αβδελιώδη να συμμετάσχει στον, βασισμένο σε μια ιδέα του Δημήτρη Παπαδημητρίου και αφιερωμένο στο ελληνικό τραγούδι, κύκλο εκδηλώσεων «Αγνωστος Ελληνισμός», η έρευνα που έκανε με την Μπουμπουλίνα Νικάκη τον προσανατόλισε κατ' ευθείαν στην περίεργη περίπτωση αυτού του σπουδαίου λογοτέχνη.

Αποτέλεσμα; Η παράσταση «Ταξιδεύοντας με τον Παναΐτ Ιστράτι» παρουσιάζεται αύριο στη Στέγη με τη συμμετοχή στο μουσικό μέρος της Μαρίας Φαραντούρη, της Αρετής Κετιμέ και του Νικόλα Στυλιανού και με τον Δήμο Αβδελιώδη όχι μόνο να σκηνοθετεί, αλλά και να ερμηνεύει.

«Αυτό να μην το πάρετε, λέει, τοις μετρητοίς, διότι δεν πρόκειται βέβαια να παίξω κανένα ρόλο. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια επιμελημένη σκηνική ανάγνωση, που θα συνδυαστεί με μουσική, ώστε να δώσουμε λίγο την ατμόσφαιρα του λόγου του συγγραφέα».

Το κείμενο προέρχεται από τη δραματουργική επεξεργασία της Νικάκη σε ένα διήγημα που έγραψε ο Ιστράτι, περιγράφοντας ένα ταξίδι που έκανε το 1906, όταν πήγε στην Αλεξάνδρεια, περνώντας από Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη και Πειραιά. «Είναι ένα ταξίδι, στο οποίο οι εικόνες και τα αισθήματα αλλάζουν ραγδαία, γιατί, όσο πλησιάζει προς το Νότο, αλλάζει το κλίμα και η νοοτροπία των ανθρώπων. Ούτως ή άλλως στη σκέψη του Ιστράτι, λόγω των ταξιδιών του, προσαρτήθηκαν στοιχεία τα οποία δεν βρίσκουμε στην εγχώρια ηθογραφία και σκέψη. Ετσι το πλάνο μας είχε εξαρχής δύο στόχους: να αποκαλύψει τον άγνωστο Ελληνισμό, σε επίπεδο μουσικής και κειμένου, και να αναδείξει τη μουσική μέσα από το λόγο».

Συνεπώς τι μουσική επιλέξατε;

«Δεν ήθελα σε καμία περίπτωση να βρούμε τραγούδια που να αντανακλούν την έννοια του φολκλόρ ή της ταυτολογίας με την εποχή. Περισσότερο θέλαμε μουσικές που να συνδυάζονται με το πνεύμα κι όχι με την εποχή ή το ύφος του έργου. Πολύτιμος συνεργάτης μου υπήρξε ο Γιώργος Ευσταθίου, με τον οποίο βρήκαμε μουσικά κομμάτια που ταιριάζουν: δύο τραγούδια από την "Οδύσσεια" του Μίκη Θεοδωράκη, με ερμηνεύτρια τη Φαραντούρη, ένα τραγούδι του Σαββόπουλου, ένα του Ξυδάκη, ένα εξαιρετικό ορχηστρικό του Χατζιδάκι, το Εμβατήριο της Σμύρνης και κάποια άλλα κομμάτια που βοηθάνε την ατμόσφαιρα».

Σ' ένα σύγχρονο θεατή τι λέει η παράσταση;

«Οι σκεπτόμενοι άνθρωποι σε δύσκολες εποχές είχαν στο προσκέφαλό τους ένα βιβλίο. Ο Ελύτης έλεγε "μνημονεύσατε Παπαδιαμάντη". Συνεπώς, στις δύσκολες στιγμές που όλοι περνάμε, για να μπορέσουμε να στηρίξουμε το πνεύμα και την ύπαρξή μας, ψάχνουμε να στηριχτούμε σε ένα λόγο. Αυτό αφορά και το διήγημα του Ιστράτι: είναι ένα κείμενο που θα μας μεταδώσει ζεστασιά για τους συνανθρώπους μας και την αίσθηση μιας παγκοσμιότητας -όχι παγκοσμιοποίησης».

Στο πρώτο μέρος της βραδιάς θα παρουσιαστεί και «Το μόνον της ζωής του ταξείδιον» του Γεωργίου Βιζυηνού, στη διασκευή και τη σκηνοθεσία που είχε κάνει ο Αβδελιώδης κατ' αρχήν για την παράσταση του 2007 στο θέατρο Arti. Και στην τωρινή εκδοχή επανέρχονται οι ίδιοι συντελεστές: Μ. Αργυρίδου (ερμηνεία), Β. Γιαννάκης (μουσική), Ολγα Σμιρνόβα (τσέλο), Αλ. Αβδελιώδης (πιάνο).

Ο άγνωστος Ελληνισμός είναι ένα πεδίο που πάντα σας ενδιέφερε. Αλλωστε κι ο Βιζυηνός μάλλον ένα κομμάτι άγνωστου Ελληνισμού ήταν...

«Φοβάμαι πως είναι ακόμα. Δεν αρκεί μια παράσταση ή μια καλή ταινία για να μπορέσει κάποιος να βρει τη θέση που του αρμόζει. Αλλά το θέμα δεν είναι να αξιολογήσουμε σωστά έναν ποιητή. Είναι πολύ πιο πρακτικό: πόση ανάγκη έχουμε εμείς σήμερα τους μεγάλους ποιητές και συγγραφείς. Σε μια περίοδο που έχουν κλονιστεί τα θεμέλια των αξιών κι επαναξιολογούνται τα πράγματα, αυτός ο άγνωστος Ελληνισμός είναι νομίζω ό,τι πιο πολύτιμο μπορούμε να έχουμε».

info: Η παράσταση «Ταξιδεύοντας με τον Παναΐτ Ιστράτι» παρουσιάζεται αύριο στην κεντρική σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών (Λ. Συγγρού 107-109). Εισιτήρια: 40, 30, 20, 15 ευρώ και 10 ευρώ (φοιτητικά). *

Ποιος ήταν ο συγγραφέας της «Κυρα-Κυραλίνας»;

Ο Παναΐτ Ιστράτι ή Γεράσιμος-Παναγής Βαλσαμής γεννήθηκε το 1884 στη Βράιλα της Ρουμανίας.

Ηταν γιος του Κεφαλονίτη Γεώργιου Βαλσαμή και της Ρουμάνας Ζωίτσας Ιστράτι. Μικρός έχασε τον πατέρα του, εγκατέλειψε το σχολείο (στην τετάρτη Δημοτικού) και έκανε διάφορες δουλειές του ποδαριού. Αριστερός (αργότερα κατηγορήθηκε ως τροτσκιστής), ασχολήθηκε με το συνδικαλισμό στο σωματείο των εργατών του λιμανιού της Βράιλας.

Αργότερα περιπλανήθηκε σε Αίγυπτο, Παλαιστίνη, Συρία, Τουρκία, Ελλάδα, Ιταλία και Γαλλία. Οταν προσβλήθηκε από φυματίωση κατέφυγε σε ελβετικό σανατόριο κι εκεί έμαθε μόνος του γαλλικά. Το 1921 έκανε απόπειρα αυτοκτονίας σ' έναν δημόσιο κήπο στη γαλλική Νίκαια. Είχε αφήσει ένα γράμμα κι αυτό έγινε αφορμή να τον ανακαλύψει ο Γάλλος λογοτέχνης Ρομέν Ρολάν, ο οποίος τον έπεισε να γράψει στα γαλλικά.

Το 1923 εκδόθηκε το πρώτο του βιβλίο: «Κυρα-Κυραλίνα». Ακολούθησαν: «Ο θείος Αγγελος», «Χαϊντούκοι», «Δόμνιτσα Σνάγκοφ», «Ο Μιχαήλ», «Η Νεραντζούλα», «Τα Γαϊδουρόγκαθα του Μπαραγκάν», «Προς την άλλη φλόγα» (όπου ασκεί κριτική στη σταλινική ΕΣΣΔ), «Ο Σφουγγαράς» κ.ά. Την άνοιξη του 1935 πεθαίνει από φυματίωση στο Βουκουρέστι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Λογοτεχνία