Έντυπη Έκδοση

ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. ΣΤΗΝ G20

Ποιος φοβάται τις αναδιαρθρώσεις του δημόσιου χρέους;

Στο περιθώριο της τελευταίας διάσκεψης κορυφής της G20, οι ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών θέλησαν να κάνουν μια «διευκρίνιση» όσον αφορά τις ενδεχόμενες αναδιαρθρώσεις του δημόσιου χρέους των κρατών που «επωφελήθηκαν» από την παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθεροποίησης της Οικονομίας.

Μονάχα τα δημόσια χρέη, τα οποία θα έχουν συναφθεί μετά τα μέσα του 2013 (περίοδο κατά την οποία αναμένεται ότι θα τροποποιηθούν οι ευρωπαϊκές συνθήκες έτσι ώστε να ενσωματώσουν τον ΕΜΣ) θα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο μιας ελεγχόμενης αναδιάρθρωσης, η οποία θα προκύψει μετά από διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές των εν λόγω χωρών. Δεν είναι βέβαιο ότι η διευκρίνιση ξεκαθαρίζει όντως τα πράγματα... ούτε και ότι θα αποδειχθεί αρκετή για να εξασφαλιστεί η τήρηση του χρονοδιαγράμματος των αναδιαρθρώσεων.

Βέβαια, εκ πρώτης όψεως, δεν μπορεί να δει κανείς -και πολύ σωστά δεν βλέπει- ποια αλλαγή στην «ψυχολογία των αγορών» θα πυροδοτούσε η εξαγγελία μιας διαδικασίας ελεγχόμενης αναδιάρθρωσης (η οποία και θα συνοδεύει τη βοήθεια που παρέχει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθεροποίησης της οικονομίας).

Πράγματι, όλοι όσοι συμμετέχουν στις χρηματαγορές γνωρίζουν καλά ότι ένας τίτλος δημόσιου χρέους συνοδεύεται αναπόφευκτα από τον κίνδυνο της αδυναμίας αποπληρωμής του (εξάλλου, το ίδιο συμβαίνει και σε κάθε άλλη περίπτωση τίτλου χρέους) και γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο απαιτούν ολοένα υψηλότερα επιτόκια για να δεχθούν να αγοράσουν τα κρατικά ομόλογα που εκδίδουν η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ισπανία... κι ίσως αύριο να συμβεί το ίδιο στην περίπτωση της Γαλλίας ή της Αγγλίας. Μήπως λοιπόν η άνοδος των επιτοκίων αποτελεί ήδη την έκφραση του φόβου ότι θα υπάρξουν «σχέδια αναδιάρθρωσης»; Συνεπώς, τι αλλάζει εάν εξαγγελθεί και συγκεκριμενοποιηθεί η διαδικασία με την οποία θα πραγματοποιηθεί η αναδιάρθρωση;

Κι όμως, αλλάζει τουλάχιστον ένα πράγμα: προβλέποντας μια «ελεγχόμενη» μέθοδο για την πραγματοποίηση της αναδιάρθρωσης -αντί για την μονόπλευρη ενέργεια ενός κράτους το οποίο θα κηρύξει στάση πληρωμών- οι ευρωπαίοι ηγέτες προσφέρουν το εργαλείο που είναι αναγκαίο για την υλοποίηση αυτής της απειλής. Οταν παρέχεται η «τεχνογνωσία», αυξάνονται οι πιθανότητες να γίνει πραγματικότητα ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Ο οίκος Standard & Poor's έβγαλε γρήγορα τα συμπεράσματά του, θέτοντας υπό «αρνητική επιτήρηση» την εξέλιξη της βαθμολογίας του ελληνικού δημόσιου χρέους: σύμφωνα με τον Standard & Poor's, η Ελλάδα ενδέχεται να χρειάζεται την ενίσχυση του ΕΜΣ και μετά το 2013. Και φυσικά, και μόνο το ενδεχόμενο μπορεί να οδηγήσει σε ανοδική τροχιά τα επιτόκια... ήδη από σήμερα.

Και γιατί ήδη από σήμερα; Γιατί, κατά παράδοξο τρόπο, το γεγονός ότι μετατίθεται η έναρξη της λειτουργίας του μηχανισμού για τα μέσα του 2013, αντί να απομακρύνει την προοπτική μιας «αναδιάρθρωσης», μάλλον τείνει να επιταχύνει την πραγματοποίησή της. Πράγματι, ποιος μπορεί να πιστέψει ότι η διάσωση μετά τα μέσα του 2013 ενός οποιουδήποτε ευρωπαϊκού κράτους από τον ΕΜΣ (συνεπώς επιπλέον της Ελλάδας και της Ιρλανδίας) θα περιορίσει την αναδιάρθρωση του χρέους μονάχα στις εκδόσεις τίτλων οι οποίες θα είναι μεταγενέστερες αυτής της ημερομηνίας; Η υπόθεση αυτή φαίνεται απίθανη για περισσότερους λόγους. Εάν πρόκειται οι καινούριοι δανειστές να είναι οι μόνοι οι οποίοι θα αναλάβουν τον κίνδυνο της αναδιάρθρωσης του χρέους, για ποιο λόγο θα δέχονταν να επωμιστούν ένα τόσο μεγάλο βάρος; Δεν θα υπήρχε τότε το ενδεχόμενο να μην εμφανιστεί κανένας υποψήφιος δανειστής; Γιατί πράγματι, οι καινούριοι δανειστές θα ήταν υποχρεωμένοι να αναλάβουν τον κίνδυνο στάσης πληρωμών, ο οποίος δεν θα προέκυπτε πλέον από το γεγονός ότι αγοράζουν ένα επιπλέον τμήμα του κρατικού χρέους, αλλά απ' ολόκληρο το χρέος που έχει ήδη συσσωρευθεί πριν καν αυτοί προβούν στην αγορά τους. Η στοιχειώδης διαύγεια πνεύματος θα οδηγούσε αμέσως στο συμπέρασμα ότι το γεγονός αυτό αυξάνει κατακόρυφα τον οριακό κίνδυνο της στάσης πληρωμών, καθώς τα σπασμένα θα τα πλήρωναν μονάχα οι νεοεισερχόμενοι στο παιχνίδι. Κι αν σκεφτεί κανείς ότι η θυσία των «κακόμοιρων» που μπήκαν τελευταίοι στο παιχνίδι θα βάρυνε ελάχιστα στις προσπάθειες για την εξεύρεση μιας λύσης για το πρόβλημα, ένας από τους παλαιότερους δανειστές πρέπει να τρέμει προκαταβολικά στη σκέψη ότι θα κληθεί επίσης να συμβάλλει στην αναδιάρθρωση. Πόσω μάλλον που πρέπει να λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι, με τον ρυθμό που ακολουθούν οι εξελίξεις, τα σχέδια αναδιάρθρωσης της Πορτογαλίας, της Ισπανίας της Ιταλίας ή ακόμα και της Γαλλίας δεν θα μας κάνουν τη χάρη να περιμένουν μέχρι το 2013...

Αντί να προσπαθούν διαρκώς να αναβάλλουν τη λύση που πρέπει να δοθεί σε μια επείγουσα κατάσταση -πράγμα το οποίο εξάλλου είναι παράδοξο κι αντιφατικό- οι ευρωπαίοι ηγέτες καλά θα έκαναν να οργανώσουν ήδη από σήμερα το «κούρεμα» των χρεών που θεωρούν ότι εξακολουθούν να οφείλουν στους δανειστές τους.

Κάτι τέτοιο θα ήταν, άραγε, κακό; Πολλοί θα φοβηθούν ότι κάτι τέτοιο θα έχει ως αποτέλεσμα να χάσουν πολλοί φτωχοί άνθρωποι όλη τους την περιουσία. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει υπομονετικά να καθησυχαστεί η κοινή γνώμη με την επίκληση του επιχειρήματος ότι το μέτρο θα έχει επιπτώσεις μονάχα για τους πιο ευκατάστατους, οι οποίοι αγόρασαν τους τίτλους του δημόσιου χρέους χάρη στις φοροαπαλλαγές που τους χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 25 ετών, οι οποίες μάλιστα και ευθύνονται γι' αυτή την αύξηση του κρατικού χρέους. Κι όπως λέει το γνωστό γνωμικό, «τα λεφτά πάνε στα λεφτά»: στη Γαλλία, το 10% των πιο ευκατάστατων νοικοκυριών κατέχει το 46% των περιουσιακών στοιχείων της χώρας. Μπορούμε να γίνουμε ακόμα πιο καθησυχαστικοί υπενθυμίζοντας έναν άλλο -αρκετά σωστό- κοινό τόπο: οι φτωχοί δεν κατέχουν ιδιαίτερα μεγάλο πλούτο!

Ομως, στη συγκεκριμένη περίπτωση καλύτερα να συνειδητοποιήσουμε ότι οι περισσότεροι από τους «ριγμένους» δανειστές «άξιζαν αυτό που έπαθαν»... και μάλιστα ακριβώς με την έννοια που δίνει η ίδια η οικονομική λογική σε αυτή την έκφραση. Πράγματι, δεν υπάρχει όντως μια μορφή δικαιοσύνης στο να χάσουν επιτέλους οι δανειστές, δεδομένου ότι δικαιολογούν τα υπέρογκα επιτόκια που απαιτούν από τα κράτη προβάλλοντας τον κίνδυνο της στάσης πληρωμών με τον οποίο βρίσκονται αντιμέτωποι; Ε, λοιπόν, δεν είναι δίκαιο να επέρχεται πότε πότε αυτός ακριβώς ο κίνδυνος; Ειδάλλως, το ασφάλιστρο κινδύνου που εισπράττουν κάθε χρόνο δεν θα ήταν τίποτε άλλο από ένα αδικαιολόγητο εισόδημα που εισπράττουν από την κοινωνία, χωρίς κανένα πραγματικό αντιστάθμισμα. Γιατί, τι θα ήταν ένα ασφάλιστρο κινδύνου που εισπράττεται κάθε χρόνο για την αντιστάθμιση ενός κινδύνου ο οποίος παραμένει μονίμως στο επίπεδο της φαντασίας; Σε τελική ανάλυση, θα επρόκειτο για μια ξεκάθαρη κλοπή. Μήπως άραγε έφτασε η ώρα να τους σερβίρουμε το γεύμα που εδώ και πολύ καιρό είχε παραγγελθεί και πληρωθεί;

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Στη στήλη
Αρθρο