Έντυπη Έκδοση

Το ποτάμι είναι ο αρχαίος ιππόδρομος

Το ενδιαφέρον του κ. Μίλερ έχει στραφεί τα τελευταία χρόνια στο προγενέστερο στάδιο. Οχι αυτό που βλέπουμε σήμερα, της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αλλά σε εκείνο που περιέγραψε ο Πίνδαρος (522-443 π.Χ.), «ίχνη του οποίου έχουμε βρει δίπλα στον ναό του Διός. Δεν το σκάψαμε, γιατί είπαμε να αφήσουμε κάτι και για τους επόμενους ερευνητές» λέει.

Μας αποκάλυψε πως έχει επίσης εντοπίσει ίχνη του αρχαίου ιππποδρόμου, του μοναδικού που θα σώζεται από την αρχαιότητα. «Παλιότερα θεωρούσαμε ότι ο ιππόδρομος στην Αρχαία Ολυμπία δεν σώζεται. Οτι έχει καταστραφεί από τον ποταμό Αλφειό. Τώρα καταλαβαίνουμε ότι το ίδιο το ποτάμι είναι ο ιππόδρομος, γιατί τον χειμώνα έχει φάρδος 300 μ. και το καλοκαίρι περιορίζεται στα 50 μ. επιτρέποντας στα δεξιά κι αριστερά του νερού τη χρήση του. Στη Νεμέα δεν υπήρχε ποτάμι που να τρέχει όλο τον χρόνο. Στο ιερό του Οφέλτη έχουμε βρει άμμο, χαλίκι και αρματοτροχιές. Ενα έμπειρο μάτι καταλαβαίνει ότι έχουν περάσει από εκεί άρματα που άφησαν στο χώμα αύλακες, έπειτα ήρθε το νερό και γέμισε τους αύλακες με λάσπη».

Ο «Στέφανος»

Τόσα χρόνια δεμένος με το ιερό της Νεμέας, ποια άραγε να ήταν η πιο δυνατή συγκίνηση για τον πολιτογραφημένο Ελληνα αρχαιολόγο που όλοι στο χωριό τον φωνάζουν «Στέφανο»;

«Η πρώτη ήταν όταν ξεκινήσαμε τις ανασκαφές στο στάδιο. Το πέταλο του σταδίου φαινόταν. Είχαμε ανοίξει μια τομή 10 μ. επί 20 μ. και σκάβαμε για δώδεκα ολόκληρες εβδομάδες χωρίς να βρούμε τίποτα.

»Στα καφενεία στο χωριό είχαν αρχίσει να λένε ότι ήρθε ο έξυπνος ο Αμερικανός να σκάψει και δεν βρήκε τίποτα. Είχα απελπιστεί. Σκεφτόμουν πώς θα πάω πίσω με άδειο κουβά; Τι θα πω στο πανεπιστήμιο που είχε δώσει τα λεφτά; Μας απέμενε μία εβδομάδα πριν να φύγουμε. Και, ω του θαύματος, άρχισαν να φαίνονται τα πρώτα ευρήματα: ένα νόμισμα, μερικά σπασμένα αγγεία. Είχαμε βρει το υδραγωγείο. Ο στίβος, μήκους 178 μ., πλαισιωνόταν από έναν λίθινο αγωγό με λεκάνες κατά διαστήματα για συγκέντρωση πόσιμου νερού. Σε ένα σημείο είχαμε φτιάξει μια ξύλινη ράμπα για να μην πατάμε τον αγωγό. Την τελευταία μέρα, είπαμε να σκάψουμε και κάτω από τη ράμπα. Εκεί βρήκαμε τη λίθινη αφετηρία των αγώνων. Η χαρά μας ήταν απερίγραπτη. Στήσαμε ένα γλέντι τρικούβερτο το βράδυ. Την επομένη, ημέρα Σάββατο, ξημέρωσε η 20ή Ιουλίου 1974. Είχε γίνει η εισβολή στην Κύπρο. Γύρισε ο κόσμος ανάποδα.

»Η δεύτερη συγκίνηση έχει σχέση με την ανακάλυψη της θολωτής στοάς του σταδίου. Δεξιά τού υδραγωγείου, εκεί όπου σταματούσαν τα λίθινα καθίσματα τα οποία βρίσκονται σε δύο ή τρεις σειρές μεταξύ αφετηρίας και στοάς, είχαμε ένα διάδρομο. Θα μπορούσε εκεί να βρίσκεται η κρυπτή στοά που ανέφερε ο Παυσανίας. Σας θυμίζω ότι το στάδιο βρίσκεται 400 μ. από τον ναό του Διός και χωρούσε περίπου 40.000 θεατές. Οι αθλητές και οι κριτές προετοιμάζονταν σε απλό ορθογώνιο κτίσμα, το Αποδυτήριον, με εσωτερική κιονοστοιχία στα δυτικά, κι έμπαιναν στο στάδιο από μια θολωτή στοά. Οταν πιάσαμε την άνοιξη του 1978 την ανασκαφή, τη δεύτερη κιόλας μέρα κάτω από το "κλειδί" της θόλου, ένας εργατοτεχνίτης έμπηξε το στειλιάρι του μέσα σε μια τρύπα. Δεν βρήκε αντίσταση. Ηταν η καμαροσκέπαστη θόλος που σώζεται ατόφια σε μήκος 36 μέτρων». Θυμάται ο κ. Μίλερ ότι η ανακάλυψη αυτή έκανε αίσθηση, αλλά επισκιάστηκε από το μεγάλο εύρημα των βασιλικών τάφων της Βεργίνας από τον Μανόλη Ανδρόνικο. «Εκείνος ο τάφος δεν είχε μόνο καμάρα. Είχε και χρυσό στο εσωτερικό του», λέει ο κ. Μίλερ.

Οι ανασκαφές έφεραν ευρήματα και την ανάγκη να χτιστεί ένα μουσείο στον χώρο. «Το έχτιζα σιγά σιγά κάθε χρόνο, στο τέλος της ανασκαφικής περιόδου, έχοντας μάθει την τέχνη από τον πατέρα μου που ήταν εργολάβος οικοδομών. Ενας ντόπιος εργάτης έφτιαχνε τη λάσπη και με εφοδίαζε για 3-4 μέρες, ώσπου δεν είχα πια χρήματα να τον πληρώσω».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία
Για το ίδιο θέμα
Η Νεμέα του Ιντιάνα Μίλερ