Έντυπη Έκδοση

Φραντζέσκα ντα Ρίμινι

Θα μπορούσε να είναι ένας εναλλακτικός τίτλος για την «Κόλαση» του Ντάντε. Τα παράνομα ζευγάρια ορίζουν άμεσα την πραγματικότητα γύρω τους.

Κι ενώ όσο περνούσε καιρός τέτοιους είδους «παρανομίες» έγιναν κοινός τόπος, οι καλλιτεχνικές φύσεις σταθερά αναζητούν καινούριους «σταυρωμένους εραστές» και όταν δεν τους βρίσκουν, επιστρέφουν στους παλιούς. Αυτόν το καιρό στο Παρίσι ανεβαίνει η όπερα του ιταλού συνθέτη Ρικάρντο Ζαντονάι (γράφτηκε πριν από περίπου 100 χρόνια), με ηρωίδα το δαντικό αυτό πρόσωπο, το οποίο έχει γίνει όπερα άλλες τέσσερις φορές, εκτός από Συμφωνικό Ποίημα του Τσαϊκόσφσκι, όπου το πάθος της γραφής αγγίζει τα όρια της υστερίας. Η Φραντζέσκα, κόρη ηγεμόνα της Ραβένας, ερωτεύτηκε τον αδελφό του άντρα της Πάολο Μαλατέστα, με αποτέλεσμα ο σύζυγος να τους σκοτώσει και τους δυο. Ανάλογη τύχη (και αναφορά από τον Ντάντε) είχε και ο θρυλικός Τριστάνος, όταν ερωτεύτηκε τη γυναίκα του θείου του, Ιζόλδη, και πήρε τον δρόμο του να γίνει κι αυτός όπερα του Βάγκνερ. Μερικά λόγια της Φραντζέσκας προς τον Ντάντε, κατά τη διάρκεια της βόλτας του στον Κάτω Κόσμο, έμειναν στην ιστορία. Τα λόγια αυτά διατυπώνονται διαφορετικά, ανάλογα με τη μετάφραση του κειμένου, η ουσία όμως λέει πως, δεν υπάρχει μεγαλύτερος πόνος από τις ευτυχισμένες στιγμές που θυμάται κανείς σε ώρες δυστυχίας. Εκτός Κολάσεως, όμως, καμία φορά η θύμιση ευτυχισμένων στιγμών του παρελθόντος αποτελεί στήριγμα σ' ένα μίζερο παρόν (τουλάχιστον μέχρι την τελική αυτοδιάλυση...). Είναι μια κατάσταση για την οποία θα πρέπει κανείς να προετοιμάζεται, γιατί αργά ή γρήγορα θα τη βρει μπροστά του. Και είναι η μνήμη που, σε μεγάλο βαθμό, αποτελεί τη ρίζα της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Εκείνο που κρατάει τη Φραντζέσκα τόσο ζωντανή σήμερα είναι η αδίστακτη ανταπόκρισή της στο ερωτικό κάλεσμα, χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες. Δεν έχει καμία σχέση με το «καμάκι» που μπορεί να κάνει μια σημερινή απελευθερωμένη γυναίκα, γιατί στη δική της περίπτωση οι μόνες συνέπειες που μπορεί να υποστεί είναι μια χυλόπιτα.

Παρ' όλα αυτά η ερωτική απάτη εξακολουθεί να αποτελεί τον ασφαλέστερο δρόμο προς την «κόλαση» στο μυαλό της σημερινής κοινωνίας. Μόνον ο θάνατος των εμπλεκομένων θα μπορούσε να τη συγκινήσει. Μια μοιχεία παραμένει απλώς δακτυλοδειχτούμενη και ελάχιστα ρίγη συγκίνησης μπορεί να μεταδώσει, ακόμα και στα πιο ανοιχτά όσο και ρομαντικά μυαλά. Κατά τ' άλλα, το γενικό συμπέρασμα που βγαίνει μέσα από μια σημερινή ανάγνωση της «Κόλασης»* πέρα από τον θαυμασμό ως προς τη δύναμη της ποιητικής περιγραφής, είναι πως η κόλαση εξακολουθεί να υπάρχει, όμως οι αμαρτίες είναι διαφορετικές. Η ποιότητά τους, όπως συμβαίνει και με τόσα άλλα πράγματα, έχει πέσει...

* Των εκδόσεων Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία