Έντυπη Έκδοση

Ελληνες αιχμάλωτοι στη λιβυκή έρημο

Στη Λιβύη ήταν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου κρατήθηκαν οι 7.500 έλληνες στρατιωτικοί που στασίασαν το 1944 στη Μ. Ανατολή

Η Λιβύη είναι μια χώρα γειτονική με την Ελλάδα και δεν είναι τυχαίο ότι πλήθος ξένων πολιτών που ζούσαν και εργάζονταν στη χώρα του Καντάφι μεταφέρθηκαν στην Κρήτη, τώρα που έχει ξεσπάσει εκεί μια λαϊκή εξέγερση.

Λίγοι όμως σήμερα γνωρίζουν ότι στη λιβυκή έρημο στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δημιουργήθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου κλείστηκαν οι έλληνες εξεγερμένοι της Μέσης Ανατολής.

Τα λιβυκά στρατόπεδα συγκέντρωσης όπου κλείστηκαν οι εξεγερμένοι έλληνες στρατιωτικοί της Μέσης Ανατολής αποτέλεσαν τον προάγγελο της Μακρονήσου, του περιβόητου στρατοπέδου συγκέντρωσης στη μεταπολεμική Ελλάδα.

Μετά το κίνημα στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις της Μέσης Ανατολής, την άνοιξη του 1944, που επεκτάθηκε σε όλα τα όπλα (στρατό, ναυτικό και αεροπορία), οι Βρετανοί και οι εκπρόσωποι της εξόριστης βασιλικής κυβέρνησης αιχμαλώτισαν και συγκέντρωσαν στην Μπαρντία περί τους 7.500 στρατιωτικούς (3.500 του ναυτικού και 4.000 του πεζικού και της αεροπορίας). Εκεί οι κρατούμενοι πήραν την απόφαση ότι «εφόσον η εξουσία της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης είναι δοτή και δεν εκπροσωπείται ο ελληνικός λαός για την υπόθεση του οποίου κατεβήκαμε σε ένα μέχρι θανάτου αγώνα, δεν την αναγνωρίζουμε».

Και όπως έγραψε κάποιος αυτόπτης μάρτυρας, «ένα μυριόστομο σύνθημα αντήχησε στη λιβυκή έρημο: Ολοι ενωμένοι για το λαό μας».

Ο στρατηγός Βεντήρης έφτασε στο στρατόπεδο για να εκφοβίσει και να συνετίσει τους αιχμαλώτους, αλλά αντιμετώπισε ισχυρή αντίδραση. Παράλληλα ξετυλίγονταν οι κουλούρες με το αγκαθωτό σύρμα που περιέβαλαν το στρατόπεδο.

Οι κρατούμενοι χωρίστηκαν σε τρία «συρμάτινα» στρατόπεδα της ερήμου.

«Δίχως νερό, δίχως ψωμί και με αμμόσκονη ώς τον ουρανό, εγκλωβίστηκαν 2.500 αγωνιστές σε κάθε "κλουβί" που είχε 400 περίπου τετραγωνικά μέτρα έκταση», έγραψε ο συγγραφέας Γ. Αθανασιάδης και συνέχισε: «Ποντίκια και σκορπιοί δημιουργούσαν αίσθημα ανησυχίας στους έγκλειστους. Και η αμμόσκονη! Αυτή τους βασάνιζε περισσότερο από κάθε άλλο. Επνιγε την αναπνοή τους και τύφλωνε τα μάτια τους».

Στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Μπαρντία παρέμειναν περί τους 3.000 ναύτες, ενώ 2.500 άντρες από το δεύτερο συρματόπλεγμα μετακινήθηκαν στο Τμίμι, που αποκλήθηκε «λάκκος του διαβόλου».

Οι 2.000 περίπου άντρες από το τρίτο συρμάτινο «κλουβί» που προέρχονταν κυρίως από το θωρακισμένο σύνταγμα, την αεροπορία και άλλα τμήματα, μετακινήθηκαν προς την Αλεξάνδρεια γιατί θα στέλνονταν στην Ερυθραία.

Τμίμι, Γιαντζούρ, Μενεστέρ, Ντεκαμερέ, Κεμπέιτ, ήταν τόποι των στρατοπέδων συγκέντρωσης των ελλήνων κρατουμένων.

Το Τμίμι σε σύγκριση με την Μπαρντία ήταν «μια κόλαση». Σε μία αμμουδένια λακκούβα, σε απόσταση 150 μέτρων από τον ασφαλτόδρομο που οδηγούσε στο Τομπρούκ. Ολόγυρα άσπροι αμμόλοφοι με πολύ λεπτή αμμόσκονη. Την ημέρα η περιοχή αυτή φλεγόταν από τις ακτίνες του ήλιου. Από τη σκόνη, πολύ συχνά οι κρατούμενοι δεν μπορούσαν να δουν ο ένας τον άλλο. Νερό δεν υπήρχε. Τους έδιναν μόνο τρία κύπελλα υφάλμυρο νερό στον καθένα για να πιουν και για καθαριότητα. Σουδανέζοι στρατιώτες και βρετανοί στρατιωτικοί φρουρούσαν το στρατόπεδο.

Το πιο παράξενο και τραγικό ήταν ότι το κίνημα της Μέσης Ανατολής που έθεσε στην ημερήσια διάταξη μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή του ΕΑΜ, καταδικάστηκε από την αριστερή αντιπροσωπεία που είχε σταλεί στο Λίβανο την άνοιξη του 1944, λίγο μετά την καταστολή του κινήματος.

Οι κρατούμενοι πέρασαν από «επιτροπή διαλογής» στη λιβυκή έρημο, που τους κατέταξε σε τρεις κατηγορίες όπως συνέβαινε και στην κυρίως Ελλάδα προπολεμικά και μεταπολεμικά. Οσοι τοποθετήθηκαν στην κατηγορία Α χαρακτηρίστηκαν «παρασυρθέντες», στην κατηγορία Β «ελαφρώς επικίνδυνοι» και στην κατηγορία Γ «επικίνδυνοι».

Ο ποιητής Φώτης Αγγουλές που βρέθηκε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της λιβυκής ερήμου, δεν ξέχασε ν' αφιερώσει ένα ποίημά του «στο Λόρδο Μπάιρον», όπου έγραψε:

«Τούτο το βράδυ δεν μπορούμε / να θυμηθούμε τη μορφή σου / γιατί στα σύρματα μπορεί / η σκέψη μας ν' αγκυλωθεί / και να ματώσει η ψυχή σου».

Τις τελευταίες ημέρες στην τηλεόραση παρακολουθούμε τους αντάρτες της λιβυκής ερήμου που μερικές φορές δύσκολα διακρίνονται στην αμμόσκονη που σηκώνει ο αγέρας και άθελά μας θυμόμαστε τους έλληνες εξεγερμένους κρατούμενους στα στρατόπεδα της Μέσης Ανατολής.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Λιβύη
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα
Μέση Ανατολή και αραβικός κόσμος