Έντυπη Έκδοση

Το τραγούδι της ερήμου

Το μουσικό τοπίο στις χώρες που «ακουμπούν» τη Μεσόγειο μοιάζει με ένα μουσικό χωνευτήρι που πάντοτε ήταν εκτεθειμένο, λόγω ιστορίας και γεωγραφικής θέσης, σε μια πληθώρα ερεθισμάτων.

Σήμερα οι χώρες αυτές καίγονται από τις λαϊκές εξεγέρσεις, αλλά εν τω μεταξύ έδωσαν τη «φλόγα» τους στην ευρωπαϊκή μουσική. Αρκεί να κοιτάξει κανείς τους καλλιτέχνες που απογείωσαν την έθνικ την τελευταία 15ετία για να καταλάβει πόσες μουσικές ζυμώσεις κρύβει η Μεσόγειος. Πρώτη απ' όλες η Αλγερία, με τους Ρασίντ Ταχά, Ταφκαρίνας, Ιντίρ, Σουάντ Μασί, Καλέντ, Φοντέλ, Σεμπ Ταρίκ, Σεμπ Μαμί, η Τυνησία απ' όπου κατάγονται η Αμίνα και ο Ντανί Μπριγιάν, το Μαρόκο με τη νεαρή Χίντι Ζαχρά, που είναι η νέα αγαπημένη ανακάλυψη της μουσικής βιομηχανίας, η Αίγυπτος της Νατάσα Ατλας, του Ομάρ Φαρούκ Τεκμπιλέκ, του Μαχμούντ Φαντλ.

Τα τραγούδια τους, όσο κι αν τα έντυσαν με ευρωπαϊκό αέρα, έχουν αρώματα Ανατολής και συχνά εκφράζουν ιστορίες που έχουν αφετηρία την πατρίδα. Οι περισσότεροι από τους παραπάνω βρέθηκαν μετανάστες σε κάποια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Εφόδιά τους η νοσταλγία για την πατρίδα που εγκατέλειψαν ή δεν γνώρισαν καθόλου, οι δίσκοι της Ουμ Καλσούμ, ο ήχος του ράι, οι λαϊκές παραδόσεις. Οι περισσότεροι βρήκαν στέγη στα γκέτο των ευρωπαϊκών μητροπόλεων - ιδίως στο Παρίσι. Από εκεί άρχισαν να εκφράζουν και τις πολιτικές τους πεποιηθήσεις, μπλέκοντας το πανκ με ανατολίτικους ρυθμούς, με χιπ χοπ, γαλλικό σανσόν ή ρέγκε.

Στις αρχές της δεκαετίες του 1990 η ευρωπαϊκή μουσική ανανεώνεται από την Ανατολή. Ο Αλγερινός Χαλέντ, βασιλιάς του ράι για τους βορειοαφρικανούς μετανάστες, αλλά άγνωστος στους Ευρωπαίους, κυκλοφορεί το «Didi» και εισβάλλει στα charts πολλών χωρών. Συμπατριώτης του και μετανάστης δεύτερης γενιάς στη Γαλλία, ο Ρασίντ Ταχά ανακατεύει τις ροκ κιθάρες με τη φανκ ορμή και την κληρονομιά του ράι. Μαζί με συνομήλικους Αραβες από τα προάστια έχει φτιάξει από τις αρχές της δεκαετίας του '80 το συγκρότημα Carte De Sejour, που σημαίνει «Αδεια παραμονής»! Μαζί με τον νεότερο Φοντέλ, το 1998, πραγματοποίησαν τη μεγαλύτερη συναυλία αλγερινού τραγουδιού στη Γαλλία.

Στο ευρωπαϊκό ακροατήριο που αναζητούσε ακούσματα και αναφορές σε άλλες κουλτούρες βρήκαν πρόσφορο έδαφος και ταλαντούχες γυναίκες: η Σουάντ Μασί, η οποία έμπλεξε την απλότητα της Αλγερίας με την αραβοανδαλουσιανή παράδοση, η Αμίνα (Αναμπί) που στα 12 της εγκατέλειψε την Τυνησία για το Παρίσι και μερικά χρόνια μετά έγινε η πρώτη Αράβισσα που εκπροσώπησε τη Γαλλία στο διαγωνισμό της Eurovision αλλά και η Χίντι Ζαχρά, ένα νέο κορίτσι από τη Γαλλία που ηχογράφησε το δισκογραφικό της ντεμπούτο («Handmade») για την ιστορική Blue Note.

Οσο για τη ζωή τους, συχνά μοιάζει με τραγούδια τους: είναι ένα ταξίδι με πολλές συναισθηματικές διακυμάνσεις σε διάφορες γειτονιές του κόσμου. Η Νατάσα Ατλας, για παράδειγμα, καμαρώνει για την αιγυπτιακή της καταγωγή, όμως τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε σε ένα γκέτο μαροκινών μεταναστών στις Βρυξέλλες. Εκεί πρωτοανέβηκε στη σκηνή, για να χορέψει το χορό της κοιλιάς όταν αντικατέστησε την ξαδέρφη της σ' ένα μπαράκι. Επειτα, αφιερώθηκε στους Τρανσγκλόμπαλ Αντεργκράουντ και στη συνέχεια ακολούθησε σόλο καριέρα. Κι, όμως, παρόλο που η ανατολίτικη καταγωγή της την ανέδειξε, η ίδια πριν από αρκετά χρόνια μας έλεγε: «Νόμιζα ότι το αραβικό στοιχείο θα στεκόταν εμπόδιο στην προσπάθειά μου να ενταχθώ σ' ένα κοινωνικό σύνολο. Φοβόμουν, δεν το κρύβω».

Αλλοι, πάλι, στήριξαν μια ολόκληρη καριέρα πάνω στις παραδόσεις. Χαρακτηριστική περίπτωση ο Αμπντελι που σήμερα ζει στο Βέλγιο. Η μουσική του βασίζεται στις παραδόσεις των Βερβέρων (ιθαγενών της Β. Αφρικής πριν από την έλευση των Αράβων), αλλά ο ίδιος ενσωματώνει όργανα από την Ουκρανία μέχρι τη Ν. Αμερική. Μια περίπτωση τέτοιων «μίξεων» είναι επίσης ο Αιγύπτιος Μαχμούντ Φαντλ που ζει στο Βερολίνο και του αρέσει να μπλέκει τους ήχους της Νουβίας με το ντραμ εν μπέιζ.

Οσοι άφησαν τις πατρίδες τους μπήκαν στη λίστα με τους «διεφθαρμένους» που ασπάστηκαν τη ζωή στη Δύση. Οσοι, πάλι, έμειναν πίσω, είχαν να αντιμετωπίσουν το συντηρητισμό της κοινωνίας ή και του εκάστοτε καθεστώτος. Μερικές φορές η τόλμη των μουσικών πληρώθηκε ακριβά: το 1994 ο δημοφιλής Σεμπ Χασνί δολοφονήθηκε από ομάδα ισλαμιστών, διότι τραγουδούσε για το διαζύγιο και το αλκοόλ...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική