Έντυπη Έκδοση

Με στόχο το κέντρο

Το ωραιότερο τμήμα της Αθήνας, το ιστορικό της κέντρο, τελεί υπό καθεστώς ομηρίας.

Η μετεγκατάσταση των κατοίκων αρχικά και η παραβατικότητα, στη συνέχεια, δημιούργησαν ένα νέο άβατο. Με εξαίρεση τη σχετικά «αποστειρωμένη» Πλάκα, ο Βοτανικός, το Μεταξουργείο, η περιοχή γύρω από την Ομόνοια, η Κυψέλη πάσχουν. Από την Ιουλιανού ως τις παρυφές της Ακρόπολης, που ορίζεται η παλιά Αθήνα, το πρόβλημα είναι υπαρκτό. Παρά ταύτα η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, ακόμα και στα σχετικά υπουργεία και τον Δήμο Αθηναίων και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Ο κεντρικός στόχος είναι η επανακατοίκηση του κέντρου, σε πόλη ανθρώπινη, πολυσυλλεκτική, με τις γειτονιές της, τα γραφεία, τα καταστήματα. Μια πόλη όμως όχι αποστειρωμένη. Τα σχέδια για τον κεντρικό της άξονα αφορούν την Πανεπιστημίου, που υποτίθεται πως μέχρι το 2013 θα αλλάξει εντελώς όψη. Θα είναι ένας δρόμος για τους πεζούς, με δυο γραμμές του τραμ να διασχίζουν το κέντρο του, με νέες δενδροφυτεύσεις, με υπαίθρια καφέ, με ανοικτά τα κλειστά κτίρια που τώρα τη στοιχειώνουν.

«Ο μηχανισμός σοκ τον οποίο εμείς έχουμε προτείνει και ο οποίος προφανώς δεν αποτελεί πανάκεια από μόνος του είναι η ολοκλήρωση ενός ευρύτερου δακτυλίου στο κέντρο της Αθήνας, στην ουσία η συνέχεια μιας ήδη κατοχυρωμένης πεζής πορείας από το σημείο όπου η Διονυσίου Αρεοπαγίτου συναντά την Αμαλίας. Θέλουμε αυτός ο δακτύλιος να παραλάβει την πεζή κίνηση και να την προωθήσει προς την Πανεπιστημίου που θα γυρίζει στην Πατησίων και θ' ανοίγεται στην Ομόνοια με μοναδική συγκοινωνία το τραμ, που θα συνεχίζει από την Αμαλίας μέχρι τα Ανω Πατήσια» λέει ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Ο καθηγητής έχει την επιστημονική ευθύνη του ερευνητικού προγράμματος το οποίο ανέθεσε το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής στη σχολή, με θέμα «Μεταλλασσόμενοι χαρακτήρες και πολιτικές στα κέντρα πόλης Αθήνα-Πειραιά». Ενα πρόγραμμα το οποίο ζητεί να διαμορφωθούν στρατηγικές προτάσεις, ερευνώντας την ποιότητα ή τις ποιότητες των διαφορετικών κέντρων στο λεκανοπέδιο.

Στους κάθετους δρόμους της νέας Πανεπιστημίου θα ενισχυθεί επίσης η κίνηση των πεζών. Το τραμ θα στρίβει στην Πατησίων, η Ομόνοια θα πεζοδρομηθεί από την Πανεπιστημίου ως την 3ης Σεπτεμβρίου, η Αγίου Κωνσταντίνου θα γίνει άνοδος που στρίβει στην 3ης Σεπτεμβρίου, ενώ η Πειραιώς θα λειτουργεί όπως πάντα προς τη Σταδίου. Είναι έτσι φυσικό να γίνει κάθοδος η Ακαδημίας.

Το σκεπτικό της πεζοδρόμησης βασίζεται στο ότι το κέντρο έχει γίνει διαπερατό από αυτοκίνητα που κατά κύριο λόγο μεταφέρουν τους επιβάτες τους παντού στο λεκανοπέδιο, ενώ αντιθέτως με το τραμ, το μετρό και τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, ο κάτοικος του Χολαργού που εργάζεται στον Πειραιά μπορεί να εξυπηρετηθεί εύκολα και γρήγορα.

Η 12μελής επιστημονική ομάδα καταγράφει πολλά στοιχεία που αφορούν την ποιότητα του δομημένου περιβάλλοντος. Λέει ο Π. Τουρνικιώτης: «Μας ενδιαφέρουν και τα μικρά κτίρια τα οποία έχουν περάσει σε καθεστώς προστασίας από την πολιτεία αλλά έχουν εγκαταλειφθεί από τους ιδιοκτήτες τους. Κι ακόμα, τα κλειστά του κέντρου της Αθήνας, στη Σταδίου, την Πανεπιστημίου και την Ομόνοια, που ανήκουν σε φορείς ή έχουν ήδη καπαρωθεί από επιχειρηματίες, οι οποίοι αναμένουν την αντιστροφή των αξιών προκειμένου να επωφεληθούν».

Το ενδιαφέρον γι' αυτά τα κτίρια που συμβάλλουν στη νυχτερινή εικόνα ερημιάς των δύο κεντρικών αρτηριών της Αθήνας και της πλατεία Ομονοίας έχει εκφράσει και η νέα δημοτική αρχή. Προσπάθειά της είναι τα κλειστά πλέον ξενοδοχεία της Ομόνοιας να μετατραπούν σε φοιτητικούς ξενώνες, ώστε να γίνουν οι νέοι ο καταλύτης για τη νέα ζωή στο ιστορικό κέντρο. Και στα αντίμετρα τα οποία προτείνονται για να ανοίξουν τα κλειστά κτίρια είναι η υψηλή φορολόγησή τους.

Να ένα παράδειγμα διά στόματος Π. Τουρνικιώτη: «Απέναντι από το Αρσάκειο, υπάρχει η παλιά Κτηματική Τράπεζα, που μετασκευάστηκε διατηρώντας το νεοκλασικό διώροφο ενώ προστέθηκαν νέοι όροφοι λοξοί προς τα πίσω. Τώρα το κτίριο παραμένει κλειστό στα χέρια ιδιώτη. Διαθέτοντας ενδιαφέροντες χώρους πολλών δυνατοτήτων θα μπορούσε να αποτελέσει κτίριο πολλαπλών πολιτιστικών δραστηριοτήτων, που να λειτουργεί από το πρωί ως αργά το βράδυ. Ενώ στη γωνία Χαριλάου Τρικούπη και Πανεπιστημίου βρίσκεται το ωραίο μέγαρο Τσίλερ, πρακτικά εγκαταλειμμένο στο σύνολό του».

Φαίνεται ωστόσο ότι κάποιοι επιχειρηματίες έχουν πάρει ήδη το μήνυμα, αφού έχει κατατεθεί ήδη στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων αίτηση για την ανάπλαση και τη λειτουργία του, ερειπωμένου σήμερα, παλαιού ξενοδοχείου «Εμπορικό» απέναντι από την Αγία Ειρήνη στην οδό Αιόλου.

«Είμαστε μαθημένοι σε μια Αθήνα που τα αναμόχλευε όλα. Που ήταν κοντά η αγορά με το Χρηματιστήριο, με την Πανεπιστημίου των θεάτρων και το Κολωνάκι. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπήρχε ταξική διαφορά, υπήρχε σίγουρα επικοινωνία. Αυτή τη στιγμή όμως υπάρχει τάση απόκλισης που συμβάλλει στη δημιουργία στεγανών» λέει ο Κώστας Κάρης, υπεύθυνος από το γραφείο του δημάρχου Γιώργου Καμίνη για τον σχεδιασμό του ιστορικού κέντρου. Αναφέρεται σε περιοχές οι οποίες οδηγούνται σε μονομερείς χρήσεις, π.χ. εμπορικές, και τη νύχτα χάνουν κάθε ίχνος ζωής. Αντιθέτως επισημαίνει πως, όπου υπάρχουν κατοικίες, επιβάλλονται διαφορετικοί κανόνες ζωής. Ελλοχεύει, βέβαια, και πάλι, ο κίνδυνος από τις «επιθετικές» χρήσεις, π.χ. θορυβωδών καταστημάτων, οι οποίες διώχνουν τους κατοίκους, όπως στην Πλάκα και στου Ψυρρή.

«Αν συμβεί στο εμπορικό τρίγωνο κάτι αντίστοιχο με ό,τι συνέβη στου Ψυρρή, όπως τείνει να αναπτυχθεί στην πλατεία Καρίτση και κάτω από την Αριστείδου η βραδινή διασκέδαση, θα έχουμε αποτύχει» λέει ο Π. Τουρνικιώτης.

Πάντως κάποια σχέδια έχουν αρχίσει να βαδίζουν προς την υλοποίησή τους. Είναι αυτά που αφορούν την ανάπλαση τεσσάρων πλατειών, με πρώτη ανάμεσά τους τη Θεάτρου, στο υποβαθμισμένο Γεράνι, το τρίγωνο που περικλείεται από τις οδούς Αθηνάς, Ευριπίδου και Πειραιώς. Η Ντόρα Γαλάνη, αρχιτέκτων πολεοδόμος και πρόεδρος της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων, θα πει: «Δεν έχω την ψευδαίσθηση ότι μόνο με την αρχιτεκτονική λύση στην πλατεία Θεάτρου και την επικράτηση κάποιας τάξης θα λυθούν όλα τα προβλήματα. Παρά ταύτα, η ανάπλαση συχνά από μόνη μπορεί να κάνει τη διαφορά. Η διαπλάτυνση π.χ. των πεζοδρομίων της Κολοκοτρώνη, εις βάρος του οδοστρώματος, την έκανε ξανά εμπορική οδό».

Αυτό είναι και το σκεπτικό της Αγγελικής Αντωνοπούλου, αντιδημάρχου αναπλάσεων και σχεδίου πόλεως, για ό,τι αφορά τις αναπλάσεις τριών συνεχιζόμενων πλατειών από το ΥΠΕΚΑ, Αγίου Παντελεήμονος, Αττικής και Αγίου Νικολάου, των οποίων όμως την ευθύνη της συντήρησης θα έχει στη συνέχεια ο δήμος. «Ουσιαστικά», λέει, «με την ανάπλασή τους θα δημιουργηθεί ένας νοητός άξονας, με στόχο την αναβάθμιση της περιοχής». «Πιστεύω, ωστόσο», συνεχίζει, «πως οι παρεμβάσεις έπρεπε να είναι και άλλου είδους, με περισσότερο πράσινο, με πολιτιστικά γεγονότα, με δράσεις για να αποφορτιστεί η υπάρχουσα κατάσταση».

Μία ακόμα ευκαιρία για ό,τι αφορά το ιστορικό κέντρο αναδύεται από τον διαγωνισμό «Αθήναx4», που οργάνωσε η Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων με στόχο να δώσει τη δυνατότητα σε νέους αρχιτέκτονες να προτείνουν λύσεις και δράσεις στον σταυρό που σχηματίζεται από τέσσερα οικοδομικά τετράγωνα. Υπήρξαν 120 προτάσεις (σε έκθεση τώρα στο Μουσείο Μπενάκη), ενώ έγιναν και γίνονται συναντήσεις με τις βραβευμένες ομάδες για την υλοποίηση άμεσα ή μακροπρόθεσμα κάποιων από αυτές. Και, για να φτάσουμε στο επίμαχο θέμα της παραβατικότητας, από πλευράς του ο δήμος προτείνει άπλετο ηλεκτροφωτισμό αλλά και μεικτές περιπολίες της ΕΛΑΣ και της δημοτικής αστυνομίας.

Αντιθέτως, ο Π. Τουρνικιώτης θα πει: «Η λογική του φωτισμού των δημόσιων χώρων με τις προδιαγραφές του Νταχάου, προκειμένου να μην υπάρξει κανένα πρόβλημα και καμία παράβαση στους κανόνες, μας βρίσκει αντίθετους. Αντιλαμβάνομαι ότι σε πυρήνες οι οποίοι αντιμετωπίζουν όξυνση κοινωνικής παραβατικότητας θα χρειαστεί σε έναν βαθμό η πολιτεία να κάνει την παρουσία της αισθητή. Αισθητή όμως όχι σώνει και καλά με συνθήκες στρατοπέδου συγκέντρωσης. Αισθητή σημαίνει να γίνεται αντιληπτό ότι η πολιτεία είναι παρούσα και έχει γνώση των πραγμάτων».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Πάρκα/Πλατείες/Ελεύθεροι χώροι
Για το ίδιο θέμα
Συμφωνεί με τα μέτρα αναμόρφωσης του κέντρου η ΕΣΕΕ