Έντυπη Έκδοση

Η πολιτικοοικονομική ελίτ σχεδιάζει την επόμενη μέρα

Ο «ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ» ΑΠΕΤΥΧΕ, ΗΤΑΝ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ ΙΔΕΩΝ «ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΚΕΨΗ», ΤΟΥ ΤΖΟΡΤΖ ΣΟΡΟΣ

ΤΗΝ ΝΕΑ αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομίας έχουν αρχίσει πλέον να συζητούν ανοικτά, τόσο οι οικονομολόγοι όσο και το ίδιο το πολιτικό και χρηματοπιστωτικό κατεστημένο. Η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση κατέστησε σαφές ότι πρέπει να αλλάξουν οι απόψεις, που έως τότε ήταν κυρίαρχες στην σύγχρονη οικονομική σκέψη.

Ηταν λοιπόν σχεδόν αναπόφευκτο να δρομολογηθούν κριτικές αξιολογήσεις και επανεκτιμήσεις για τα οφέλη του μηχανισμού του λεγόμενου «ελεύθερου καπιταλισμού», αλλά και για τον τρόπο λειτουργίας του μέσα από το ίδιο το σύστημα και τους εκπροσώπους του.

Καλώς ήρθατε στο «Ινστιτούτο για τη Νέα Οικονομική Σκέψη». Μια φανταχτερά εντυπωσιακή, μη κερδοσκοπική «δεξαμενή ιδεών» που ιδρύθηκε το 2009, με τη δέσμευση 50 εκατ. δολαρίων από τον Τζορτζ Σόρος και περιλαμβάνει ως συνεργάτες του την αφρόκρεμα της ακαδημαϊκής κοινότητας των οικονομολόγων.

Η έδρα του Ινστιτούτου βρίσκεται στη Νέα Υόρκη και έχει ως απώτερο σκοπό την επανεξέταση των βασικών αρχών της μακροοικονομικής θεωρίας και πρακτικής και τη διαμόρφωση μιας νέας ατζέντας για τη διεθνή πολιτική οικονομία.

Πριν λίγες ημέρες, διεξήχθη στο ξενοδοχείο «Mount Washington», στο Μπρέτον Γουντς του Νιου Χαμσάιρ, στον ίδιο χώρο όπου το 1944 γεννήθηκε η μεταπολεμική παγκόσμια οικονομική τάξη, υπό την καθοδήγηση του Τζον Μέιναρντ Κέινς, το δεύτερο ετήσιο συνέδριο του προαναφερόμενου Ινστιτούτου. Ο τίτλος του συνεδρίου ήταν «Κρίση και ανανέωση: Η διεθνής πολιτική οικονομία σε σταυροδρόμι».

Προώθηση μεταρρυθμίσεων

Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία. Οπως είχε δηλώσει ο Σόρος, κεντρικός σκοπός ήταν η προώθηση «ριζικών μεταρρυθμίσεων» στο σύνολο της παγκόσμιας οικονομίας και η διαμόρφωση «νέων διεθνών κανόνων».

Υπάρχουν πολλά σημαντικά και ενδιαφέροντα στοιχεία πάνω στα οποία μπορεί να αναφερθεί κανείς για να περιγράψει τόσο το πνεύμα όσο και την ουσία του συνεδρίου. Θα έλεγα πάντως ότι οι αναλύσεις του Γκόρντον Μπράουν, ο οποίος ήταν ένας από τους κεντρικούς ομιλητές του συνεδρίου, ήταν πλησιέστερα στην αποστολή του Ινστιτούτου και η παρουσία του μάλλον το αποκορύφωμα ενός απόλυτα επιτυχημένου συμβάντος. Δεινός ομιλητής (μιλούσε δίχως σημειώσεις μπροστά του), που διαθέτει ταυτόχρονα οξυδέρκεια και ηγετικά χαρακτηριστικά, ο Μπράουν έκλεψε την παράσταση.

Στην ομιλία του, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας έκανε αρχικά λόγο για το πόσο ελλιπής ήταν η γνώση σχετικά με τη σύγχρονη οικονομική πραγματικότητα, όπως, π.χ. τις πραγματικές διασυνδέσεις του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος. Οι ευρωπαίοι ηγέτες, ισχυρίστηκε, καθυστέρησαν σε πολύ μεγάλο βαθμό να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της παγκόσμιας κρίσης, θεωρώντας ότι αυτό που συνέβαινε ήταν απλώς μια αγγλοσαξονική κρίση. Αντέδρασαν μόνο όταν συνειδητοποίησαν το αντίθετο και αφού η ηπειρωτική Ευρώπη είχε ήδη περιέλθει σε κρίση.

Σε ερώτηση από το ακροατήριο για τις αδυναμίες των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, ο Μπράουν δήλωσε με αφοπλιστική ειλικρίνεια ότι ως υπουργός Οικονομικών είχε προτείνει να μην ενταχθεί η Βρετανία στην ευρωζώνη διότι, όπως είπε, δίχως ευελιξία στην νομισματική πολιτική, η περιβόητη σύγκλιση θα μπορούσε να προκύψει μόνο κάτω από συνθήκες τρομερά υψηλών επιπέδων ανεργίας!

Η κρίση στην Ιρλανδία και την Ελλάδα, τόνισε, μπορεί να εμφανίζει μερικά δικά τους χαρακτηριστικά, αλλά τα προβλήματα είναι διεθνούς προέλευσης και απαιτούν συνολική αντιμετώπιση μέσω μιας νέας οικονομικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, και στη βάση μιας ανάλυσης των σημαντικότερων προκλήσεων και διλημμάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η παγκόσμια οικονομία (η ανάλυσή του επεκτάθηκε από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στην κατάσταση των οικονομιών της υποσαχάριας Αφρικής, της Κίνας και της Ινδίας), υπογράμμισε ότι η νέα οικονομική ατζέντα πρέπει να διαμορφωθεί στη βάση μιας βιώσιμης ανάπτυξης, όπου η απασχόληση θα αποτελεί το μείζον στρατηγικό οικονομικό ζήτημα.

Τι είπαν οι οικονομολόγοι

Ενισχυτική της θέσης του Μπράουν ήταν και η ανάλυση του γάλλου οικονομολόγου Jean-Paul Fitoussi, ο οποίος υπογράμμισε ότι «ο καπιταλισμός έχει τα χάλια του» και πως η «αύξηση των ανισοτήτων» συνέβαλε σημαντικά στην κρίση.

Εντούτοις, υπήρχαν και διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα, ο γερμανός οικονομολόγος Carl-Ludwig Holtferich, από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, θεωρεί ότι δεν υπάρχει πραγματική κρίση του ευρώ σήμερα και πως η χρηματοπιστωτική κρίση και η κρίση δημοσίου χρέους στην Ευρώπη χρησιμοποιούνται ουσιαστικά «ως ευκαιρίες για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής ολοκλήρωσης πέραν της νομισματικής ένωσης».

Η σχέση αγορών και κράτους ήταν επίσης κεντρικό κομμάτι του συνεδρίου. Ο Philippe Aghion από το Χάρβαρντ έκανε μια σημαντική παρέμβαση, με το εμπειρικά αποδεδειγμένο επιχείρημα ότι η ελεύθερη αγορά «τείνει να καινοτομεί προς τη λάθος κατεύθυνση». Εισηγήθηκε την άποψη ότι το κράτος, πέραν των ελεγκτικών λειτουργιών στα χρηματοπιστωτικά συστήματα, διαθέτει τη δυνατότητα για σημαντικές αναπτυξιακές λειτουργίες και αναφέρθηκε σε δύο συγκεκριμένους τομείς: στο ρόλο του ως «επενδυτή» στην οικονομία της γνώσης και στο ρόλο του ως «εγγυητή» του κοινωνικού συμβολαίου.

Ο Stiglitz, από τη μεριά του, ανέλυσε την Ασία και το αναδυόμενο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, τονίζοντας την ανάγκη για μια νέα ισορροπία μέσω της διαμόρφωσης ενός νέου αποθεματικού συστήματος, μιας νέας νομισματικής πολιτικής και ενός νέου παγκόσμιου ρυθμιστικού συστήματος.

Τελικά, πού πάμε, θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος. Υπάρχει το ενδεχόμενο να δούμε σύντομα νέες ιστορικές εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία αντίστοιχες με αυτές που διαδραματίστηκαν στο συνέδριο του Μπρέτον Γουντς το 1944; Αυτό μάλλον είναι ένα ερώτημα στο οποίο ούτε ο Σόρος θα μπορούσε να απαντήσει με βεβαιότητα.

Το εάν διαμορφωθεί σύντομα ή όχι μια νέα παγκόσμια οικονομική πολιτική και απαλλαγεί επιτέλους η οικονομική και πολιτική σκέψη από την καταστροφική εξάρτηση στις αξιώσεις του νεοφιλελευθερισμού και της «τέλειας αγοράς», είναι κάτι που θα εξαρτηθεί από την ίδια τη ροή των ιστορικών εξελίξεων. Οι διοργανωτές του συνεδρίου προσδοκούν να περάσει στην ιστορία ως το δεύτερο Μπρέτον Γουντς.

Οι VIPs του «Δεύτερου Μπρέτον Γουντς»

Στο συνέδριο συμμετείχαν πάνω από 200 οικονομολόγοι και ηγέτες από τον διεθνή επιχειρηματικό, χρηματοοικονομικό και κυβερνητικό χώρο. Προσκεκλημένοι ομιλητές ήταν οικονομολόγοι παγκόσμιας κλάσης (Phillipe Aghion, George Akerlof, Barry Eichengreen, Niall Ferguson, Jean-Paul Fitoussi, Richard Frydman, Carmen Reinhart, Kenneth Rogoff, Jeffrey Sachs, Robert Skidelsky, Joseph Stiglitz, Larry Summers), καθώς και κορυφαίοι οικονομικοί συντάκτες και αναλυτές των «Financial Times», της «Wall Street Journal», των «Times» του Λονδίνου, του «New Yorker» κ.ά.

Παρευρέθησαν ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Paul Volcker, ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Gordon Brown, ο επικεφαλής της Βρετανικής Αρχής Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών Adair Turner, ο εκτελεστικός διευθυντής για τη Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα της Τράπεζας της Αγγλίας Andy Haldane, εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας και κυβερνητικοί παράγοντες από την Κίνα, την Ινδία και τη Βραζιλία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Οικονομική κρίση