Έντυπη Έκδοση

Φαντάσματα του παρελθόντος

Λεσβιακοί έρωτες στη βικτοριανή εποχή, γοτθικός φόβος στη μεταπολεμική Αγγλία...Οι πιο παράδοξοι συνδυασμοί βρίσκονται στα μυθιστορήματα της Σάρα Ουότερς.

Κι αν σας προδιαθέτουν για καλτ υπόθεση, σημειώστε λάθος, αφού οι πιο έγκριτοι βρετανοί κριτικοί ανακαλύπτουν τις αφηγηματικές αρετές του Χένρι Τζέιμς αλλά και του Εντγκαρ Αλαν Πόε στα βιβλία της ουαλής συγγραφέως, η οποία έχει τιμηθεί με το Βραβείο Σόμερσετ Μομ, ενώ ήταν επανειλημμένως υποψήφια για Μπούκερ.

Καλεσμένη του Βρετανικού Συμβουλίου στο Outview Film Festival (27/5-3/6, Ινστιτούτο Θερβάντες) οι οποίες παρουσιάζει τις καλύτερες ταινίες, που έχουν προβληθεί στα μεγάλα Gay & Lesbian Film Festivals, η Σάρα Ουότερς έρχεται στην Αθήνα σε λίγες ημέρες. Στο φεστιβάλ θα προβληθούν οι σειρές του BBC που βασίζονται στα μυθιστορήματά της «Tipping the velvet» και «Fingersmith». Το πρώτο κυκλοφόρησε με τίτλο «Χείλη σαν βελούδο» στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και είναι μια ιστορία αγάπης και χειραφέτησης που διαδραματίζεται στην Αγγλία τη δεκαετία του 1890, με ηρωίδες μια μικρή χωριατοπούλα και μια παρενδυτική αρτίστα. Σε ανάλογο κλίμα κινείται το «Fingersmith» που περιγράφει την ιστορία δυο πολύ διαφορετικών γυναικών στη βικτοριανή εποχή. Η Σάρα Ουότερς θα συζητήσει με το κοινό στο Ινστιτούτο Θερβάντες, ενώ, όπως μας πληροφορούν, στη συνέχεια θα περάσει τον μήνα του μέλιτος στην Ελλάδα με τη σύντροφό της...

Η 45χρονη Ουότερς ζει στο Λονδίνο, σε ένα βικτοριανό σπίτι, και θεωρείται εμβληματική συγγραφέας για τους ομοφυλόφιλους, αφού γράφει και μιλάει ανοιχτά για την ερωτική της ταυτότητα, δίχως όμως να προκαλεί. Αλλωστε το τελευταίο της βιβλίο, «Ανήλικος επισκέπτης», που πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Καστανιώτη» (μετάφραση Αύγουστος Κορτώ), είναι εντελώς διαφορετικό. Πρόκειται για ένα ψυχολογικό θρίλερ που διαδραματίζεται λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο στην αγγλική ύπαιθρο. Εκεί, σε μια ετοιμόρροπη έπαυλη η αριστοκρατική οικογένεια Εϊρς ζει με συντροφιά τα φαντάσματα του ένδοξου παρελθόντος και προσπαθεί να συντηρήσει με κάθε θυσία το παλιό της γόητρο που καταρρέει.

Ο δόκτωρ Φάραντεϊ, γιος μιας παλιάς παραδουλεύτρας της έπαυλης, η οποία κατόρθωσε με πολλές θυσίες να τον σπουδάσει, αρχίζει να κουράρει τη χήρα Εϊρς. Ο γιατρός επιχειρεί στην αρχή να βοηθήσει τον γιο της, πιλότο στον πόλεμο, ο οποίος υποφέρει από τραύματα στο πόδι του, ενώ ελπίζει ότι με τον τρόπο αυτό θα μεγαλώσει τη φήμη του. Παράλληλα, φλερτάρει αδέξια τη μοναχοκόρη της χήρας, Καρολάιν, μια γεροδεμένη, ατημέλητη κοπέλα, και στο τέλος καταφέρνει να την πείσει να αρραβωνιαστούν.

Ωστόσο όσο οι ιατρικές επισκέψεις πληθαίνουν και το σούσουρο για το ειδύλλιο μεγαλώνει στη μικρή επαρχιακή κοινωνία τόσο πληθαίνουν διάφορα περίεργα περιστατικά που αναστατώνουν τους ιδιοκτήτες της έπαυλης. Καθρέφτες μετακινούνται, αντικείμενα εξαφανίζονται με ανεξήγητο τρόπο, σημάδια εμφανίζονται στους τοίχους, ενώ μώλωπες στιγματίζουν το πρόσωπο του γιου.

Ο γιατρός προσπαθεί να εξηγήσει με ορθολογικό, επιστημονικό τρόπο τα επικίνδυνα φαινόμενα, ωστόσο παρατηρεί ότι ο γιος οδηγείται σε ψυχική διαταραχή καθώς προσπαθεί να προστατεύσει τους άλλους από το «μίασμα». Φαίνεται πως ένα θλιβερό γεγονός, η αρρώστια και ο θάνατος της πρωτότοκης, ανήλικης κόρης της οικογένειας στοιχειώνει το σπίτι. Δεν είναι όμως το μοναδικό...

Η Σάρα Ουότερς περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια την έπαυλη, σαν ζωντανό οργανισμό που καταρρέει και σκιαγραφεί εύστοχα την ξεπεσμένη αριστοκρατική οικογένεια στην προσπάθειά της να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα. Οι αλλαγές στις κοινωνικές τάξεις, στα ήθη και στις συνήθειες συνδυάζονται με μοναδικό τρόπο με το μυστήριο και την αγωνία που απορρέουν από τη δύναμη του υπερφυσικού και την ανικανότητα του ανθρώπου να το εξηγήσει και να το αντιμετωπίσει.

Ως τώρα η συγγραφέας δημιουργούσε δυνατούς γυναικείους χαρακτήρες. Στον «Ανήλικο επισκέπτη» πρώτη φορά ένας άντρας, ο δόκτωρ Φάραντεϊ, έχει τον ρόλο αφηγητή. «Δεν αποφάσισα να φτιάξω μια ιστορία στα μέτρα ενός άντρα αφηγητή», διευκρινίζει σε συνεντεύξεις της στον αγγλικό τύπο. «Τα μοτίβα της ιστορίας άρχισαν να με επηρεάζουν -το σπίτι που καταρρέει, η οικογένεια που αγωνίζεται να επιβώσει, τα στοιχεία εναντίον τους- και ήξερα ότι χρειαζόμουν έναν αφηγητή που θα ήταν έξω από όλα αυτά. Ενας γιατρός μού φάνηκε ότι ταίριαζε καλύτερα σε μια επαρχία τη δεκαετία του '40. Ενας μοναχικός εργένης, που έλκεται σιγά σιγά από τους Εϊρς».

Για να μπει στο κατάλληλο κλίμα διάβασε μυθιστορήματα της εποχής και εντυπωσιάστηκε από την αίσθηση της απώλειας και της θλίψης που φέρει η μεταπολεμική εποχή, από την προσδοκία για κοινωνική αλλαγή, αλλά και από το φόβο και την αβεβαιότητα της μεσαίας τάξης για το μέλλον.

Οσο για τις ιστορίες μυστηρίου, αυτές τις είχε ήδη ξεκοκαλίσει, καθώς δηλώνει φαν του είδους. «Πεθαίνω για καλές ιστορίες με φαντάσματα, θαυμάζω τον Πόε», τονίζει. Δεν με ενδιαφέρει εάν είναι αληθινές ή όχι. Με ενδιέφερε το γιατί το υπερφυσικό μας ελκύει και πώς μπορεί να οδηγήσει στην κάθαρση».

Ακόμα, για να σκιαγραφήσει λεπτομερώς τη μυθιστορηματική έπαυλη, επισκέφθηκε πολλές κατοικίες του 18ου αιώνα. «Πριν από μερικά χρονια έμενα στο West Dean College, όπου είχα την ευκαιρία να περπατήσω σε όμορφους κήπους με ψηλή περίφραξη και συνειδητοποίησα πόσο κλειστοφοβικός είναι ένας τέτοιος χώρος εάν βρίσκεσαι σε άσχημη ψυχική κατάσταση. Τελικά όλα τα στοιχειωμένα σπίτια είναι μια ψυχολογική κατασκευή, αλλά και μια πραγματική -ένα μέρος απειλητικό, γεμάτο μυστικά. Αυτό μου αρέσει στα σπίτια: είναι κάτι περισσότερο από τούβλα και σοβάδες, είναι ποτισμένα με τις ζωές των ανθρώπων που τα κατοίκησαν».

Η Σάρα Ουότερς μεγάλωσε, όπως δηλώνει, με τις ιστορίες από τον πόλεμο που της έλεγαν οι γονείς της. Από παιδί ήταν αγοροκόριτσο, ήθελε να γίνει κομάντο και διάβαζε μετά μανίας κόμικς. Ενας νεανικός έρωτας ενέπνευσε τα πρώτα της μυθιστορήματα και ήταν η αιτία να πάει στο Λονδίνο όπου δούλεψε αρχικά σε ένα βιβλιοπωλείο και μετά σε μια βιβλιοθήκη.

Συμμετείχε ενεργά στο λεσβιακό κίνημα, στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ενώ μετά τις σπουδές της στην αγγλική λογοτεχνία στο πανεπιστήμιο αποφάσισε να αποτυπώσει στα βιβλία της πως οι ιδέες για την ομοφυλοφιλία άλλαξαν μέσα στο χρόνο. «Ολες μου οι νευρώσεις διοχετεύονται στα βιβλία μου» παραδέχεται. «Πάντα σκεφτόμουν τον εαυτό μου ως συγγραφέα, αλλά είμαι χαρούμενη με τη λεσβιακή ετικέτα. Νομίζω ότι είναι σημαντικό να είσαι ορατός».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία