Έντυπη Έκδοση

Απ' τη ζωή στο χαρτί

«Γεννήθηκα προς το τέλος του 1947 στο Ηράκλειο της Κρήτης, μια πόλη που, όσο περνούν τα χρόνια, από πραγματική γίνεται όλο και πιο μυθική για μένα...» Ανοίγοντας κανείς το νέο βιβλίο της Ρέας Γαλανάκη «Από τη ζωή στη λογοτεχνία» (εκδ. Καστανιώτη), έχει την εντύπωση πως θα διαβάσει την αυτοβιογραφία της.

Σ' όποιο σημείο κι αν σταθεί ξεφυλλίζοντάς το, θα εντοπίσει γεγονότα που τη σημάδεψαν από τα παιδικά της κιόλας χρόνια, αναφορές στο μυθοπλαστικό της έργο μπλεγμένες με εξομολογήσεις από την ιδιωτική της ζωή, σκέψεις για το πώς αντιλαμβάνεται το διάλογο μεταξύ Ανατολής και Δύσης, και, αναπόφευκτα, όλες τις συγγραφικές της εμμονές.

Στην πραγματικότητα, ωστόσο, το βιβλίο διασώζει μια σειρά άρθρων και ομιλιών της, δημοσιευμένων σ' εφημερίδες και περιοδικά από το 1997 ώς τον περασμένο Φεβρουάριο, που παρουσιάζονται εδώ μ' ελάχιστες αλλαγές: κείμενα που αγκαλιάζουν το σημαντικότερο μέρος της διαδρομής της μεταξύ Ηρακλείου, Πάτρας και Αθήνας, δηλώνουν τις οφειλές της σε συγγενείς εξ αίματος και σε πνευματικούς «γονείς», τιμούν ανοιχτόμυαλους και θαρραλέους συνοδοιπόρους της σε ζοφερές περιόδους, διευρευνούν τη σχέση Ιστορίας και λογοτεχνίας αλλά και της παραλογοτεχνίας με τη «γυναικεία» γραφή, κι αποτυπώνουν με γλαφυρότητα τι κρύβεται πίσω από το κλισέ της «σιωπής» των διανοουμένων αλλά και τι σημαίνει η ιδιότητα του «επαγγελματία» συγγραφέα σε μια κοινωνία όπως η νεοελληνική.

Κόρη γιατρών, η Γαλανάκη μεγάλωσε μέσα σ' ένα «έντονα πολιτικοποιημένο» σπίτι που της χάρισε δύο γερά θεμέλια. Από τη μια, «τα νάματα του Διαφωτισμού, την αγάπη της δημοκρατίας και των γραμμάτων, μια διαρκή απαίτηση δικαιοσύνης κι έντιμης προσωπικής ζωής». Κι από την άλλη, μέσα από την επαφή της με τον «χαμηλόφωνο, μη προνομιούχο» κόσμο των γυναικών που δούλευαν σ' αυτό, διδάχτηκε τα ελληνικά του Ερωτόκριτου, την ομιλουμένη δημοτική της Κρήτης, και, κυρίως, το αρχέτυπο «Κρήτη», τον άγραφο τοπικό πολιτισμό. Ωσπου ν' αποφοιτήσει, ωστόσο, από το φημισμένο λύκειο «Κοραής», είχε αποκτήσει κι άλλους αξιομνημόνευτους δασκάλους, με κορυφαίο τον φιλόλογο Μενέλαο Παρλαμά που ενθάρρυνε και τη λογοτεχνική της κλίση, ενώ είχε ήδη ερωτευτεί τον πρόωρα χαμένο Νίκο Γιανναδάκη, τον μετέτειτα διευθυντή της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, με τον οποίο κλέφτηκε στα 18 της, δυο μήνες μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Παράνομοι «Ρηγάδες» και οι δυο τους, μοιράστηκαν μικροπαντρεμένοι στην Αθήνα τα πιο ζοφερά χρόνια της δικτατορίας, στη διάρκεια των οποίων ο Γιανναδάκης βασανίστηκε άγρια στην Ασφάλεια, πέρασε έκτακτο στρατοδικείο κι έμεινε ώς το 1973 στη φυλακή. «Οταν ο Νίκος βρισκόταν πια στα τελευταία του», γράφει η Γαλανάκη, «μου υπενθύμισε τη στιγμή που ο δικηγόρος του, ο Χριστόφορος Αργυρόπουλος, βγήκε δακρυσμένος από την αίθουσα επειδή, μετά το 1952, πρώτη φορά ξαναγινόταν δίκη με τον αποτρόπαιο Νόμο 509 στο Στρατοδικείο της Αθήνας, και ξανακούστηκε σε δίκη η λέξη "κομμουνιστής"»... Εχει βέβαια κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι από τότε, αλλά απ' τη μεριά της δεν το ξεχνά: «Τα πρώτα χρόνια της χούντας δεν είχαν την παραμικρή σχέση με τα τελευταία» μας λέει. «Οταν είδα να φουντώνει το φοιτητικό κίνημα, δεν πίστευα στα μάτια μου!»

Σαν απίστευτο όμως φαίνεται και τώρα ότι η πολυβραβευμένη συγγραφέας έδινε στα νιάτα της ένα ρολόι Ζενίθ της μάνας της για την κατασκευή βόμβας, την οποία συναρμολόγησε στο διαμέρισμά τους ο Γιανναδάκης με την παρέα του πάνω σ' ένα... κουτί κονσέρβας Ζβαν, για να την τοποθετήσει αρχές του 1968, μέρα μεσημέρι, σε φυλασσόμενο περίπτερο της πλατείας Συντάγματος, προβαίνοντας, όπως θα έγραφε η «Μοντ», στην πρώτη ανυπόγραφη αντιστασιακή πράξη κατά του καθεστώτος. Για την ίδια, ωστόσο, το περίεργο είναι ότι «χωρίς να προηγηθεί καμία συνεννόηση, υπό το βάρος της ανησυχίας για το πού πηγαίνει η χώρα, ένα σωρό παλιοί σύντροφοι και φίλοι που στο μεσοδιάστημα είχαμε χαθεί εντελώς, διασταυρωθήκαμε είτε στις συγκεντρώσεις της Δημοκρατικής Αριστεράς, είτε στην εκστρατεία του Καμίνη, για να δηλώσουμε παρόντες ξανά».

Να τη λοιπόν σήμερα, δημοτική σύμβουλος και πρόεδρος του ραδιοσταθμού της Αθήνας -που μέχρι πρότινος «απασχολούσε 280 δημοσιογράφους, απορροφούσε 15,5 εκατ. ευρώ από τον δήμο κι είχε ακροαματικότητα μόλις 0,6%!»- ν' ασκεί πρώτη φορά στη ζωή της διοικητικά καθήκοντα. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό της, πηγαίνει στη «δουλειά» με το μετρό, κι εν αναμονή της εισαγγελικής έρευνας που ζήτησε μόλις ανακάλυψε ότι «όλα τα πρακτικά προμηθειών της προηγούμενης διοίκησης ήταν ανυπόγραφα», ευελπιστεί ότι θα ξεπεραστεί ο σκόπελος της μετατροπής του 98,4 σε ανώνυμη εταιρεία, γεγονός που θ' απειλούσε την ίδια του την ύπαρξη.

«Το στοίχημά μας», λέει, «είναι να κάνουμε έναν σταθμό που δεν θα θυμίζει αντίγραφο των κρατικών, με καλή πληροφόρηση και υψηλής ποιότητας εκπομπές. Ηδη αναμεταδίδονται καθημερινά σποτάκια αφιερωμένα στον Ελύτη και τον Παπαδιαμάντη, ενώ τις τελευταίες βδομάδες είχαμε άφθονα ρεπορτάζ γύρω απ' τον Αγιο Παντελεήμονα και για τα προβλήματα των εμπορικών καταστημάτων στο κέντρο». Οπως παραδέχεται, «όντως, αρνηθήκαμε να μεταδώσουμε κι από εδώ λειτουργίες τις μέρες του Πάσχα. Δεν ζούμε σε θεοκρατικό κράτος! Ποτέ όμως δεν δόθηκε εντολή να αντικατασταθεί το "Χριστός Ανέστη" από το "Χρόνια πολλά", όπως κακόβουλα μας κατηγόρησαν. Και σας διαβεβαιώ ότι ο Καμίνης, τον οποίο γνώρισα παραμονές των εκλογών κι όσο περνάει ο καιρός τον εκτιμώ όλο και περισσότερο, δεν ανακατεύεται καθόλου στη διοίκηση του σταθμού».

Εξαιρετικά ανήσυχη με την κατάπτωση που διαπιστώνει γύρω της σε όλα τα επίπεδα -οικονομικό, πολιτισμικό, ηθικό- η Ρέα Γαλανάκη πιστεύει πως «σε άλλες εποχές, θα 'χαμε πολέμους ή δικτατορίες, αλλά σήμερα όλες οι κακοδαιμονίες απορροφώνται μέσα από τις κοινωνικές συγκρούσεις». Κι ενώ η ίδια ανυπομονεί να βρει τις ισορροπίες που θα της επιτρέψουν να ξεκινήσει ένα επόμενο μυθιστόρημα, εκείνο που φοβάται μπροστά στην απαξίωση των πάντων, είναι «να μην απαξιωθεί και ο θεσμός της δημοκρατίας. Μόνο μέσα στο πλαίσιο μιας δημοκρατίας, ανεξάρτητα από το ποιος είναι πάνω και ποιος κάτω, υπάρχει περίπτωση να καλυτερέψουν οι ζωές μας και η κοινωνία μας».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία