Έντυπη Έκδοση

Απελπισία, πάντα ξεπερνιέται

Το συναίσθημα της απελπισίας καταπιέζει συχνά πολλούς ανθρώπους, ειδικά στη σημερινή δύσκολη εποχή, αλλά πάντα, τουλάχιστον από ιστορικής πλευράς, υπάρχει η δυνατότητα να το ξεπεράσουμε.

Είναι αναπόφευκτο όλοι οι άνθρωποι να έρχονται κάποτε αντιμέτωποι με μια μεγάλη δυσκολία, που φαίνεται ότι δεν έχει λύση ούτε τέλος.

Η αναδιάταξη των προτεραιοτήτων μας, όμως, και η υπομονή συχνά μάς βοηθούν να ξεπεράσουμε καταστάσεις που φαίνονταν αξεπέραστες. Αν χάσουμε το κουράγιο και την αγωνιστικότητά μας, είναι σίγουρο ότι θα αποτύχουμε. Ο χρόνος και η επίμονη προσπάθεια για την επίτευξη του στόχου που έχουμε θέσει στον εαυτό μας, συχνά μας ανταμείβουν και η απελπισία μας αποτελεί πια μια ανάμνηση.

Ακόμα και όταν επιτυγχάνουμε μεγάλο κομμάτι από τους στόχους που βάλαμε στον εαυτό μας, υπάρχει περίπτωση να νιώσουμε απογοήτευση. Για να καταλάβουμε ότι η απελπισία μπορεί πάντα σχεδόν να ξεπεραστεί, φτάνει να απαντήσουμε μόνοι μας σε όλες τις καταστάσεις που υποτίθεται ότι έχουν δημιουργηθεί, σε όλα τα τραγούδια που θα παραθέσω παρακάτω, δίνοντας συνέχεια στην πορεία της ζωής του ήρωα του κάθε στιχουργού.

Στο τραγούδι Απελπισία, του Γιώργου Κατσαρού, σε στίχους του Πυθαγόρα, η Βίκυ Μοσχολιού φέρεται να αγαπάει κάποιον χωρίς ελπίδα ανταπόκρισης:

Απελπισία να σ' αγαπάω χωρίς ελπίδα, απελπισία τα βήματά σου να καρτερώ, είμαι δεμένη στο παρελθόν μας με αλυσίδα κι απελπισμένη, κι απελπισμένη θα σ' αγαπώ. Ολοι μας έχουμε περάσει ανάλογες καταστάσεις αρκετές φορές και πάντα αποτέλεσαν μια γλυκιά ή πικρή ανάμνηση.

Αντιθέτως, την αισιοδοξία τους οι Τρύπες δηλώνουν από την αρχή στο Δεν θέλουμε θλιμμένους στη γιορτή μας (1985): Δεν θέλουμε θλιμμένους στη γιορτή μας.

Μας τη βιδώνει που δεν τρως το παραμύθι μας, μας ενοχλεί η αισθητή σου παρουσία, είσαι σαν μύγα που κάθισε στη μύτη μας και ακτινοβολεί απελπισία.

Ο Μιλτιάδης Πασχαλίδης στο Ψωμί κι εφημερίδα είναι ακόμη πιο ξεκάθαρος:

Μόνη σου το αποφάσισες να γίνω ενικός

και πως στην αγκαλιά σου θα χωράν' μόνο οι καπάτσοι,

μα πριν η απελπισία μου να γίνει πανικός, μισή ζωή σού χάρισα, νομίζω είμαστε πάτσι.

Υπάρχει βέβαια και η πεσιμιστική θέση που εκφράζει ο Νίκος Γκάτσος στο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι Η Μάγδα, με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη, από το άλμπουμ του 1976 Τα Παράλογα: Εκείνη κρίνει τους μισούς, τους άλλους κρίνει ο Ιησούς και τους μιλά μ' απελπισία για τη Δευτέρα Παρουσία.

Αίμα η καρδιά της Μάγδας στάζει, μα ο νικημένος δεν προστάζει

και μόνη μες στην κάμαρά της θάβει για πάντα τα όνειρά της.

Περίπου ίδια συναισθήματα και από τον Μάνο Χατζιδάκι, που όμως μας δίνει έστω τη δυνατότητα να ονειρευόμαστε κάτι καλύτερο στην παράσταση του 1962 Οδός Ονείρων, όπου ο Δημήτρης Χορν τραγουδούσε Το πάρτι:

Αυτή η γειτονιά είναι για όλους μας ένα κλουβί,

κανείς δεν ζει αληθινά αυτό που θα 'θελε να ζει,

γιατί το όνειρο είναι μια στιγμή

κι όλες οι άλλες οι στιγμές απελπισία,

μέσα σ' αυτό το δρόμο γεννιόμαστε, ζούμε και πεθαίνουμε,

μαζί με μας και τα όνειρά μας, μαζί με μας και τα παιδιά μας.

Γι' αυτό ένα πάρτι σ' αυτό τον δρόμο

είναι κάτι πιο λυπητερό κι από τον θάνατο,

είναι ένα γραμμόφωνο που ολοένα ξεκουρδίζεται,

δυο ιδρωμένα χέρια στο άσπρο φόρεμα ενός κοριτσιού,

ένας σκύλος που απορεί,

ένα ποτήρι αδειανό στην άκρη της αυλής μου,

μια κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά της,

ένας κρυφός αναστεναγμός,

ένα αρπαχτικό βλέμμα θηρίου που δεν τολμάει να αγγίξει,

ένα κλουβί στην πόρτα σου με ένα πουλί που κοιμάται...

Γι' αυτό ένα πάρτι στον δρόμο των Ονείρων

είναι στιγμή πιο θλιβερή κι απ' τη στιγμή του ονείρου,

είναι ένα ξέφτισμα ζωής,

ένα παιχνίδι χάρτινο στα χέρια των αγγέλων.

Κοιτάχτε τούτο το κλουβί

είναι λιγάκι πιο μεγάλο από την καρδιά μου,

κι όμως δεν μπορεί να χωρέσει την αγάπη μου,

κοιτάχτε και τούτο το κορίτσι

θα του χαρίσω το κλουβί κι ένα τραγούδι θα μου πει...

για το πουλί που χάθηκε, για το πουλί που πια δε ζει.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης με τον Φράγκο έγραψαν το Απελπίστηκα, που αρκετά χρόνια αργότερα, το 1960, ερμήνευσε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης: Τι πάθος ατελείωτο

που είναι το δικό μου, όλοι να θέλουν τη ζωή κι εγώ τον θάνατό μου

Απελπίστηκα, μανούλα μου, να υποφέρω, κουράστηκα μες στη ζωή τον Χάρο να γυρεύω.

Μερικές φορές, κάτω από ειδικές συνθήκες, όπως αυτές που μας περιγράφει η Σώτια Τσώτου σε μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή, με τη φωνή του Γιάννη Καλατζή, η απελπισία επικρατεί της αισιοδοξίας, η οποία δημιουργήθηκε κάτω από ψεύτικες προϋποθέσεις: Μέθυσα κι απόψε κι έτσι μεθυσμένος

στ' άστρα ανεβασμένος πάω για το Νοτιά. Ο,τι μου ζητήσεις θα σου το χαρίσω.

Πάρ' την Πόλη πίσω, την Αγια-Σοφιά.

Το πρωί ξεμεθυσμένος, περιστέρι ορφανό, σιγολιώνω απελπισμένος στο κρεβάτι το στενό.

Στο άλμπουμ του Παύλου Σιδηρόπουλου Αντε και καλή τύχη μάγκες υπάρχει το Αυτοί μιλάν': Αυτοί μιλάν' την ώρα που ο ήλιος έγειρε το χάος ν' ακουμπήσει,

την ώρα που εγώ σε προσκυνούσα απελπισμένος για ζωή.

Και μιλάν' την ώρα που άλλος ένιωθε το φως, το φως που πάει να σβήσει,

την ώρα που το χάος την αγάπη του ήλιου αυτό θα τη χαρεί.

Ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας στο Αφησέ με εδώ προκαλεί:

Αφησέ με εδώ, που μ' έχεις γράψει βρε ζωή μου, να δω την πιο τρελή της ιστορίας σου σελίδα. Αφησέ με εδώ, αν βγω,

αν βγω, θα σου τη βγω, φόρα παρτίδα. Αφησε με εδώ, στο περιθώριο μόνο να ζω,

οι απελπισμένοι ανακάλυψαν την ελπίδα.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος το 1989, στο άλμπουμ Το κούρεμα, είχε αδιαφορήσει για το πολιτικό κόστος, κάτι που όπως αποδείχτηκε του στοίχισε στη συνέχεια και στο τραγούδι του Μην περιμένετε αστειάκια σκιαγραφούσε την πολιτική κατάσταση της εποχής. Προφανώς όμως η απελπισία έχει τα όριά της, ακόμη και για τους... απελπισμένους, που συνήθως προτιμούν απελπισία του είδους που τραγουδούσε η Caterina Caselli το 1968, στο Dispiratamente Ιο Te Amo, δηλαδή την ερωτική, που ξεπερνιέται συνήθως εύκολα αφήνοντας πρόσκαιρες πληγές.

Από την ίδια δεκαετία είναι και Οι απελπισμένοι (Les Desesperes) του Jacques Brel, που σε αγγλικούς στίχους του Mort Shuman διασκεύασε και η Nina Simone.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική