Έντυπη Έκδοση

ΜΟΡΙΣ ΝΑΝΤΟ

100 χρόνια λογοτεχνίας

«Πρέπει κανείς να φτάσει σε τόσο προχωρημένη ηλικία για να προσελκύσει το ενδιαφέρον του κόσμου; Μου φαίνεται υπερβολικό! Το να γίνεσαι 100 χρονώ έχει μετατραπεί σε κοινωνικό συμβάν, ένα κατόρθωμα, και το γιορτάζουμε. Κάνουμε το άθροισμα. Οριστική διάλυση. Κλείνουμε! Τι καλύτερο πριν από την κηδεία;»

Κάπως έτσι βλέπει ο Μορίς Ναντό τις πολλαπλές εκδηλώσεις που οργανώνονται, στη Γαλλία, προς τιμήν του, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης των 100 χρόνων από τη γέννησή του.

Εκατό χρόνια γεμάτα. Λέγεται πως ο Ναντό έχει ζήσει πολλές ζωές: του συγγραφέα, του καθηγητή, του βιβλιοκριτικού, του διευθυντή περιοδικών, του εκδότη και του αντιστασιακού:

Παλαιότερα είχε πει πως «στη διάρκεια του πολέμου, ένας τρόπος αντίστασης ήταν να γράφεις μυθιστορήματα με τον αμερικανικό τρόπο», καθώς τότε η αγγλοσαξονική λογοτεχνία λογοκρινόταν.

Στον περισσότερο κόσμο, ο Ναντό παραμένει ο ανεξάρτητος, στρατευμένος εκδότης, που με οποιοδήποτε τίμημα υποστήριζε αυτό που εκείνος πίστευε πως άξιζε. Ανακάλυψε μερικούς από τους μεγαλύτερους συγγραφείς και πρωτοπαρουσίασε στη Γαλλία σημαντικά έργα τους, όπως το πρώτο βιβλίο πάνω στα στρατόπεδα συγκεντρώσεων του Νταβίντ Ρουσέ, το «Κάτω από το ηφαίστειο», του Malcom Lowry, τον Αμερικανό μαύρο συγγραφέα Richard Wrigt, τους συγγραφείς της beat generation: Κέρουακ και Φερλινγκέτι. Εξέδωσε επίσης τα ανέκδοτα του Χένρι Τζέιμς, τον Νοτιοαφρικανό Κουτσί (βραβείο Νομπέλ 2003) και αρκετούς νεότερους, όπως τον Μισέλ Ουελμπέκ.

«Υπήρξα ένας από τους πρώτους τροτσκιστές της Γαλλίας, όμως, μετά τον πόλεμο, όσα πίστευα κατέρρευσαν», λέει σε μία από τις πολλές συνεντεύξεις που έδωσε στα γαλλικά ΜΜΕ. «Οι εκδόσεις αποτελούσαν για μένα την ουτοπία πως συνεχίζω τον αγώνα με άλλα μέσα».

Το 1977 ιδρύει τον δικό του αντικομφορμιστικό εκδοτικό οίκο, χωρίς φυσικά την παραμικρή μορφή λογοκρισίας: εκδίδει την τριλογία του Χένρι Μίλερ, που είχε τότε κατηγορηθεί για πορνογραφία, μια μελέτη του Μποντλέρ και τα πλήρη έργα του Σαντ.

Ο Σιοράν έλεγε πως «το βιβλίο είναι ο φίλος στις δύσκολες ώρες». Τι γνώμη έχει ο ίδιος;

«Μεγάλωσα στην επαρχία. Ζούσαμε κάπως μακριά από το σχολείο και δεν έπαιζα με τα άλλα παιδιά, δεν είχα φίλους. Η αδελφή μου ήταν πιο μικρή από εμένα και δεν έπαιζα μαζί της... Νομίζω πως άρχισα να διαβάζω για να έχω παρέα, για να αισθανθώ λιγότερο μόνος. Ο πατέρας μου σκοτώθηκε στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και βίωσα πολύ έντονα αυτή την απώλεια. Εψαξα να μάθω αν είχε γράψει τίποτε, αν είχε διαβάσει βιβλία. Ηθελα να δω τα κείμενα που τα δικά του μάτια είχαν διαβάσει. Πράγματι ανακάλυψα μερικά. Ηταν για μένα μια παρηγοριά. Βρέθηκε πάνω του ένα ρολόι τσέπης και ένα μικρό σημειωματάριο -το οποίο φύλαξα για πολύ καιρό-, όπου είχε γράψει στίχους που είχαν αξία μόνο για μένα. Επειτα έπεσα πάνω στα βιβλία του και ειδικά στους "Μύθους" του Λαφοντέν. Δεν καταλάβαινα τίποτε. Αισθανόμουν πως ήταν κάπως ελαφριά κείμενα, ωστόσο αυτά με έκαναν να βγω από τον εαυτό μου. Γιατί ο πατέρας μου τα διάβαζε; Μυστήριο. Οσο για τη μητέρα μου, αυτή δεν ήξερε καν να διαβάζει...».

Εχει πει πως είναι καλύτερο να μην έχουμε επαφές με συγγραφείς που αγαπάμε...

«Πράγματι, δεν είναι πάντα ό,τι καλύτερο. Είχα απογοητεύσεις στη ζωή μου, αλλά υπήρξαν και εξαιρέσεις. Ο Χένρι Μίλερ, παραδείγματος χάριν. Είχα δημιουργήσει με τον Αντρέ Ζιντ μια επιτροπή για την υπεράσπισή του, όταν τον κατηγορούσαν για πορνογραφία. Αισθανόταν μεγάλη ευγνωμοσύνη απέναντί μου και μου έγραφε τακτικά μέχρι τον θάνατό του, το 1980. Τον είχα φιλοξενήσει μάλιστα, μαζί με τη γυναίκα του, για τρεις εβδομάδες. Δεν μιλούσαμε όμως για το έργο του. Ισως αυτό να ήταν το μυστικό της φιλίας μας. Θα ήταν όμως φίλος μου αν δεν ήταν συγγραφέας; Δεν νομίζω. Με τον Σελίν συνέβη το αντίθετο. Λατρεύω τον Σελίν. Οταν αποκαλύφθηκε πόσο ποταπός υπήρξε, κατέφυγε στη Δανία και τον υπερασπίστηκα από την εφημερίδα "Combat", γιατί πίστευα πως ένας συγγραφέας έχει δικαίωμα να γράφει τα πάντα. Ομως η "Combat" ήταν η εφημερίδα της Αντίστασης και χάσαμε αρκετές συνδρομές... Ο Σελίν μού έγραψε για να με ευχαριστήσει. Μετά, όταν επέστρεψε στο Παρίσι και αμνηστεύτηκε, θέλησε να με συναντήσει, αλλά εγώ αρνήθηκα».

Σβέλτος, παρά την ηλικία του, ο Ναντό βρίσκεται πάντα με ένα βιβλίο στο χέρι. Τι διαβάζει σήμερα;

«Οταν αισθάνομαι καλά, διαβάζω Montaigne, όταν αισθάνομαι άσχημα και θέλω να πάρω κουράγιο, διαβάζω Κάφκα. Τον θεωρώ αδελφό μου. Ξαναδιαβάζω επίσης Φλομπέρ -εξέδωσα το σύνολο του έργου του στη δεκαετία του '60-, ιδίως την αλληλογραφία του. Αυτό που με αγγίζει στον Φλομπέρ είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, πολύ περισσότερο από τη "Μαντάμ Μποβαρί". Αυτός ο ασκητής, κατεστραμμένος από την αδελφή του, βλέπει την περιουσία του να εξανεμίζεται, αλλά αδιαφορεί. Αυτός ο ήρεμος αστός ήταν τότε ο χειρότερος εχθρός της αστικής τάξης. Το έργο του αποτελεί καταστροφή για τον αστικό τρόπο σκέψης. Ο Φλομπέρ είμαι εγώ. Αυτό που μετρά τελικά είναι ο ίδιος ο συγγραφέας. Στη συνέχεια, έρχεται η τεχνική. Πολλοί άνθρωποι ξέρουν να γράφουν, αλλά το θέμα είναι να σε αγγίζει το γράψιμο».

Τελικά, τι είναι ένας συγγραφέας;

«Πού να ξέρω... Ισως σημαίνει να έχεις έναν συγκεκριμένο σκοπό, μια φιλοδοξία, μια ανάγκη να γράφεις και να δείχνεις τον εαυτό σου. Υπάρχει πολύς ναρκισσισμός εδώ πέρα... Η ανάγκη να βρεις τη θέση σου στον κόσμο, να αφήσεις το ίχνος σου κάπου. Η άρνηση του θανάτου, επίσης...»

Τον σκέφτεστε καθόλου;

«Δυστυχώς, καθόλου! Δεν έχω άγχος. Νομίζω ότι θα συνεχίσει έτσι η ζωή μου. Και γιατί όχι; Λογικά, βέβαια, δεν είναι δυνατόν, κάποια στιγμή θα συμβεί... Τέλος πάντων, θα δούμε».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Στη στήλη
Σημεία αναφοράς