Έντυπη Έκδοση

Υπόθεση εργασίας

Ξεχώρισε από την πρώτη της δουλειά, τον «Γλάρο», παράσταση που επικεντρωνόταν στην επικοινωνία ανάμεσα στο κοινό και τους ηθοποιούς. Η ομάδα «Pequod», που οφείλει το όνομά της στο όνομα του φαλαινοθηρικού στον «Μόμπι Ντικ», παρουσιάζει από τις 14 μέχρι και τις 17 Ιουλίου στην Πειραιώς 260 την «Υπόθεση εργασίας», με επίκεντρο μια φλέγουσα υπόθεση: την ίδια την εργασία.

Αποσπάσματα από συγγραφικά έργα των Πεσόα και Τσέχοφ μέχρι των Μάριου Χάκα και Δημήτρη Χατζή, μυθιστορηματικοί ήρωες, άρθρα επιστημόνων και φιλοσόφων, λογοτεχνικά κείμενα -ανάμεσά τους κι ένα του 16ου αιώνα περί οκνηρίας και πώς αυτή οδηγεί στην κατάθλιψη- η Βίβλος αλλά και η «Βίβλος» του Λαφάργκ για το «Δικαίωμα στην τεμπελιά», συνεντεύξεις και μαρτυρίες εργαζομένων σήμερα, διαπερνούν μια ιδιαίτερη παράσταση, που, μέσα στη δίνη της απόλυτης οικονομικής κρίσης και της ολοένα αυξανόμενης ανεργίας, διερευνά τη σημασία του... παρηλλαγμένου αξιώματος «εργάζομαι άρα υπάρχω».

Οι Γιώργος Αγγελόπουλος, Δημήτρης Γεωργαλάς, Γιάννης Κλίνης, Μιχάλης Μαθιουδάκης, Αγγελική Μαρίνου, Νικολίτσα Ντρίζη, Αγγελική Παπαθεμελή, Κώστας Παπακωνσταντίνου, Φιντέλ Ταλαμπούκας παίζουν χωρίς κοστούμια, χωρίς σκηνικά ή μακιγιάζ.

Η δραματουργική επεξεργασία είναι της ομάδας μαζί με τον συγγραφέα Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, η σκηνοθεσία του Δημήτρη Ξανθόπουλου, η επιμέλεια κίνησης της Ζωής Χατζηαντωνίου. Το λιτό σκηνικό αναδεικνύει το βιομηχανικό τοπίο της Πειραιώς 260, τα σύγχρονα κοστούμια (Μαγιού Τρικεριώτη) δεν προδίδουν κάποια σύνδεση με το θέμα.

Συνομιλήσαμε με μέλη της ομάδας «Pequod», τον Δημήτρη Ξανθόπουλο, την Αγγελική Παπαθεμελή και τον Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη, για την πρωταγωνίστρια μιας τραγωδίας χωρίς κάθαρση: την εργασία.

Β. Χατζηγιαννίδης: Καταλήξαμε στην εργασία, όχι επειδή η οικονομία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο αλλά γιατί έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον από πολλές πλευρές. Το θέμα καθαυτό αγγίζει κάθε άνθρωπο, σε κάθε πτυχή και έκφραση της ύπαρξής του καθημερινά. Αποφύγαμε την παγίδα στερεότυπων με διδακτισμούς και καταγγελίες. Ειδικά στην εποχή των ατελείωτων μονολόγων από σωτήρες, η τέχνη δεν αντέχει ψευτορήτορες. Η παράσταση πλάθεται από τους ηθοποιούς σαν πλαστελίνη. Δεν υπάρχει ασφάλεια δομημένου έργου αλλά η χαρά του πειραματισμού μ' ένα υλικό αντιθεατρικό στο μεγαλύτερο ποσοστό του. Δεν ενδιαφέρει ο ειρμός με τη στενή έννοια του όρου, αλλά πώς το ένα κείμενο θα γλιστράει μέσα στο άλλο, ποιες γέφυρες θα οδηγούν από τη σκέψη του ενός συγγραφέα στη σκέψη του άλλου.

Δ. Ξανθόπουλος: Κάθε μέρα ακούμε οικονομολόγους, πολιτικούς, δημοσιογράφους. Εμείς κάνουμε θέατρο, όχι διάλεξη, ούτε επιχειρηματολογούμε υπέρ κάποιας λύσης. Αποφύγαμε τους κλασικούς Μαρξ, Σμιθ κ.λπ. Θα λέγαμε ότι η παράσταση αποτυπώνει την αντανάκλαση αυτών των θεωριών. Οταν κάποιος λέει «ήμουν 20 χρόνια στον ζυγό χωρίς να το έχω πάρει χαμπάρι και μάλιστα με τη συγκατάθεσή μου» εξηγεί μοναδικά τον Μαρξ. Δεν χρειάζεται να παραθέσεις αποσπάσματα από το βιβλίο που αναφέρει πως με τη θέσπιση του ωραρίου εργασίας (15 ώρες) σηματοδοτείται και ο τρόπος λειτουργίας μιας βιομηχανίας!

Α.Παπαθεμελή: Ολοι έχουν πει τα πάντα για τη δουλειά. Σταχυολογήσαμε ένα ογκώδες υλικό. Ο άξονας της παράστασης, χωρίς να είναι απολύτως διακριτός, αναφέρεται στο γιατί εργαζόμαστε. Προσεγγίζουμε το θέμα εργασία από πολλές πλευρές: Καταναγκαστική; Απαραίτητη; Χρήσιμη; Ευχάριστη; Περιττή;

Δ. Ξ. Δεν απαντούμε στα ερωτήματα. Δεν έχουν απαντήσει άλλοι κι άλλοι. Η ίδια η εργασία και η κουβέντα γύρω απ' αυτήν έχουν διαμορφώσει μια αντίληψη που διαφοροποιείται μέσα στους αιώνες και έχει εγγράψει πάνω στον άνθρωπο τον τρόπο ζωής και την προσωπικότητά του.

Α. Π. Σ' όλες τις εποχές και σε πολλά συστήματα, η εργασία υπήρχε με διαφορετικούς τρόπους και κανόνες. Κάποια στιγμή η δουλειά ανήκε στον άνθρωπο, ενσωματώθηκε στον βίο του. Μέχρι που άρχισε να δουλεύει για κάποιον άλλον ως μισθωτός κι άρχισε πια ο αγώνας να εξασφαλίσει χρόνο για τη ζωή του. Και τίθεται πια το ερώτημα τι είναι δουλειά. Εκτός από αυτήν που αμείβεται, είναι κι αυτή της νοικοκυράς, των γονιών σε σχέση με το παιδί τους. Επίσης οι παράνομοι, οι απατεώνες είναι συχνά σκληρά εργαζόμενοι. Τελικά καταλήξαμε: όλα είναι δουλειά. Και, όπως λέει ο Αντι Γουόρχολ, η δυσκολότερη δουλειά είναι απλώς να ζεις...

Β. Χ. Εχει ενδιαφέρον να διαπιστώνεις μέσα από κείμενα στη διάρκεια των αιώνων πώς μεταλλάσσεται το ζήτημα εργασία. Η ειρωνεία είναι ότι έξω από το στρατόπεδο του Αουσβιτς υπήρχε η ταμπέλα: «Η εργασία σε απελευθερώνει»...

Δ. Ξ. Οταν ρωτάς ένα παιδί τι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει, ξαφνιάζεσαι από τις απαντήσεις, αλλά κι όταν μετά από χρόνια ανακαλύπτεις τι έγινε τελικά.

Α. Π. Εχω έναν φίλο που ήθελε να γίνει σκουπιδιάρης. Τον είχε εντυπωσιάσει το κουδουνάκι που είχαν παλιά τα απορριμματοφόρα για να ειδοποιούνται οι νοικοκυρές. Δεν έγινε.

Δ. Ξ. Αν περπατήσεις σήμερα στον δρόμο, οι ρυθμοί, οι ήχοι σού δίνουν το τοπίο της εργασίας: γκρίνια, βλαστήμιες, εκνευρισμοί, οργή. Οι συνθήκες πιέζουν διαρκώς τον άνθρωπο προς αντίθετες κατευθύνσεις. Η εντολή δούλεψε σκληρά για να προοδεύσεις δεν ισχύει πια. Ας αφήσουμε ότι έχουμε μετατρέψει ολόκληρο το εικοσιτετράωρο μας σε εργασία. Ο ελεύθερος χρόνος σε διαλύει. Για να πάψεις να σκέφτεσαι τα υπαρξιακά σου πρέπει να επιστρέψεις στη δουλειά, να «απασχοληθείς»...

Α. Π. Η ζωή είναι μια αδιάκοπη εργασία, η δικαίωση της ύπαρξής σου. Ο τρόπος όμως που εφαρμόζεται η εργασιακή σχέση δεν εκφράζει απαραίτητα την ιδέα της εργασίας. Η κλίση του ανθρώπου προς ένα επάγγελμα, να παράγει, να βρίσκει τρόπο να περνά τον χρόνο του, είναι η ουσία. Η τέχνη είναι και δεν είναι επάγγελμα. Εχει και δεν έχει ωράριο.

Δ. Ξ. Ομως, όλοι έχουμε βρεθεί σε δουλειές που δεν θα επιλέγαμε αν δεν μας πίεζε ο βιοπορισμός. Μακάρι να είχαμε εισοδήματα ώστε να επιλέγουμε, μακάρι να είχαμε περισσότερες αντοχές για να αφοσιωθούμε στερούμενοι.

Α. Π. Αυτό το τάξιμο κάτι σου δίνει και κάτι σου στερεί.

Δ. Ξ. Σου στερεί την επαφή με την κοινωνία, σε αποξενώνει. Κάποτε θα γυρίσεις σπίτι και θα είσαι μόνος.

Α. Π. Λίγο πολύ όσοι συμμετέχουμε στην παράσταση είμαστε της ίδιας γενιάς. Οι γονείς μας εργάστηκαν σκληρά, θεωρούσαν τη δουλειά καλή και άγια, αλλά συγχρόνως φρόντισαν να μας προφυλάξουν κι απ' αυτήν. Και τώρα όλα αυτά που είχαν κατακτήσει εξαφανίζονται.

Δ. Ξ. Αλλά κι όταν δεν είσαι στη δουλειά δουλεύεις. Η ενοχή δεν σου επιτρέπει να γίνεις αργόσχολος. Δεν ξέρω κανέναν να κάθεται κοιτάζοντας το ταβάνι. Με κάτι θα ασχολείται. Από το Ιντερνετ μέχρι δουλειές του σπιτιού.

Α. Π. Εχει αναπτυχθεί ολόκληρη βιομηχανία για τη... δημιουργική απορρόφηση του ελεύθερου χρόνου. Για να ξορκίζουμε τον τρόμο του κενού. Κι αυτό μπορεί να είναι και σωτήριο...

Δ. Ξ. Είμαι αγανακτισμένος μ' όσα συμβαίνουν, αλλά δεν ξέρω πόσο κολλάω με τους αγανακτισμένους της πλατείας. Ανένταχτος εγώ, βρέθηκα εκεί ανάμεσα σ' έναν νοσταλγό της χούντας κι έναν αναρχικό που συνομιλούσαν για την κρίση! Εχουν αλλάξει τα πάντα. Οι γονείς μου δούλεψαν όλη τους τη ζωή και κατάφεραν να φτιάξουν ένα σπίτι κι άλλο ένα για το παιδί τους. Εγώ είναι σίγουρο ότι δεν θα το καταφέρω. Δεν τα έχω φάει μαζί με κάποιον άλλο, ούτε εγώ, ούτε η οικογένειά μου. Μεγαλώσαμε σε μια κοινωνία που θεωρούσε εαυτήν πολύ πλουσιότερη απ' ό,τι ήταν. Προτάσεις δεν υπάρχουν. Με φοβίζει ο λαϊκισμός να διαλύσουμε το σημερινό μοντέλο. Τι θα ξημερώσει μετά;

Α. Π. Διαλύονται όλα από μόνα τους... Φυσικά, τα πράγματα είναι δύσκολα, πολύπλοκα, αλλά προτιμώ, αντί να είμαστε μοναχικοί παρατηρητές στο σπίτι, να μαζευόμαστε και να μοιραζόμαστε. Είναι σημαντικό ως κίνηση αλληλεγγύης. Υπάρχουν άνθρωποι που έχασαν τα πάντα και μέσα σ' αυτά είναι και η δουλειά τους, μέτρο επιβίωσης και αξιοπρέπειας. Αυτό που ζούμε είναι καθεστώς τρόμου και για μένα είναι υγιές οι άνθρωποι να το βιώνουν μαζί και έξω, παρά μέσα στη φωλιά τους μόνοι και πανικόβλητοι.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο