Έντυπη Έκδοση

Η οικονομία του διαδικτυακού σεξ

Ροζ παρέες στο Internet

Η έκρηξη του περιεχομένου για «ενηλίκους» στο Διαδίκτυο γέννησε μια επιχειρηματική δραστηριότητα η οποία φέρνει σε επαφή τους «ηθοποιούς» που εργάζονται μπροστά στην κάμερα του υπολογιστή τους και τους «θεατές» που παρακολουθούν το θέαμα στην οθόνη του υπολογιστή τους στην άλλη άκρη του κόσμου.

Αυτό το αδιαφανές οικονομικό σύστημα, στο πλαίσιο του οποίου όλα επιτρέπονται, ευημερεί χάρη στην εκμετάλλευση των «παραγωγών περιεχομένου», που προαναγγέλλει μια μορφή κατάτμησης της εργασίας με τη βοήθεια του Διαδικτύου.

Τους ονομάζουν «ηθοποιούς», «μοντέλα», «παρουσιαστές». Κυρίως νέες γυναίκες, αλλά και άνδρες και ζευγάρια και γυναίκες σε ώριμη ηλικία. Εγκατεστημένοι μπροστά στην κάμερα του υπολογιστή τους, τις περισσότερες φορές με συνοδεία μουσικής, εργάζονται συνδεδεμένοι στο Διαδίκτυο. Από το ψηφιακό τους πεζοδρόμιο προσπαθούν να προσελκύσουν τον πελάτη για να μπει στο ιδιωτικό τους «chat». Κάνουν στριπτίζ από τη μια ήπειρο στην άλλη, συνομιλούν, επιδεικνύονται, προσποιούνται σεξουαλικό ερεθισμό, απόλαυση, οργασμό, ικανοποιούν τις παραγγελίες των πελατών, τις οποίες λαμβάνουν με τη μορφή σύντομων κειμένων ή με φωνητικά μηνύματα.

Αμείβονται με ποσοστά επί του πληρωμένου χρόνου σύνδεσης στους ειδικευμένους διαδικτυακούς τόπους, είναι Φιλιππινέζες, Ρουμάνες, Ουκρανές, Ρωσίδες, Αμερικανίδες, Κολομβιανές ή Γαλλίδες. Σε ένα σκηνικό που αναπαράγει τα οπτικά στερεότυπα των «οίκων ανοχής», πουλούν από το κρεβάτι τους, πολλές φορές από μια απλή πολυθρόνα, χρόνο επίδειξης, συνομιλίας, προσποίησης. Ο διαδικτυακός τόπος «Live Jasmin» διεκδικεί 31.315 κοπέλες και 8.921 νέους άνδρες. Διαδικτυακές πύλες προσφέρουν, μέσω συνδρομής, στους ιδιοκτήτες τέτοιων διαδικτυακών τόπων, έναν παγκόσμιο κατάλογο μοντέλων που επιτρέπει, χάρη στις διαφορές ώρας, να υπάρχει ένα μόνιμα δικτυωμένο πλήθος πολλών εκατοντάδων διαθέσιμων ανθρώπων. Σε αντάλλαγμα αυτής της διαρκώς ανανεούμενης προσφοράς, η διαδικτυακή πύλη παρακρατά ένα σημαντικό μέρος των κερδών για τον ιδιοκτήτη του εκάστοτε διαδικτυακού τόπου, της τάξης του 30%.

Σε αντίθεση με τους διαδικτυακούς τόπους ή τα φόρουμ, οι ανακοινώσεις των οποίων έχουν ως αντικείμενο τη συνάντηση των ενδιαφερομένων με ενδεχόμενη μια σεξουαλική σχέση, οι νέοι χώροι σεξουαλικής κατανάλωσης είναι εντελώς εικονικοί. Πολλοί από αυτούς διευκρινίζουν ότι όσοι πελάτες τους τυχόν προσπαθήσουν να έρθουν σε επαφή με τα «μοντέλα», αποκλείονται από τη χρήση των υπηρεσιών.

ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΝΑ ΜΟΝΤΕΛΟ

Μια σύνδεση δέκα λεπτών με τέσσερις πελάτες ταυτόχρονα αποδίδει στο «μοντέλο», ανάλογα με τον διαδικτυακό τόπο, μονάχα 5-10 ευρώ. Πράγμα που σημαίνει ότι, στην καλύτερη των περιπτώσεων, για εργασία δέκα ωρών ημερησίως μπροστά στην κάμερα του υπολογιστή κερδίζει έναν μηνιαίο βασικό μισθό, στη χειρότερη μερικές δεκάδες ευρώ. Πραγματικά εργαστήρια νέων εργασιακών σχέσεων οι επιχειρήσεις αυτές, έχουν συνήθως την έδρα τους σε φορολογικούς παραδείσους (Ολλανδικές Αντίλλες, Κόστα Ρίκα, Λουξεμβούργο, Γιβραλτάρ) ή στις ΗΠΑ, σε πολιτείες στις οποίες το δίκαιο που διέπει τις επιχειρήσεις είναι εξαιρετικά ελαστικό, όπως το Ντελάγουεαρ ή το Ορεγκον.

Από μισθολογική άποψη, στη Γαλλία και στις περισσότερες δυτικές χώρες οι εργαζόμενοι στο πορνό και στο στριπτίζ θεωρούνται έκτακτο προσωπικό του θεάματος και αμείβονται με προσυμφωνημένες αμοιβές. Το προσωπικό των ροζ τηλεφώνων είναι από την πλευρά τους υπάλληλοι εταιρειών τηλεματικών εφαρμογών. Οσο για τα εκδιδόμενα πρόσωπα, η μόνη διοικητική και νομική αναγνώριση που έχουν είναι μέσω της φορολογίας εισοδήματος, στη βάση της αρχής της φορολογίας κερδών μη προερχομένων από εμπορική δραστηριότητα. Αυτοί οι νέοι ανεξάρτητοι εργαζόμενοι διευρύνουν ακόμα περισσότερο τα εργασιακά καθεστώτα των εργατών του σεξ.

Οπως και στις κλασικές προσφορές εργασίας κατ' οίκον, οι αγγελίες πρόσληψης στο Διαδίκτυο μιλούν μονάχα για «συμπλήρωση του εισοδήματος», για «απουσία ωραρίου εργασίας», για «να βγάλεις χρήμα» κάνοντας την «παρουσιάστρια», για «αμειβόμενες υπηρεσίες ερασιτεχνών». Οι διαδικτυακές πύλες, σε συνεχή αναζήτηση νέων συνεργατών, υπόσχονται εξασφαλισμένες αμοιβές (οι οποίες ποικίλλουν ανάλογα με τη χώρα προέλευσης των επισκεπτών), που κυμαίνονται από μερικές δεκάδες λεπτά μέχρι ένα ευρώ ανά λεπτό του «ιδιωτικού σόου» - το οποίο, πρακτικά, μπορεί να συγκεντρώνει πολλούς θεατές, ο καθένας από τους οποίους θα αποφέρει ένα ευρώ το λεπτό. Η καταβολή των εισοδημάτων γίνεται σε μηνιαία βάση με μεταφορά του ποσού στον τραπεζικό λογαριασμό του «ηθοποιού», κυρίως μέσω του συστήματος Paypal, που επιτρέπει μια σχετική ανωνυμία.

Η επιχειρηματικότητα του εικονικού δεν απαιτεί ούτε συμβόλαια, ούτε δέσμευση κεφαλαίων ή ακινήτων, ούτε κανενός άλλου είδους επένδυση εκτός από την ενοικίαση του διακομιστή και την αγορά του εξοπλισμού που επιτρέπει τη διανομή εικόνας και ήχου. Οι ιδιοκτήτες και οι μέτοχοι αυτού του ασαφούς κλάδου παραμένουν αόρατοι. Η συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα, προϊόν τεχνολογίας, μάρκετινγκ, εικονικότητας, ποσοστών, ροής χρήματος, φορολογικών παραδείσων και φτώχειας, μοιάζει, σαν δυο σταγόνες νερό, με την ακμή της νέας άυλης οικονομίας. Η «παραγωγή περιεχομένου» αποδίδει λιγότερα από την οργάνωση και την προβολή της. Τα κέρδη των παρόχων που φιλοξενούν τις ιστοσελίδες αυτές καλύπτονται από απόλυτη αδιαφάνεια. Ετσι γεννιέται ένα νέο παγκόσμιο προλεταριάτο, αυτό της παροχής περιεχομένου των τεχνολογιών της πληροφορίας, που δεν καλύπτεται από κανένα εργατικό δίκαιο και από καμιά νομοθεσία περί δικαιωμάτων στην εικόνα ή στην πνευματική ιδιοκτησία.

Αντιπροσωπεύοντας σήμερα το 12% των διαδικτυακών τόπων και το 25% των διαδικτυακών αναζητήσεων, η παροχή περιεχομένου μέσω Διαδικτύου έχει συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη των διαδικτυακών πληρωμών μικρών ποσών, στη συμπίεση των βίντεο και στις τεχνικές του Διαδικτύου. Γέννησε ένα μοντέλο μάρκετινγκ, η βασική αρχή του οποίου συνίσταται στη δημιουργία «ιστοτόπων - βιτρινών», που είναι προσβάσιμοι δωρεάν, αλλά παραπέμπουν σε αμειβόμενες υπηρεσίες· είναι αυτή επίσης που εφευρίσκει και εξελίσσει τις τεχνικές της ανταλλαγής επαφών, της μεταφοράς της διακίνησης από τη μια ιστοσελίδα στην άλλη και της δημιουργίας σταθερής πελατείας.

ΠΟΡΝΟΓΡΑΦΙΑ

Στη Γαλλία, ένας στους δύο άνδρες και μία στις πέντε γυναίκες δηλώνουν ότι βλέπουν συστηματικά πορνογραφία(1). Και μολονότι το ποσοστό των ανδρών που καταφεύγουν στις υπηρεσίες της πορνείας παραμένει σταθερό -3,3% έναντι 3,1% το 1992-, η κατανάλωση σεξ μέσω Διαδικτύου έχει εκτοξευθεί στα ύψη.

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Αλβιν Κούπερ, διευθυντή του Κέντρου Γάμου και Σεξουαλικότητας Σαν Χοσέ, της Σάντα Κλάρα στην Καλιφόρνια, «οι άνδρες καταφεύγουν στο διαδικτυακό σεξ για να διώξουν το στρες και να φαντασιωθούν, παραμένοντας ταυτόχρονα πιστοί»(2). Λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο που λειτουργούν και οι υπόλοιπες εξαρτήσεις, όπως ο τζόγος, τα αγχολυτικά, το αλκοόλ. Κατά την άποψή του, «η συμπεριφορά αυτή μπορεί να κατασιγάσει αισθήματα οργής, απογοήτευσης, πλήξης, έντασης, ανησυχίας, μοναξιάς ή κατάθλιψης και να οδηγήσει στη βύθιση σε μια εικονική, άνετη, ζωή, της οθόνης του υπολογιστή». Η συνήθεια αυτή δεν είναι χωρίς συνέπειες, καθώς, λέει ο Κούπερ, «μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τους άλλους, να προκαλέσει την αποδέσμευση από την πραγματική ζωή, να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και, σε μερικές περιπτώσεις, να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση».

Η δραστηριότητα αυτή είναι εξαιρετικά αποκεντρωμένη, ο ανταγωνισμός συνεχής και οι δωρεάν ιστοσελίδες, που περιορίζονται στην αναδιανομή σκηνών από πειρατικές ή «ερασιτεχνικές» ταινίες, έχουν μοναδικό σκοπό να «απορροφήσουν» τον χρήστη του Διαδικτύου προς τις επ' αμοιβή υπηρεσίες. Δείγμα της εξαιρετικής οικονομικής υγείας του τομέα αυτού δραστηριοτήτων είναι ότι το όνομα διεύθυνσης «sex.com» πουλήθηκε, το 2006, για 14 εκατομμύρια δολάρια. Και πρόσφατα ο ICANN, ο οργανισμός που ρυθμίζει τα ονόματα των διευθύνσεων στο Διαδίκτυο, ενέκρινε τη δημιουργία μιας ειδικευμένης κατάληξης «.xxx». Τη μέρα της δημιουργίας της κατατέθηκαν περισσότερες από διακόσιες χιλιάδες αιτήσεις προκράτησης διευθύνσεων.

Για την καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας και των συνηθειών της οικονομίας του εικονικού σεξ, τρεις ερευνητές, ο Κρίστιαν Πλάτζερ, ο Ενγκιν Κίρντα και ο Κρίστοφερ Κρούγκελ έπαιξαν το ρόλο των δημιουργών ιστοσελίδων. Αποκαλύπτουν τα παρασκήνια, τους εμπορικούς πολέμους και τις τεχνικές πειρατείας των βάσεων δεδομένων των ανταγωνιστών, καθώς και τις απάτες στο κλικάρισμα, που επιτρέπουν τη μεγιστοποίηση του κέρδους μέσω της καθοδήγησης των χρηστών σε διαδικτυακές διαφημίσεις εν αγνοία τους.(3)

Κι ενώ στο Διαδίκτυο πολλαπλασιάζονται οι προσφορές για «πονηρές παρέες συζητήσεων», προσφέροντας μια στρατιά από «μοντέλα», διαπιστώνεται μια μετάλλαξη των οικονομικών δεσμών και της εξάρτησης. Αντίθετα με τον κινηματογράφο, κανένας σκηνοθέτης δεν διευθύνει αυτούς τους «ηθοποιούς»· αντίθετα με τις ροζ υπηρεσίες τηλεματικής και τα peep shows, δεν προτείνεται κανενός είδους εκπαίδευση ούτε καν σενάρια διαλόγου με τους πελάτες. Ο «ηθοποιός» είναι υποχρεωμένος να έχει εγκολπωθεί τις επιθυμίες των χρηστών, τους κώδικες και τις φαντασιώσεις τους για να τις αναπαραγάγει. Και στη βάση ενός ασαφούς καταλόγου επιθυμιών, που θα του έχουν φέρει τον πελάτη μέχρι αυτόν, να παίζει τις σκηνές και να υιοθετεί συμπεριφορές που ικανοποιούν τον τελευταίο, προκειμένου να εισπράξει τα ποσοστά του.

Στις συζητήσεις στο κοινοβούλιο γίνονται συχνά αναφορές για το σεξ στο Διαδίκτυο, μονάχα όμως υπό το πρίσμα της καταστολής της παιδικής πορνογραφίας και της μαστροπείας. Δεν τίθεται ποτέ το ζήτημα του κυβερνοσέξ και αυτών των «αυτοαπασχολούμενων» εργαζομένων της «διασκέδασης ενηλίκων», οι οποίοι στην πραγματικότητα δουλεύουν φασόν για μια εξαιρετικά κερδοφόρα βιομηχανία. Για να μη μιλήσουμε για τις συνθήκες ζωής που έκαναν τους ανθρώπους αυτούς να γίνουν «ηθοποιοί».

(1) Nathalie Bajos και άλλοι, «Enquete sur la sexualite en France. Pratiques, genre et sante», La Decouverte, 2008, Παρίσι.

(2) Alvin Cooper, «Sex and the Internet: Α guidebook for clinicians», Brunner - Routledge, Νέα Υόρκη, 2002.

(3) «Is the Internet for Porn? An Insight Into the Online Adult Industry», σεμινάριο WEIS 2010, Πανεπιστήμιο του Harvard, 7-8 Ιουνίου 2010.

*Δημοσιογράφος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Le Monde diplomatique
Πληροφορική και διαδίκτυο
Τελευταίες ειδήσεις στην κατηγορία Διεθνή
Γάζα: Εκατοντάδες παιδιά έχασαν τη ζωή τους
Κυρώσεις σε Ρώσους για την ουκρανική κρίση
Επίθεση με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες στην Κίνα
Επείγουσα Εκκληση των ΓτΚ για την Γάζα
Απορρίπτει η Χαμάς το κάλεσμα για εκεχειρία