Έντυπη Έκδοση

Επτά βιβλία

Ζεν αθωότητα σε μπρούντζινα χέρια

**Στέργιος Δελιαλής, Η Μαριάννα των Μογγόλων, πρόλογος: Μαριάννα Κορομηλά, εκδόσεις Αγρα, σ. 320, ευρώ 19

Ο ντιζάινερ Στέργιος Δελιαλής εμπνεύστηκε από το βιβλίο της Μαριάννας Κορομηλά «Η Μαρία των Μογγόλων» και φιλοτέχνησε με την τεχνική του κολάζ, και χρησιμοποιώντας ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, από σκίτσα, φωτογραφίες, ποιήματα, δημοσιευμένα κείμενα, πίνακες και εγκυκλοπαιδικά λήμματα, προκειμένου να ταξιδέψει στην ονειρική του Μογγολία, μέσα από τη δική του Μαριάννα, και να μας μεταδώσει κάτι από τη μαγεία της παιδικής ηλικίας, όταν όλοι ανακαλύπταμε τον κόσμο αναδημιουργώντας τον με απόλυτα υποκειμενικό-ονειρικό τρόπο, χωρίς καμιά διάθεση «αντικειμενικότητας», αφού αυτή ήταν προνόμιο του άχαρου κόσμου των «μεγάλων».

**Peter Brown - Evelyne Patlacean - Michel Rouche - Yvone Thebert - Paul Veyne, Ιστορία της Ιδιωτικής Ζωής από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στο τέλος της πρώτης χιλιετίας μ.Χ., επίβλεψη: Philippe Aries - Georges Duby, επιμέλεια: Paul Veyne, μτφρ.: Βασίλης Πατσογιάννης, εκδόσεις Κέδρος, σ. 672, ευρώ 38

Στην εισαγωγή του Paul Veyne διαβάζουμε: Το βιβλίο αυτό καλύπτει οκτώ έως δέκα αιώνες ιδιωτικής ζωής, από τον Καίσαρα και τον Αύγουστο μέχρι τον Καρλομάγνο, αλλά και μέχρι την ανάρρηση των Κομνηνών στον θρόνο της Κωνσταντινούπολης. Αναμφίβολα, έχουν μείνει μεγάλα ενδιάμεσα κενά, κάτι το οποίο έγινε ηθελημένα. Μια πλήρης καταγραφή δεν θα είχε ενδιαφέρον για τον καλλιεργημένο αναγνώστη. Πολλοί αιώνες είναι γνωστοί σ' εμάς βάσει μιας τόσο πενιχρής τεκμηρίωσης, ώστε φαντάζουν χωρίς ζωή. Η χιλιετία αυτή είναι σαν ένα ύφασμα τρυπημένο ακανόνιστα εδώ κι εκεί. Προτιμήσαμε να κόψουμε από αυτό το υπερβολικά μεγάλο ρούχο κάποια συναφή μεταξύ τους κομμάτια, των οποίων οι εικόνες είναι ακόμα ζωντανές (σ. 11).

Ξεκινώντας από τη λεπτομερή περιγραφή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τους ειδωλολατρικούς χρόνους, συνεχίζει με το υλικό πλαίσιο της ιδιωτικής ζωής και περνάει στον δυτικό πρώιμο Μεσαίωνα και στο Βυζάντιο.

Κι αναρωτιέται ο επιμελητής αυτού του συλλογικού τόμου: Γιατί οι Ρωμαίοι; Μήπως επειδή ο πολιτισμός τους αποτελεί θεμέλιο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού; Δεν ξέρω. Δεν είναι σίγουρο ότι υπήρξε αυτό το θεμέλιο (ο χριστιανισμός, η τεχνολογία και τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μεγαλύτερη σημασία) (σ. 12).

Καταλήγει με μια έξαρση γνήσιου φιλελληνισμού, τόσο απαραίτητου στις δύσκολες εποχές που διανύουμε κι όλοι έχουν πέσει να κατασπαράξουν το λυμφατικό κορμάκι αυτής της πλούσιας σε πολιτισμό χώρας μας, λέγοντας: Γιατί όμως δεν αρχίζουμε από τους Ελληνες; Μα επειδή οι Ελληνες είναι μέσα στη Ρώμη, είναι η ουσία της Ρώμης. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είναι ο ελληνιστικός πολιτισμός που πέφτει στα άξεστα χέρια (μακριά κι εδώ από ανθρωπιστικά κηρύγματα!) μιας ιταλικής κρατικής εξουσίας. Στη Ρώμη ο πνευματικός και τεχνικός πολιτισμός προέρχονται σχεδόν σε απόλυτο βαθμό από την Ελλάδα, ακολουθώντας μια διαδικασία πολιτιστικής αφομοίωσης που θα διαρκέσει μισή χιλιετία περίπου (σ. 13).

Εδώ μπορούμε να παραπέμψουμε στο ενδελεχές πόνημα του καθηγητή Νίκου Πετρόχειλου Ρωμαίοι και Ελληνισμός, εκδόσεις Παπαζήση.

Κλείνοντας, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι επιβλέποντες αυτής της έκδοσης Φιλίπ Αριές (1914-1984) και Ζορζ Ντιμπί (1919-1996) υπήρξαν διεθνούς κύρους ιστορικοί ειδικευμένοι στην περίοδο του Μεσαίωνα, με πλούσιο συγγραφικό έργο, μεταφρασμένο (κατά μεγάλο μέρος του) και στην ελληνική γλώσσα.

**Ολιβερ Μποτίνι, Εγκλημα στον κόσμο του Ζεν, αστυνομικό μυθιστόρημα, μτφρ.: Λένα Σακαλή, εκδόσεις Μελάνι, σ. 392, ευρώ 18,50

Οταν φτάνουμε στη σελ. 103, στο ένα τέταρτο σχεδόν του βιβλίου, και διαβάζουμε από την αλκοολική αστυνομικό τη φράση «πότε θα συμβεί επιτέλους κάτι;» είναι σαφές ότι έχουμε ως αναγνώστες ιντριγκαριστεί ή έχουμε πλήξει δεόντως και είμαστε έτοιμοι να παρατήσουμε το βιβλίο. Αυτό εξαρτάται από την ψυχοσύνθεση και τους ρυθμούς του καθενός. Ενα είναι βέβαιο: ότι κάποιος που έχει εθιστεί στη συμβατική αστυνομική λογοτεχνία, θα βρει την παράθεση των παραισθήσεων της πρωταγωνίστριας, που τελεί σε κατάσταση σοκ, μάλλον ανιαρή και μονότονη. Η ιστορία ξεκινάει με πρωτότυπο και ενδιαφέροντα τρόπο: ένας βουδιστής μοναχός κάθεται ελαφρά ντυμένος μέσα στο χιόνι μιας γερμανικής πόλης, έχει εμφανή τραύματα στο κεφάλι του, είναι φοβισμένος και δεν αρθρώνει λέξη. Μόλις οι αστυνομικοί προσπαθούν να τον βοηθήσουν, εκείνος τρέπεται σε άτακτη φυγή μέσα από δάση κι από λαγκάδια, ακολουθούμενος από τη «σαλεμένη» -όπως την αποκαλούν οι συνάδελφοί της- αστυνομικό, που ξενυχτάει μάλιστα σε μια σπηλιά μαζί του, ενόσω τρεις οπλισμένοι καταδιώκουν τον μοναχό με άγνωστες προθέσεις. Και το ερώτημα τίθεται ως εξής: Υπάρχουν αυτοί οι τρεις διώκτες ή είναι πλάσματα της άρρωστης φαντασίας της προστάτιδας του νόμου; Ακόμα κι όταν οι άλλοι αστυνομικοί που σπεύδουν το πρωί στο δάσος βλέπουν ίχνη τριών ανθρώπων στο χιόνι, δεν την πιστεύουν και φαντάζονται ότι πρόκειται για κυνηγούς. Κι ο αγώνας δρόμου πίσω από τον φυγάδα σιωπηλό Γιαπωνέζο -όπως μαθαίνουν σταδιακά- μοναχό καλά κρατεί. Η αστυνομικός όμως ρισκάρει με αυτή την υπόθεση να κλειστεί σε κέντρο αποτοξίνωσης και να απαλλαχθεί των καθηκόντων της για τρία χρόνια, επιστρέφοντας μετά σε δουλειά γραφείου. Τελικά, βέβαια, όπως όλοι οι καλοί, στο τέλος δικαιώνεται, και η τάξη αποκαθίσταται, και όλα βαίνουν καλώς. Ή σχεδόν όλα, αν αφαιρέσουμε μερικούς νεκρούς. Αλλά τι αστυνομικό μυθιστόρημα θα ήταν αυτό, χωρίς τον απαραίτητο φόρο στον Χάροντα;

Ο Ολιβερ Μποτίνι γεννήθηκε το 1965 στη Νυρεμβέργη. Σπούδασε στο Μόναχο Σύγχρονη Γερμανική Λογοτεχνία, Ιταλική Φιλολογία και Ψυχολογία της Διαφήμισης. Εδώ και δέκα χρόνια -όπως μας πληροφορεί το «αυτί» του βιβλίου- «ασχολείται με το Κουνγκ Φου και το Κι Γκονγκ». Αυτό του το μυθιστόρημα κατέλαβε την τρίτη θέση στη βράβευση των καλύτερων γερμανικών αστυνομικών μυθιστορημάτων του 2005 (Deutscher Krimipreis 2005).

Στα υποφώσκοντα «μηνύματα» του έργου συγκαταλέγεται η ανάγκη αποδοχής του διαφορετικού, του ξένου, του αλλότριου. Στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες, η ανεξιθρησκία, ο σεβασμός της ιδιαιτερότητας του πλησίον μας, η ειλικρινής προσπάθεια κατανόησης των αντιλήψεων και των πεποιθήσεων των άλλων είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επίτευξη της αρμονικής συμβίωσης των αλλότριων πολιτών και τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης. Η στυγνή εφαρμογή του νόμου, όταν δεν συνοδεύεται από την ευέλικτη ανθρώπινη συμπάθεια των οργάνων του, δεν μπορεί να εξασφαλίσει πάντα την απόδοση της δικαιοσύνης.

Αν ο συγγραφέας του είχε μεγαλύτερη πείρα στην ανέλιξη της πλοκής και δεν αναλωνόταν σε στατικές περιγραφές εσωτερικών τοπίων, θα μιλούσαμε για ένα πραγματικά καταπληκτικό, πρωτότυπο μυθιστόρημα με σημαντικές λογοτεχνικές αρετές. Ισως στα επόμενα βιβλία του το πεζογραφικό ταλέντο του να ανθήσει.

**Στέλιος Λουκάς, Η πιο μεγάλη χώρα, εκδόσεις Καλέντης, σ. 52.

Ο ποιητής Στέλιος Λουκάς, που εργάζεται από το 1987 στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης και από το 1980 στη Δημοτική Τηλεόραση, είναι αφοσιωμένος στις εκπομπές για το βιβλίο και τον πολιτισμό. Από τους τελευταίους επίμονους Δον Κιχώτες που φυλάττουν «Θερμοπύλες» στις κρίσιμες και σημαδιακές μέρες μας. Ας τον ακούσουμε: Ωστόσο εγώ επιμένω να φύγω στην έρημο του ανθρώπου / Η όαση είναι όνειρο απατηλό / Δεν πείθομαι πια από τις νύχτες / Δεν περιμένω / Ανοιχτά είναι όλα τα ενδεχόμενα / Αποχαιρετώ τις τρυφερές μνήμες / Σε λίγο και σας θα σας πνίξουν τα ρεύματα / του ζόφου.

**Κώστας Μαρδάς, Αθήνα με θολό ποτάμι, προλογίζει ο Λευτέρης Παπαδόπουλος, εκδόσεις Αγκυρα, σ. 139

Ο δημοσιογράφος που γεννήθηκε το 1956 στο χωριό Θολό Ποτάμι της Χίου από γονείς μετανάστες στο Μόντρεαλ του Καναδά, συγκεντρώνει στον τόμο αυτό ποιήματα μιας τριακονταετίας, «από τη φοιτητική ζωή της Μεταπολίτευσης έως τα σημερινά, ύστερα, δημοσιογραφικά του χρόνια», όπως αναγράφεται στο «αυτί» του βιβλίου. Δραματική αφηγηματικότητα, έγνοια να απευθυνθεί άμεσα στον αναγνώστη της ποίησής του και να γίνει κατανοητός, καταγγελτικός ενίοτε τόνος, εκφραστική αυτοπεποίθηση, θυμόσοφη διάθεση και διδακτική πρόθεση: τα χαρακτηριστικά συστατικά στοιχεία της ποιητικής του. Στη λιτανεία των λέξεων να είσαι ουρανός.

**Παναγιώτης Γεωργουδής, Διαλεκτική του λυρισμού, εκδόσεις Γαβριηλίδης, σ. 75.

Ο δημοσιογράφος της «Ελευθεροτυπίας» που γεννήθηκε το 1958 στη Νεάπολη της Λακωνίας και ζει στο Ηράκλειο της Κρήτης είναι μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του Παγκόσμιου Συνέδριου Φιλοσοφίας και γράφει ποίηση. Στη δεύτερη ποιητική του συλλογή κομίζει μια ώριμη προσωπική γραφή με γνώση του ελληνικού πνευματικού τοπίου κι ευαισθησία. Λακωνικότητα κι εκφραστική ευστοχία, φιλοσοφική ενατένιση της Ιστορίας και πολιτική ενάργεια. Βαθιά συμβολιστής και φωτολάτρης, υπερασπίζεται μια υγιή μεταφυσική μεσογειακού τύπου. Διαλέγω το ποίημα «Διαδοχή»: Η νύχτα είναι φως μετά το φως / Ενα λευκό σκοτάδι. Κι ένα βαθιά πολιτικό ποίημα με τίτλο «Η Υβρις», που παραπέμπει στα ιστορικά ποιήματα του Μεγάλου Αλεξανδρινού: Ηρεμος ήπιε το κώνειο ο Σωκράτης / Πεθαίνοντας αμέσως ήσυχα. / Αλλά η Αθηναϊκή Δημοκρατία ξεψυχούσε / Με φριχτούς σπαραγμούς πενήντα ολόκληρα χρόνια. / Από τότε τα καθεστώτα ποτίζουν με πολιτικό κώνειο / Τους πολίτες για να μην ξαναγεννηθεί Σωκράτης. / Εκτοτε τα καθεστώτα περικύκλωσαν τον λόγο / Με σταυρούς και κρεματόρια.

**Σωκράτη Μαρτίνη, Μικρό μπρούντζινο χέρι, εκδόσεις Φαρφουλάς, σ. 90.

Ο ποιητής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1984 και σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Ως προς τα ζητήματα τέχνης, θεωρεί τον εαυτό του αυτοδίδακτο. Το έργο του αναπτύσσεται στους συγκοινωνούντες άξονες: θεματικό/μυθοπλαστικό/ηχητικό και εικαστικό. Ηχητικά του έργα έχουν εκδοθεί και με ψευδώνυμο. Από τη δίγλωσση ελληνο-αγγλική αυτή έκδοση διαλέγω να σας κοινωνήσω το ποίημα «Κύλινδρος»: Αυτά τα μικρά χέρια / ανοίγουν / πάνω από κρότους ταλαντευόμενων ελασμάτων / (κλίση ολίγων μοιρών) / Η κόμη και το πηνίο / σε λευκό φόντο / Αδελφή μου / η κοινή μας φλέβα / είναι κύλινδρος λίθινος / και φως στις δύο άκρες. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία