Έντυπη Έκδοση

ΗΤΑΝ 94 ΕΤΩΝ Ο ΓΡΑΦΙΣΤΑΣ ΑΛΕΞ ΣΤΑΪΝΒΑΪΣ

Εφυγε ο πατέρας του δισκογραφικού εξώφυλλου

Σε διεθνή κλίμακα, το όνομα τού, πολωνικής καταγωγής, Αμερικανού γραφίστα Αλεξ Στάινβαϊς, που πέθανε την Κυριακή, 94 ετών, στη Σαρασότα της Φλόριντα, μάλλον ήταν γνωστό σε λίγους.

Αυτό όμως που δημιούργησε είναι διάσημο σε όλους. Διότι ο κ. Στάινβαϊς ήταν ο πρώτος που το 1938, στα 21 του χρόνια, δημιούργησε τα εικονογραφημένα δισκογραφικά εξώφυλλα.

Μέχρι τότε «ο τρόπος με τον οποίο πωλούνταν οι δίσκοι ήταν γελοίος. Τα εξώφυλλα ήταν από ένα καφέ ή πρασινωπό χαρτί, κάθε άλλο παρά ελκυστικό για τον αγοραστή», είχε πει σε μία συνέντευξή του. Αυτή ήταν και η πρώτη παρατήρηση που είχε κάνει ως freelancer στην Columbia Records, με ειδικότητα το σχεδιασμό των διαφημιστικών της αφισών. Ομως, «αγαπούσα τόσο τη μουσική και είχα τέτοια φιλοδοξία που ήμουν πρόθυμος να κάνω πολλά παραπάνω από όσα με πλήρωναν να κάνω. Ηθελα ο κόσμος να βλέπει ένα έργο τέχνης και να ακούει ένα άλλο», έλεγε ακόμα ο ίδιος, ομολογώντας ότι εκείνη την εποχή είχε τόση αυτοπεποίθηση που συνήθιζε να συστήνεται, με κάποιο αυτοσαρκασμό ωστόσο, ως «ο ευφυής νεαρός Κύριος - Τα -Ξέρω - Ολα»!

Στη διάρκεια μίας επαγγελματικής συνάντησης, ο τότε πρόεδρος της Columbia, Τεντ Γουολερστάιν, ανακοίνωσε στους υπαλλήλους ότι η εταιρεία ετοιμαζόταν να βγάλει στην αγορά ηχογραφήματα μεγάλης διάρκειας (τα γνωστά L.Ρ.) -μέχρι τότε κυκλοφορούσαν δίσκοι γραμμοφώνου 78 στροφών. Τους είπε όμως και ότι υπήρχε ένα μεγάλο πρόβλημα: το βαρύ, διπλωμένο χαρτί περιτυλίγματος άφηνε στα βινίλια σημάδια. «Μήπως ο κ. Στάινβαϊς έχει κάποια ιδέα;», ρώτησε ο ισχυρός άνδρας της δισκογραφίας. Και ο Στάινβαϊς είχε. Με τη βοήθεια του γαμπρού του, βρήκε έναν βιοτέχνη πρόθυμο να επενδύσει κατ' αρχήν 250.000 δολάρια σε εξοπλισμό. Ετσι δημιούργησε και καταχώρισε υπέρ του τα δικαιώματα της πρωτότυπης πατέντας: χαρτονένιο εξώφυλλο με ζωγραφιστές παραστάσεις.

Το πρώτο του εξώφυλλο ήταν για μία συλλογή τραγουδιών των Rodgers & Hart, ερμηνευμένων με μεγάλη ορχήστρα. Εμοιαζε με φωτογραφία και παρουσίαζε μία μαρκίζα θεάτρου, με φωταγωγημένα τα ονόματα των συντελεστών και τον τίτλο της εταιρείας. Σιγά σιγά ο Στάινβαϊς εξέλιξε το ύφος του. Ζωγράφιζε τα εξώφυλλα ως μικροσκοπικές αφίσες, με γοητευτικά και μοντέρνα σχέδια, σε ευδιάκριτα και ζωντανά χρώματα που ήταν αδύνατον να περάσουν απαρατήρητα. Αποτέλεσμα; Σε διάστημα λίγων μηνών οι δισκογραφικές πωλήσεις της Columbia παρουσίασαν αύξηση μεγαλύτερη από 800%! Χαρακτηριστικό ήταν επίσης το γεγονός ότι όταν ο δίσκος με την Τρίτη Συμφωνία («Ηρωική») του Μπετόβεν, υπό τη διεύθυνση του θρυλικού αρχιμουσικού Μπρούνο Βάλτερ, επανακυκλοφόρησε με εικονογραφημένο εξώφυλλο, οι πωλήσεις εννιαπλασιάστηκαν!

«Ηταν μια τόσο απλή κι όμως τόσο ευφυής ιδέα: μια εικόνα που συνδέεται μ' ένα μουσικό κομμάτι», παρατηρεί η Πόλα Σερ, περίφημη γραφίστρια της Columbia τη δεκαετία του '70. Ο Στάινβαϊς προτιμούσε να σχεδιάζει λιτές ή αφαιρετικές εικόνες και να χρησιμοποιεί κολάζ ή συμβολικά στοιχεία. Για ένα κοντσέρτο για πιάνο του Μπέλα Μπάρτοκ π.χ. σχεδίασε κλειδιά, χορδές και σφυριά ενός πιάνου. 'Η για τη «Rhapsody in Blue» του Γκέρσουιν, σχεδίασε ένα πιάνο σε γαλάζιο φόντο, φωτισμένο από μία λάμπα δρόμου και σε δεύτερο επίπεδο μπλε σκούρες σιλουέτες ουρανοξυστών. Αυτό το μινιμαλιστικό σχεδιαστικό στιλ έκανε σχολή. Και ο ίδιος ειδικεύτηκε στην εικονογράφηση δίσκων κλασικής μουσικής, αλλά και τζαζ και παραδοσιακών μουσικών άλλων χωρών. Μετά την Columbia, συνεργάστηκε και με τη London, την Decca και την Everest.

Σχεδιαστής, αλλά γυναικείων παπουτσιών, ήταν και ο Πολωνός πατέρας τού Στάινβαϊς. Η Λιθουανή μητέρα του ήταν μοδίστρα και η οικογένεια έβγαζε με δυσκολία τα προς το ζην στο Μπρούκλιν, όπου γεννήθηκε Μάρτιο του 1917 ο Αλεξ. Το ταλέντο του φάνηκε από νωρίς και ο ίδιος πήρε υποτροφία για την Parsons School of Design, εντρυφώντας στο Bauhaus και τον κονστρουκτιβισμό.

Υστερα από μια τεράστια καριέρα, εγκατέλειψε τη γραφιστική, αλλά και τη δισκογραφία, τη δεκαετία του '70, «τη μέρα που είδα τον εαυτό μου με το κοστούμι μου ανάμεσα σε μακρυμάλληδες που φορούσαν περίεργα σακάκια με κρόσια». Αποσύρθηκε στο σπίτι του στη Φλόριντα και αφοσιώθηκε στη ζωγραφική σε κεραμεικά. Θα είχε σχεδόν ξεχαστεί αν το 2009 οι εκδόσεις «Taschen» δεν είχαν κυκλοφορήσει το λεύκωμα «Αλεξ Στάινβαϊς: ο εφευρέτης του μοντέρνου δισκογραφικού εξωφύλλου».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά