Έντυπη Έκδοση

Ο ασύμμετρος κοινωνικός πόλεμος του κ. Βενιζέλου

«Τώρα έχουμε πόλεμο», επανέλαβε την Τρίτη ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Οικονομικών Ε. Βενιζέλος, αναγγέλλοντας τα σκληρά μέτρα εσωτερικής πτώχευσης (συγχωνεύσεις υπηρεσιών, απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων, ιδιωτικοποιήσεις κρατικής περιουσίας, επέκταση επιχειρησιακών συμβάσεων στον ιδιωτικό τομέα). Συμπλήρωσε, μάλιστα, πως πρόκειται για «ασύμμετρο πόλεμο», που αν χαθεί χάνονται όλα.

Ο όρος της «ασυμμετρίας» προσδιόρισε αρχικά τη νέα διεθνή «τρομοκρατική απειλή». Ομως γρήγορα, ιδίως μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 (αύριο συμπληρώνεται δεκαετία), ο χαρακτηρισμός διευρύνθηκε ανεξέλεγκτα, περιλαμβάνοντας και όλες τις ανορθόδοξες μορφές κρατικής καταστολής και παραβίασης θεμελιωδών ελευθεριών στο όνομα της «ασφάλειας» (βλ. Γκουαντάναμο, πτήσεις CIA, τρομονόμοι).

Τι εννοεί όμως ως ασύμμετρο πόλεμο ο υπουργός; Αν επικαλείται εικονικές «εχθροπραξίες» για να δικαιολογήσει την άνευ όρων «συνθηκολόγηση» του ίδιου και της κυβέρνησης στα «τελεσίγραφα» της τρόικας κάνει εσκεμμένα ένα λογικό άλμα. Η μάχη προϋποθέτει αντίσταση (όχι θεωρητική) στα ατιμωτικά κελεύσματα των δανειστών μας.

Η κυβέρνηση, αντίθετα, εδώ και ενάμιση τουλάχιστον χρόνο, ταυτίζεται πλήρως (πολιτικά και ιδεολογικά) με τη νεοφιλελεύθερη βαρβαρότητα. Κορυφαίο παράδειγμα, ο υπουργός Υγείας Α. Λοβέρδος, που αποφάσισε να επενδύσει το πολιτικό του μέλλον δίνοντας τα ρέστα του υπέρ του Μνημονίου. Τελευταία περιφέρει μάλιστα στο δημόσιο λόγο τα πιο ακραία, νεο-λαϊκιστικά επιχειρήματα των πρόθυμων συμμάχων της «θεοποιημένης αγοράς».

Ο κ. Βενιζέλος απέφυγε να προσδιορίσει τις εμπόλεμες πλευρές. Η κεντρική ιδέα του είναι ότι η ελληνική κυβέρνηση και ο ίδιος μάχονται κατά των «κακών» διεθνών αγορών για να σώσουν τον τόπο από την κατάρρευση. Κόκκινη γραμμή υποτίθεται ότι είναι το γενικό δημόσιο συμφέρον, μια έννοια ευρύτερη των ιδιαίτερων προνομίων που απολαμβάνουν ευνοημένες κοινωνικές ομάδες.

Εντούτοις, προκύπτει και εδώ μια αξεπέραστη αντίφαση. Με ποιο τρόπο θα προστατεύσει η κυβέρνηση το συμφέρον των πολλών, όταν υποκύπτει αμαχητί στις επιταγές των πιστωτών της και συμπαρατάσσεται μαζί τους, πυροβολώντας από την ίδια όχθη, το «όλον κοινωνικό σώμα»;

Η αναφορά του κ. Βενιζέλου δεν εξαντλείται στο είδωλο ενός συμβατικού «οικονομικού πολέμου», με σαφώς διακριτούς ανταγωνιστές. Ο δικός του «πόλεμος» περιέχει έναν άλλο συμβολισμό. Αναφέρεται στην ίδια την ουσία των κοινωνικών μεταβολών, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τις ζωές των ανθρώπων. Είναι ένας «κοινωνικός πόλεμος» σε ιστορική κλίμακα.

Ο εσωτερικός αυτός πόλεμος διαπερνά όμως τα όρια των εθνικών-κρατών και γίνεται, διεθνώς, η συνήθης συνθήκη των πραγμάτων. Κάποιοι μιλούν για «καθεστώς μόνιμου εμφυλίου πολέμου», μέσω του οποίου οι σύγχρονες ελίτ επιχειρούν να αλλάξουν τον κοινωνικό χάρτη προς όφελός τους, χρησιμοποιώντας άλλοτε ωμή βία, άλλοτε έμμεσους εκβιασμούς και άλλοτε «ασύμμετρες απειλές».

Ο συνταγματολόγος υπουργός Οικονομικών γνωρίζει καλά πως και μόνο η απλή αναφορά στον «πόλεμο» εισάγει στην κοινωνική σύμβαση τη λογική της έκτακτης και εξαιρετικής κατάστασης, η οποία δικαιολογεί σχεδόν τα πάντα. Η συνεχής μάλιστα χρήση πολεμικών όρων στην κοινωνική διαδικασία «παγιοποιεί» τη θεσμική εκτροπή και αναγορεύει σε συντακτικό κανόνα με καθολική ισχύ το μερικό, ιδιαίτερο συμφέρον του «ηγεμόνα-σωτήρα».

Η κατάρρευση της κοινωνικής συνοχής, η διάλυση του ρόλου του κράτους και η απαξίωση του κοινού, είναι έννοιες συμβατές με την α-συνέχεια και τη διαρκή αβεβαιότητα της κατάστασης πολέμου. Οι αρχές της δημοκρατικής «νομιμότητας», της λαϊκής κυριαρχίας, της ορθολογικής συμπεριφοράς τίθενται εν αμφιβόλω, περιορίζονται, αναιρούνται. Οι πόλεμοι, και ιδίως οι «ασύμμετροι», αλλάζουν τις προτεραιότητες των ανθρώπων, δημιουργούν νέες ανάγκες, επιβάλλουν και «νομιμοποιούν» την κρατική αυθαιρεσία. Κυρίως όμως ονοματίζουν τους νέους, εσωτερικούς ή εξωτερικούς «εχθρούς» που έχει ανάγκη η εξουσία για να σηματοδοτεί την άσκηση του πειθαρχικού καταναγκασμού της.

Προληπτική βία και κοινωνική έκρηξη

Η αστυνομοκρατούμενη, εν όψει ΔΕΘ, Θεσσαλονίκη, η ανάμειξη της Αντιτρομοκρατικής και των ειδικών δυνάμεων του στρατού, η απειλή χρήσης βάναυσης βίας, η προκλητική επίδειξη ισχύος του σημερινού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης απέναντι στη λαϊκή αγανάκτηση, είναι μια πράξη «πολέμου» κατά του συνόλου της κοινωνίας. Οσο κι αν η κυβέρνηση δηλώνει ότι μάχεται μόνον ενάντια στα παλαιά, αναχρονιστικά μικροσυμφέροντα που διαιρούν το κοινωνικό σώμα, η πολιτική της ακυρώνει όλα εκείνα τα δικαιώματα που συγκροτούν τον κοινωνικό ιστό. Το κράτος οργανώνεται, απονέμει προνόμια στους πραιτοριανούς του, στέλνει απειλητικά, αποτρεπτικά μηνύματα στους απείθαρχους. Γνωρίζει πολύ καλά πως σύντομα, ίσως πριν από το 2012, η υποβόσκουσα ένταση θα φτάσει σε σημείο βρασμού και κάνει ό,τι μπορεί για να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη κοινωνική έκρηξη.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Δυο ματιές την εβδομάδα