Έντυπη Έκδοση

50 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΠΕΛΙΣΤΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Εξι Ελληνες συγγραφείς για τον δικό τους Χέμινγουεϊ

Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ (21 Ιουλίου 1899-2 Ιουλίου 1961) δεν είναι μόνον ένας μεγάλος συγγραφέας του 20ού αιώνα. Και δεν το οφείλει αποκλειστικά στο Νομπέλ Λογοτεχνίας του 1954, αλλά στο ότι έγινε ποπ αναγνωστικό είδωλο.

Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ στην Κούβα στα τέλη του '40 Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ στην Κούβα στα τέλη του '40 Και όπως όλα τα ποπ είδωλα, δεν απέφυγε τη βιομηχανία που δημιουργήθηκε στη μνήμη του ονόματός του, μετά το θάνατό του.

Από τη γιορτή-διαγωνισμό «Χέμινγουεϊ» με δεκάδες διαγωνιζόμενους σωσίες του -τους βλέπεις και σου 'ρχεται να γελάσεις- για το ποιος του μοιάζει περισσότερο, ώς τα δύο στέκια του στην Αβάνα, όπου συρρέουν χιλιάδες τουρίστες, αφού εξαιτίας του έγιναν θρύλος: το ρεστοράν «La Bodeguita del Medio» και το μπαρ «El Floridita». Ο Αμερικανός συγγραφέας δήλωνε ότι στο πρώτο έπινε το «πράσινο» μοχίτο του και στο δεύτερο το «κόκκινο» ντάκιρί του.

Πενήντα χρόνια από την αυτοκτονία του, στα 62 του χρόνια, με κυνηγετική καραμπίνα, όπως ακριβώς είχε αυτοκτονήσει ο πατέρας του, το έργο του εξακολουθεί να απασχολεί τον ακαδημαϊκό κόσμο. Και με την ίδια προσήλωση να τροφοδοτεί την «υποκουλτούρα» των καιρών μας, με τη χειρονομία εκείνη που χαϊδεύει την επιφάνεια.

Δημιούργησε για τον εαυτό του το πρότυπο του «σκληρού» άντρα, μεταξύ συγγραφής και δράσης. Γι' αυτό προβαλλόταν, ελέω φωτογραφίας και εξωφύλλων του «Τάιμ», ως ο λάτρης των ταυρομαχιών, ο εραστής του κυνηγιού και του ψαρέματος και του θηράματος που προϋποθέτει, ο περιπλανώμενος στις άνυδρες αφρικανικές εκτάσεις, ο μαχητής του Α' Παγκόσμιου Πολέμου, ο μπαρουτοκαπνισμένος του ισπανικού εμφυλίου.

Θέσαμε το ερώτημα «Διαβάζεται σήμερα ο Χέμινγουεϊ κι αν ναι, μπορείτε να αναφέρετε τους λόγους;» σε έξι συγγραφείς. Ιδού οι απαντήσεις τους:

ΛΕΝΑ ΔΙΒΑΝΗ: «Μόνο οι φούσκες δεν αντέχουν στο χρόνο και ο Χέμινγουεϊ δεν ήταν ποτέ. Τον έχουν αποκαλέσει φαφλατά, υποκριτή, σοβινιστή, ακόμη και υπερεκτιμημένο, αλλά φούσκα δεν τον είπε ποτέ κανείς. Το ξερό, μινιμαλιστικό στιλ του έγινε κλασικό, η θεματολογία του παραμένει διεγερτική και η μυθοποιημένη ζωή του δίνει στα γραπτά του μια αίγλη αυθεντικότητας. Ακολουθώντας τον περίφημο κανόνα "γράψε ό,τι ξέρεις", παραμένει για μένα προσωπικά μια παρηγοριά: υπάρχει ζωή και εκτός λογοτεχνίας».

ΑΘΗΝΑ ΚΑΚΟΥΡΗ: «Τον Χέμινγουεϊ δημοσιογράφο πρέπει να τον διαβάζει κανείς ως παράδειγμα προς αποφυγήν και ως υπόδειγμα ύφους. Εξαιρετικά νέος στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και τα μετέπειτα, και αδαής ως προς τα ευρωπαϊκά πράγματα, έγραφε με πολύ στιλ ό,τι του παρουσιαζόταν προχείρως. Τον Χέμινγουεϊ μυθιστοριογράφο αξίζει να τον διαβάζει κανείς για ορισμένες σκηνές του.

Αλλά τον Χέμινγουεϊ διηγηματογράφο πρέπει να τον διαβάζει και να τον ξαναδιαβάζει κανείς, γιατί η τεχνική του άνοιξε καινούργιους δρόμους και γιατί εξακολουθεί σήμερα να είναι εντυπωσιακή.

Γενικά τον Χέμινγουεϊ αξίζει να τον διαβάζουμε επειδή αυτό που κυρίως τον απασχολεί είναι το ψυχικό σθένος, η δύναμη της θελήσεως, το κουράγιο, η γενναιότης -καθώς και όλα τα αντίθετά τους- πώς εκφράζονται, πώς χάνονται, πώς εκδηλώνονται».

ΙΣΜΗΝΗ ΚΑΠΑΝΤΑΗ: «Ο Χέμινγουεϊ ,είναι κλασικός. Ανάμεσα στους λόγους: το στιβαρό και το ιδιαίτερα λιτό του ύφους του και η αίσθηση που δημιουργεί στον αναγνώστη ότι κάτω από τις γραμμές υπάρχουν κόσμοι τους οποίους καλείται ν' ανακαλύψει ο ίδιος, ταυτιζόμενος στην πορεία και με τους ήρωές του. Ηρωες των οποίων στοιχεία της προσωπικότητάς τους, θετικά ή αρνητικά, πρωτογενή ωστόσο, ακτινογραφούνται, από τον Χέμινγουεϊ, με τέτοιον τρόπο, ώστε μας δίνεται η δυνατότητα να αισθανθούμε ότι όλα ανεξαιρέτως μας αφορούν.

Διάβασα το "Για ποιον χτυπά η καμπάνα" σε πολύ νεαρή ηλικία, τότε που "καταβρόχθιζα" ό,τι έπεφτε στα χέρια μου και το όποιο κριτήριό μου δεν είχε ακόμη διαμορφωθεί. Θυμάμαι ωστόσο την αίσθηση που είχα όσο το διάβαζα. Ηταν λίγο σαν ν' άνοιξε μπρος στα μάτια μου ένα παράθυρο από το οποίο έβλεπα "ζωή", πραγματική ζωή και ας μην είχε καμιά σχέση η δική μου, στα δεκαπέντε μου, με τον ισπανικό εμφύλιο».

ΗΛΙΑΣ ΜΑΓΚΛΙΝΗΣ: «Σήμερα ο Χέμινγουεϊ μας απασχολεί περισσότερο για την πολυτάραχη ζωή του παρά για τα βιβλία του - παρά τις πτυχιακές εργασίες, τα διδακτορικά και τις προσωπικές αδυναμίες νεότερων συγγραφέων, που, συχνά, βλέπουν στον Χέμινγουεϊ μια ιδανική αφορμή για άτυπα, προσωπικά μαθήματα δημιουργικής γραφής. Οι νεότερες γενιές των τριαντάρηδων, αλλά και κάποιων σαραντάρηδων, έχουν μια πιο ποπ ματιά στα πράγματα. Πάντως ο παλαιάς κοπής αρρενωπός "Χεμ", ο γεμάτος βία και πολέμους, βρίσκεται μάλλον μακριά τους. Προσωπικά, βλέπω περισσότερο μέλλον στον Χέμινγουεϊ της πιο σύντομης φόρμας, παρά σ' εκείνον των μυθιστορημάτων, που κάποτε τον κατέστησαν διάσημο. Ο,τι και να λέμε, πάντως, είναι ένας σύγχρονος κλασικός, υπερτιμημένος για ορισμένους, λατρεμένος για άλλους».

ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΗΤΣΟΥ: « Ο Χέμινγουεϊ παραμένει σύγχρονος, αφού διαχειρίζεται τα ανθρώπινα πάθη, τις πρωταρχικές ανάγκες της ύπαρξης και δοξάζει το αυθεντικό άτομο. Σε οριακές ανθρώπινες στιγμές αναδεικνύει αισθητικά ένα αξεπέραστο αξιακό σύστημα, βασισμένο στα ανθρωπιστικά ιδεώδη που σκόπιμα αποκαθηλώθηκαν. Διαβάζοντας ξανά Χέμινγουεϊ συναντάμε και αναγνωρίζουμε τον πρώτο μας εαυτό. Από εκείνη τη στιγμή και μετά αναδεύεται στο βυθό της συνείδησης το αντιστασιακό άτομο. Η ανατρεπτικότητα της τέχνης θα αντικαταστήσει την παραίτηση και τον σύγχρονο πεσιμισμό. Οι ιδέες θα αναδυθούν και πάλι, σφριγηλές και επικίνδυνες. Το πρότυπο του αγωνιστή ανθρώπου, η επιθυμία του να μην υποταχθεί, να υπερβεί τα όριά του, η άρνηση του θανάτου, ο έρωτας στην απόλυτη διαύγειά του, η αποδοχή και συμφιλίωση με τη μοναξιά, το προσωπικό θάρρος, η αντίσταση στη διεκπεραιωτική βίωση και τη ρουτίνα, η συντροφικότητα, ιδέες συκοφαντημένες, ο κόσμος του Χέμινγουεϊ, αποκαθαρμένος τώρα, προβάλλει καινούργιος και γοητευτικός».

ΕΥΓΕΝΙΑ ΦΑΚΙΝΟΥ: «Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ διαβάζεται σήμερα όσο και ο Στάινμπεκ, ο Σκοτ Φιτζέραλντ ή ο Ναμπόκοφ. Οσο διαβάζονται οι Ευρωπαίοι Τόμας Μαν, Μπουλγκάκοφ, Τσέζαρε Παβέζε ή οι Ελληνες Βενέζης, Μυριβήλης και Καραγάτσης. Βιβλία που η γενιά μου θεωρούσε τη βάση της λογοτεχνίας είναι σήμερα άγνωστα στους πολλούς. Το ευρύ αναγνωστικό κοινό έχει παρασυρθεί από μια κακώς εννοούμενη "μόδα", έχει αγνοήσει παλαιότερους συγγραφείς κι έχει επικεντρωθεί στους συγχρόνους. Ας μην κρυβόμαστε και ας πούμε την πικρή αλήθεια. Στην εποχή της παραλογοτεχνίας και της υποκουλτούρας, οι αναγνώστες-καταναλωτές δεν διαλέγουν βιβλία από το όνομα του συγγραφέα αλλά από τον μελό τίτλο και το αντίστοιχο εξώφυλλο».

info: Οι άλλοι τέσσερις συγγραφείς που θα διαχειριστούν το θέμα « Ο δικός μου Χέμινγουεϊ», την Πέμπτη 29 του μήνα (8 μ.μ.), στην Ελληνοαμερικανική Ενωση (Μασσαλίας 22) είναι: Μένης Κουμανταρέας, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Μιχάλης Μοδινός, Φωτεινή Τσαλίκογλου. Τα άπαντα του Ερνεστ Χέμινγουεϊ κυκλορούν από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της έκθεσης με τίτλο «Ερνεστ Χέμινγουεϊ: Από τη ζωή στο έργο του».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία