Έντυπη Έκδοση

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

Μια αστυνομική ιστορία... κατασκοπίας

Τζον Λε Καρέ

Η τελευταία κλήση

μτφρ.: Ιλάειρα Διονυσοπούλου

εκδ. Καστανιώτη, σ. 167, ευρώ 10,65

Ο «συναρπαστικά συνηθισμένος» Τζορτζ Σμάιλι, ο κεντρικός ήρωας του Τζον Λε Καρέ, κυκλοφορεί στο μεταπολεμικό Λονδίνο με μνήμες όχι μόνον από τον αποτυχημένο του γάμο με τη Λαίδη Ανν, από την Οξφόρδη, αλλά και από την προπολεμική Γερμανία, με κορυφαία τη ρίψη βιβλίων του Τόμας Μαν, του Χάινε, του Λέσινγκ και άλλων στην πυρά. Πρόσωπα από αυτό το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, άτομα με ικανότητες που παρ' ολίγον να στρατολογηθούν από τον ίδιο για τις βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες, έρχονται να ταράξουν μια υπόθεση ρουτίνας που φαίνεται ότι κλείνει οριστικά και μπαίνει στο αρχείο.

Η τελευταία κλήση -στο πρωτότυπο Call for the dead-, ένα από τα λιγότερο λαβυρινθώδη έργα του Τζον Λε Καρέ, αλλά εξίσου γοητευτικό, γράφτηκε το 1961 και είναι το πρώτο μυθιστόρημα στο οποίο συστήνεται ο Τζορτζ Σμάιλι, όπως παρουσιάζονται και οι βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες ως «Σέρκους», επειδή η έδρα τους βρίσκεται στην περιοχή Κέιμπριτζ Σέρκους, αναφορά που φέρνει στο νου τη ΜΙ6.

Στο πιο αστυνομικό μυθιστόρημα του Τζον Λε Καρέ, ο Σμάιλι καλείται να ανακρίνει ένα υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Εξωτερικών της Μ. Βρετανίας, τον Φίναν, γιατί η υπηρεσία του έλαβε μια ανώνυμη επιστολή, στην οποία υπήρχε η καταγγελία ότι ο εν λόγω υπάλληλος κατά τη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων ήταν μέλος του κομμουνιστικού κόμματος. Κι ενώ δόθηκαν οι εξηγήσεις και ο Σμάιλι έκλεισε την υπόθεση πεπεισμένος ότι δεν χρειαζόταν περαιτέρω έρευνα, ο Φίναν βρέθηκε νεκρός μέσα στο ίδιο του το σπίτι την επόμενη ημέρα. Το σημείωμα που βρέθηκε κοντά του, αντί να ξεδιαλύνει τα πραγματικά αίτια του θανάτου του, τα περιέπλεκε ακόμη πιο πολύ. Μια τηλεφωνική κλήση, καθώς και μια επιστολή που έλαβε ο Σμάιλι μετά τον θάνατο του Φίναν, με την οποία ο τελευταίος τον καλούσε την επομένη σε γεύμα εργασίας, κάνουν τα πράγματα σκοτεινά και μυστηριώδη. Η χήρα, συγκρατημένη και αινιγματική, αντί να βοηθήσει τις έρευνες, παίζει τα δικά της παιχνίδια, και ο αναγνώστης παρασύρεται στις πιο «παράξενες περιπλανήσεις στην καταχνιά».

Από τη μια, οι βρετανικές Μυστικές Υπηρεσίες και από την άλλη, κατάσκοποι από την Ανατολική Γερμανία κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, συγκρούονται με πάθος, λύσσα, αλλά και λογική. Γιατί όλοι τους έχουν το δικό τους σκεπτικό, σύμφωνα με το οποίο οργανώνουν τα σχέδιά τους και τη δράση τους. Ο ευφυής Ντίτερ Φρέι ήταν γνωστός του Σμάιλι από την εποχή που δίδασκε ο δεύτερος προπολεμικά σε γερμανικό πανεπιστήμιο. Τότε, έτυχε να είναι σύμμαχοι στον αγώνα τους κατά των ναζί, σήμερα, αντίπαλοι, γιατί βρίσκονται σε διαφορετικά στρατόπεδα. Ο Ντίτερ είναι ο πρώτος ήρωας του συγγραφέα, ανάμεσα σε αρκετούς άλλους που είναι εβραϊκής καταγωγής και κομμουνιστές, ο οποίος αντιμετωπίζεται με συμπάθεια. Θα ακολουθήσουν φυσικά παρόμοιοι χαρακτήρες στο έργο του Ο κατάσκοπος που γύρισε από το κρύο.

Ο Ντίτερ εκπροσωπούσε για τον Σμάιλι την «εκπληκτική απρέπεια», την υποταγή της ατομικότητας στη μάζα, η οποία, όμως, «ποτέ δεν προσέφερε όφελος ή σοφία». Η ανθρώπινη ζωή δεν είχε καμιά σημασία γι' αυτόν και δεν δίσταζε να εξοντώσει τον αντίπαλο για να δημιουργηθούν «στρατιές απρόσωπων ανθρώπων ενωμένων από τον κατώτερο κοινό παρονομαστή τους...». Στη μονομαχία που ακολουθεί ανάμεσα στις δύο ισχυρές προσωπικότητες, ο ψυχρός και αδίστακτος Ντίτερ δείχνει να αναγνωρίζει την ανωτερότητα του άλλου και γι' αυτό, άλλωστε, τον προσφωνεί: «Servus, Τζορτζ». Από τη μια ο «άστατος, απόλυτος» Γερμανός, που αγωνιζόταν να δημιουργήσει έναν καινούριο κόσμο και πολιτισμό, και από την άλλη, ο Βρετανός «ρασιοναλιστής», ο «προστατευτικός» τύπος που έκανε το παν για «να τον εμποδίσει», να συντρίψει τα ανεδαφικά όνειρά του. Χαρακτήρες σαν τον Ντίτερ μπορεί να υποστήριζαν την ελευθερία και την ειρήνη, ωστόσο «κατέληξαν δολοφόνοι και κατάσκοποι». Σ' αυτήν την περίπτωση θα ταίριαζε η ρήση: «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα».

Απολαυστικό κατασκοπικό μυστήριο το μυθιστόρημα Η τελευταία κλήση, μας συστήνει έναν κόσμο σκιώδη, γεμάτο δράση και απρόοπτα, με ισχυρά ατού επίσης τα αινίγματα, τους έξυπνους συλλογισμούς και πάνω από όλα, το χιούμορ και τους πνευματώδεις διαλόγους.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου